Tag Archive: rouwen


Nooit eerder gebeurd in ons land: baby van amper twee weken oud alleen begraven, zonder ouders

Archiefbeeld. Het witte kistje is niet het kistje van baby F.
RONNY MEYERS Archiefbeeld. Het witte kistje is niet het kistje van baby F.
Op 24 november van dit jaar wordt F.M. in Luik geboren. Amper twee weken later, op 6 december, sterft de baby in het UZ Gasthuisberg in Leuven. Op de begrafenis is niemand, zelfs niet de ouders van het kind. Het is de eerste keer dat zoiets in ons land gebeurt.

Baby F. wordt geboren in Luik. Het jongetje komt met een ernstige afwijking ter wereld. Tot ontzetting van de ouders, want de zwangerschap is al die tijd probleemloos verlopen. De pasgeborene wordt met spoed naar het UZ Gasthuisberg gebracht. Daar doen dokters en verplegers er alles aan om het kind te redden. Twaalf dagen later is alle hoop vervlogen, baby F. kan niet meer worden gered. In het bijzijn van de ouders wordt het jongetje nog gedoopt. De moeder smeekt het verplegende personeel er alles aan te doen om haar kind erdoor te krijgen, maar ’s avonds sterft het. Zelfs de geboorte van de jongen is nog niet aangegeven bij de stad.

Het jonge koppel, dat eerder al een kindje op de wereld had gebracht en het niet breed heeft, neemt afscheid. Ze vertrekken binnenkort terug naar hun land van herkomst. Een begrafenis kunnen ze niet betalen. De man en vrouw wonen niet in ons land, maar zijn al een tijd op bezoek bij familie in België. Baby F. krijgt uiteindelijk zonder ouders een laatste afscheid. Dat gebeurde vorige week, op 14 december.

Kleinste rouwstoet

De uitvaart van het kindje is een primeur voor ons land, net als voor ‘De Eenzame Uitvaart’, een literair en sociaal project dat in verschillende Vlaamse steden loopt. Dichters begeleiden eenzaam gestorvenen naar hun laatste rustplaats. Meestal gaat het om ouderen die alleen sterven en geen familie meer hebben, maar de organisatie wordt ook ingeschakeld voor de dood van baby F.

“Nooit had ik verwacht dat ik een kind een eenzame uitvaart zou moeten geven”, zegt Peter Mangel Schots. Hij kreeg de moeilijke taak om een laatste tekst te schrijven voor het jongetje. “Toen ik de opdracht kreeg, had ik voortdurend het gevoel tekort te schieten. ‘Het zal nooit genoeg zijn’, dacht ik. Een oudere persoon heeft een leven achter zich dat afgebakend is, met kinderjaren, studies, een beroep, soms een gezin. Voor baby F. strekte zich nog een zee van mogelijkheden uit, waarvan er geen enkele werd ingevuld. Ik probeerde te vatten wat er in de ouders van F. moet zijn omgegaan.”

Toen ik de opdracht kreeg een tekstje te schrijven voor baby F. had ik voortdurend het gevoel tekort te schieten. ‘Het zal nooit genoeg zijn’, dacht ik

Peter Mangel Schots

Alleen de grafdelver, begrafenisondernemer en dichter waren vorige week aanwezig bij het afscheid. Peter vertelt nog hoe hij tijdens de ceremonie als enige achter de lijkwagen liep. “Het was de kleinst denkbare rouwstoet”, zegt de dichter daarover. “Tweehonderd ellendig lange meters. Er gingen op dat moment duizenden gedachten door me heen. Ik heb gedacht aan de mensen die ik liefhad.” Uiteindelijk is baby F. in een smetteloos wit kistje begraven – “niet veel groter dan een schoendoos”. Hij las daarna dit gedicht voor:

Schaapjes

Eén bladzij omgeslagen en je boek is uit
lang en gelukkig lezen hadden we je graag gewenst
beginnend met verhalen van een eerste kerst
en knuistjes die naar vlekken kaarslicht grijpen
en dan de lente, zomer, nog een zomer
tot je je opricht zonder handen als een koning
de wereld balancerend aan je voetjes
het coolste jochie van de peutertuin.

Maar onder ijzig ziekenhuislamplicht
ben je geboren met een hart dat klappertandt
je ouders ver van huis, jij ongeteld, uitgekwartierd,
geen tijd gekregen voor een hashtag om de wereld
te vertellen over ieder kind dat in je leeft:
ik ben Omran, ik ben Julie, ik ben Aylan, ik ben Melissa,
ik ben De Kleine Thomas uit de vondelingenschuif, ik ben
het kindje Jezus dat versmacht onder een berg geschenkpapier.

Verkruimelt in een land ver weg van hier je mama
van verdriet? Gaat elke spadesteek je papa door het hart?
Zal volgend jaar rond deze tijd een ander broertje
in jouw sokjes slapen? Het zal je naam zijn
die je in je laatste uren kreeg, die hen verbindt
met deze stad, dit lapje grond dat zij alleen vermoeden
en waarop wij staan als een reserveteam. Vrees niet,
we zullen op de uitkijk blijven, schaapjes tellen tot je slaapt.

BRON: https://www.hln.be/nieuws/binnenland/nooit-eerder-gebeurd-in-ons-land-baby-van-amper-twee-weken-oud-alleen-begraven-zonder-ouders~a261e9b5/

Als ouder van twee prachtige dochters en 3 prachtige kleinkinderen moet ik met dit lezen toch even slikken. Dan mag je het nog niet breed hebben dan probeer je de laatste reis samen te doen.

Afbeeldingsresultaat voor begrafenissen

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

OMGAAN MET VERLIES

Omgaan met verlies: praten is de sleutel

© thinkstock.

Dat het leven voor anderen zomaar verdergaat terwijl jij net iemand verloren hebt, is erg confronterend. Nochtans betekent dat niet dat het je omgeving koud laat, alleen weten ze vaak niet hoe te reageren. Rouwbegeleider Geert Hulselmans geeft advies.

Wat vrienden, familie en kennissen kunnen betekenen

Er valt niets te doen
Geert Hulselmans, rouwbegeleider: ‘Heel wat mensen worstelen met de vraag hoe ze iemand in rouw kunnen helpen. Het is een typisch menselijke reactie om te verlangen dat de ander het goed heeft, om als het ware een oplossing te zoeken voor het probleem. Nochtans valt er niets te doen. Je kan noch een oplossing bieden, noch de pijn wegnemen. Daarbij komt dat een rouwende dat ook helemaal niet wil. Wat hij nu doormaakt is voor hem erg belangrijk en bovendien essentieel in het verwerkingsproces. Als buitenstaander hebben we eigenlijk niet het recht om dat weg te willen nemen. Die doe-reflex is weliswaar goedbedoeld maar overbodig. Het legt ook een aantal angsten bloot: angst om de pijn onder ogen te zien, angst om de andere te kwetsen, om zelf met een verlies geconfronteerd te worden … Ook als buitenstaander moet je omgaan met wat er gebeurd is. Naar mijn gevoel is er dikwijls nood aan meer erkenning.’

Bied praktische hulp aan
Geert Hulselmans: ‘Een rouwproces laat zich niet oplossen, maar je kan toch vragen of je iets kan doen. Eten maken, boodschappen doen … het zijn noodzakelijkheden waarvoor een rouwende meestal geen energie vindt. Praktische hulp kan welkom zijn. Wil je graag helpen, zeg dan wat je precies wil doen. Stel voor om verse soep te brengen en benadruk dat je het met plezier doet. Het is aan de andere om er al dan niet op in te gaan.’

Belangrijke data
Geert Hulselmans: ‘Een berichtje, telefoontje of kaartje op de sterf- en verjaardag kan voor een rouwende erg steunend zijn. Het toont aan dat je nog aan de overledene denkt, en dat is iets wat voor nabestaanden heel waardevol is. Dat de herinnering aan hun dierbare in leven gehouden wordt, is voor hen erg belangrijk.’

Geen loze woorden
Geert Hulselmans: ”Ik bel je nog wel’ of ‘Ik spring binnenkort even binnen’. Zulke beloften worden snel gemaakt maar helaas zelden nagekomen. Dat heeft meestal niet met onwil te maken. Ook hier speelt angst een belangrijke rol: angst voor de confrontatie met de rouwende, omdat je niet weet hoe te reageren … Dat is begrijpelijk, maar kan voor iemand in rouw erg teleurstellend zijn. Als je er voor iemand wil zijn, zorg er dan voor dat je er echt bent. Daarvoor heb je trouwens geen woorden nodig. Je kan evengoed even binnenspringen en wat gezelschap bieden. Vertel de andere dat je niet goed weet wat te zeggen. Je zal gegarandeerd horen dat dat niet erg is en dat het deugd doet dat je er bent. Iemand in rouw heeft meestal vooral nood aan gemeende nabijheid. Nabijheid en echtheid zijn voor mij de twee sleutelwoorden bij rouw. Voel je niet de drang om er voor de andere te zijn of handel je eerder uit verplichting, laat het dan. Stuur dan liever een kaart om te laten weten dat je aan hem denkt.’

Volg je hart
Geert Hulselmans: ‘Voor buitenstaanders kan het moeilijk zijn om de confrontatie met een rouwende aan te gaan. Wanneer breng je het onderwerp ter sprake en wanneer niet? De schrik om het de andere moeilijk te maken, zit er vaak dik in. Ik ben ervan overtuigd dat je moet doen wat je hart je ingeeft. Als je voelt dat je iets moet doen – niet met je hoofd maar met je hart – doe het dan. Vraag hoe hij zich nu voelt, of je iets voor hem kan doen. Het is dan aan de andere om daar op te reageren. In dit hele communicatieproces heeft ook de rouwende zijn verantwoordelijkheid op te nemen. Het is aan hem om duidelijk te maken wat hij nodig heeft: wil hij er graag over praten of liever niet? In dat laatste geval mag hij dat ook aangeven zonder dat jij dat persoonlijk hoeft te nemen. Daar wringt vaak het schoentje. In onze cultuur zijn we heel gevoelig voor dergelijke situaties. Als iemand zegt dat hij het er liever niet over heeft, dan denken we al snel dat we iets verkeerd gezegd hebben. We creëren als het ware ons eigen verhaal. Zulke misverstanden kunnen tot spanningen leiden, die met een goede communicatie vermeden kunnen worden.’

Blijf weg van dooddoeners
Geert Hulselmans: ”Je moet het loslaten’ of ‘Probeer het een plaats te geven’ zijn enkele voorbeelden van typische dooddoeners die een rouwende dikwijls te horen krijgt. Het zijn holle woorden waar een rouwende niets mee kan doen. Hoe doe je dat, iets een plaats geven? Daarbij komt dat een rouwende de overledene ook helemaal niet wil ‘loslaten’. Loslaten lijkt alsof je hem vergeet, terwijl aanvaarden impliceert dat je vrede hebt met wat er gebeurd is. Dat druist in tegen wat een rouwende voelt. Dat je de overledene moet loslaten is trouwens een mythe. Het gaat net over je opnieuw verbinden, over op zoek gaan naar een herinnering die je je hele leven met je meeneemt. Woorden als ‘loslaten’, ‘aanvaarden’, ‘een plaats geven’ worden met de beste bedoelingen uitgesproken, maar stuiten vaak op veel weerstand. Blijf er liever van weg. Nog erger zijn uitspraken zoals ‘Gelukkig heb je nog twee kinderen’ of ‘Er zijn ergere dingen in het leven’. En ook al is je raad en advies oprecht, een rouwende heeft er geen boodschap aan.’

Neem kwaadheid niet persoonlijk
Geert Hulselmans: ‘Boosheid komt vaak voor in een rouwproces. Als iemand boos op je is, omdat je er te weinig was of niet de steun bood die hij had verwacht, kan dat confronterend zijn. Want hoewel de andere het zo ervaart, was dit wellicht niet jouw bedoeling. Je gaat op jouw manier om met wat er gebeurd is. Er zijn geen daders in dit verhaal, maar een eerlijke communicatie kan pijnlijke situaties wel vermijden. Door zelf te vragen wat de andere precies dat gevoel gaf, kan je opnieuw een dialoog creëren. Wist je niet goed hoe te reageren, zeg dat dan ook. Sta open voor de gevoelens van de andere. Door er open over te praten leer je niet alleen van elkaar, maar werk je ook aan een hechtere relatie. Oprechte communicatie is niet makkelijk, maar enkel zo kan je vooruitgaan.’

Wat collega’s en werkgevers kunnen betekenen

Reageer
Geert Hulselmans: ‘Dikwijls hoor ik van rouwenden dat ze weinig steun ervaren op het werk. Collega’s vragen niets, de werkgever weet niet hoe te reageren dus zegt maar niets … Het gebeurt helaas erg vaak, zonder dat ik daarbij enig verwijt maak. Ook in een werksituatie speelt angst een grote rol. Angst dat jouw vraag je collega aan het huilen brengt en er zo een moeilijke situatie ontstaat, angst voor de confrontatie met zijn verdriet … Maar niet reageren is vaak de trigger voor kwaadheid en teleurstelling. De rouwende krijgt het gevoel dat zijn verlies niet erkend wordt. Als het lijkt alsof iedereen er de ogen voor sluit, zit iemand binnen de kortste keren weer thuis. We hebben in onze maatschappij onvoldoende geleerd hoe om te gaan met rouw, terwijl het echt niet moeilijk is. Je hoeft zelfs niets te zeggen. Een warme blik, een hand op de schouder … kan voldoende zijn om aan te geven dat je met de andere begaan bent. Kleine dingen, zoals een werkgever die aangeeft dat het oké is om even apart te gaan zitten als het moeilijk gaat, kunnen een wereld van verschil maken. Het geeft de rouwende het gevoel dat zijn emoties er mogen zijn, dat hij ze niet voortdurend hoeft tegen te houden. Dat is belangrijk, want door er krampachtig tegen te vechten ontstaan er spanningen die vroeg of laat escaleren.’

Informeer je
Geert Hulselmans: ‘Echt begrijpen wat de ander doormaakt, kan je nooit. Zelfs niet als je zelf al iemand verloor. Je kan het alleen erkennen, toelaten dat het er is. Wil je er meer over te weten komen of er beter mee leren omgaan, dan kan dat op heel wat manieren. Als rouwtherapeut hopen we dat ook de omgeving van een rouwende de stap zet om een boek te lezen of een vorming bij te wonen. Ook op het internet kan je trouwens heel wat informatie vinden. Helaas merken we nog steeds dat vooral rouwenden actief op zoek gaan naar informatie. Binnen de zorgsector wordt er gelukkig steeds vaker gespecialiseerde vorming aangeboden, maar in andere sectoren gebeurt dat helaas nog weinig. Dat is jammer, want steun en erkenning vanuit de omgeving zijn erg belangrijke factoren in een verwerkingsproces.’

Wat je als rouwende zelf kan doen

Het is normaal
Geert Hulselmans: ‘Rouwenden hebben dikwijls het gevoel dat wat ze ervaren niet normaal is. Ze denken dat ze gek worden. Nochtans is het normaal dat een rouwproces heel wat tijd vraagt en met heftige, langdurige emoties gepaard gaat. Terwijl het in andere culturen net aangemoedigd wordt om te roepen en te schreeuwen bij een verlies, hebben we in onze samenleving eerder de neiging om hevige emoties te onderdrukken. Maar al te vaak krijgen rouwenden bij een pril verlies kalmerings- middelen voorgeschreven, terwijl het net cruciaal is die gevoelens – hoe heftig ze ook zijn – te uiten. Je kan een rouwproces niet negeren. Vroeg of laat moet je er door – ieder op zijn tijd en manier – ook al is het soms zelfs pas jaren later.’

Neem een vraag voor wat ze is
Geert Hulselmans: ‘Vragen zoals ‘Hoe gaat het?’ voelen vaak aan als een slag in het gezicht. Alsof de andere niet weet dat het moeilijk gaat. Bovendien verwachten we ‘goed’ als antwoord, bij een andere reactie schrikken we. Dat zo’n vraag je kwaad maakt, is begrijpelijk, maar tracht ze te nemen voor wat ze is. Geef jezelf tien seconden vooraleer je antwoordt. Je hoeft niet altijd eerlijk te zijn, maar wees je ervan bewust dat je met ‘oké’ bepaalde verwachtingen creëert. Komt de vraag van een collega, dan kan je ook zeggen dat het niet zo goed gaat, maar dat je komt werken om je gedachten te verzetten. Zo schep je geen verwachtingen en weet de ander hoe het zit. Eerlijkheid werkt het best, maar jij bepaalt hoe je je daarbij voelt. Ben je liever selectief in je antwoorden, dan is dat ook prima.’

Kwaadheid is duur
Geert Hulselmans: ‘Als iemand die je belangrijk vindt er net nu niet is, roept dat teleurstelling en kwaadheid op. Hoewel die emoties terecht zijn, noemen we dat dure emoties. Ze leveren niets op en zijn eigenlijk een uiting van een andere emotie: verdriet. Verdriet omdat net die persoon die je graag bij je hebt er niet is voor jou. Heel vaak leidt dat tot situaties waarbij het contact volledig verbroken wordt. Als rouwende zelf het initiatief nemen is niet evident, want dat druist compleet in tegen je gevoel. Jij beleeft nu een vreselijke tijd. Waarom zou je dan zelf de eerste stap moeten zetten? In iedere relatie hebben beide partijen echter een gedeelde verantwoordelijkheid. Heb je nood aan contact, probeer dan om je trots opzij te zetten. Zeg hem dat je het jammer vindt dat je hem niet gehoord of gezien hebt, omdat je er wel behoefte aan had. Door eerlijk te zijn ontstaat er weer een dialoog. Laat de andere ook zijn verhaal doen. De kans is groot dat hij niet goed weet wat hij verkeerd deed of niet wist hoe ermee om te gaan. Met een oprechte communicatie kan je de andere bewust maken van de impact van zijn woorden of handelingen, en kan hij er ook iets mee doen.’

Lotgenoten
Geert Hulselmans: ‘Lotgenotengroepen helpen niet altijd – niet iedereen voelt zich goed in groep of heeft behoefte om zijn gevoelens te delen – maar heel wat rouwenden ervaren die contacten als erg steunend. Iedereen heeft weliswaar een ander verhaal, maar kan zich wel voorstellen wat de andere doormaakt. Je verdriet mag er gewoon zijn. Dat maakt zo’n groepen heel bijzonder. Je verlies wordt er erkend, zonder dat iemand ervan schrikt, je veroordeelt of iets verwijt. Horen hoe anderen hun rouw beleven, wat hen helpt of hoe zij ermee omgaan, kan ook helpen om zelf stappen te zetten in je rouwproces.’

In de schoenen van de andere
Geert Hulselmans: ‘Ook als rouwende heb je ooit een periode gekend waarin je nog nooit een overlijden meegemaakt had, waarin ook jij wellicht wat bang was voor het thema. Door je opnieuw in de situatie van toen te verplaatsen, begrijp je misschien beter hoe moeilijk het voor anderen kan zijn om met de situatie om te gaan. Bij een pril verlies ligt dat moeilijk, maar wie al wat verder staat in zijn rouwproces kan dat vaak wel. Het kan een oogopener zijn om teleurstellingen en misverstanden in een ander daglicht te plaatsen.’

Volg je behoeften
Geert Hulselmans: ‘Soms wil je graag over je verlies praten, op andere momenten liever niet. Dat is prima. Ga voor jezelf na wat je nodig hebt en durf daar eerlijk over te zijn. Zeg de andere dat je het waardeert dat hij erover begint, maar dat je het er nu liever niet over hebt. Het is aan de andere om die boodschap niet persoonlijk te nemen. Dat geldt ook andersom. Als iemand niets aan je vraagt, betekent dat niet dat hij er niet aan denkt. Je kan ook zelf aangeven dat je er graag over wil praten. In onze cultuur zijn we erg goed in het invullen van scenario’s: ‘Zie je wel, hij denkt er niet aan’ of ‘Ik zal hem maar niet lastigvallen’. Je omgeving redeneert trouwens dikwijls op dezelfde manier: ‘Ik zal het maar niet moeilijker maken door erover te beginnen’. Vertrek vanuit je eigen noden in plaats van zelf in te vullen wat de andere denkt.’

BRON: http://www.goedgevoel.be/gg/nl/649/Verdriet/article/detail/2204521/2015/02/03/Omgaan-met-verlies-praten-is-de-sleutel.dhtml

Niemand blijft ervan gespaard en vroeg of laat maken we het allemaal mee. Een verlies van iets dat aan ons hart ligt. En hoe ga je ermee om. Wel iedereen heeft zijn eigen proces om er doorheen te komen. Voor de ene zal het op een moment makkelijker zijn dan voor de ander. Ook als mensen vragen hoe het met je gaat kunnen hevige emoties naar boven komen. Want ze weten eigenlijk dat het niet goed gaat maar toch krijg je die vraag. Het is niet altijd verkeerd bedoeld maar kan verkeerd overkomen op momenten. Laten voelen dat je ervoor de persoon bent kan deze ook helpen. Toch kan hier ook een kantje aan zitten. Want de persoon kan op een moment emotioneel zijn en gelijk zeggen ik kan dat ook wel hoor. Het is gewoon moeilijk om iemand in die tijd te peilen.
En praten is belangrijk, maar de persoon moet het ook kunnen. En in de eerste dagen zal dit toch redelijk moeilijk kunnen zijn.

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

http://users.telenet.be/Boeddha_Bruno/

AUM MANI PADME HUM

Allerheiligen: ook jij mag na jaren gerust nog rouwen

© thinkstock.

Komend weekend is het Allerheiligen, een dag waarop we onze geliefden herdenken die niet meer bij ons zijn. Hoewel ze op elk moment wel eens in je hoofd kunnen opduiken, worden zij op deze dag vaak letterlijk in de bloemetjes gezet. Soms maakt het helemaal niet uit hoe lang ze er al niet meer zijn, het rouwproces kan nog steeds bezig zijn en pijn veroorzaken. Er is dan ook geen handleiding die je vertelt hoe je moet rouwen: dat doe je op je eigen manier. Soms kan de rouwperiode echter zo moeilijk en zwaar zijn dat je op een bepaald moment wel iets moet ondernemen om er weer bovenop te komen. Lees hier enkele adviezen om het rouwen draaglijk te maken.

© thinkstock

Je gevoelens kan je maar zelden de baas wanneer je het slechte nieuws verneemt. Het feit dat de dood meestal onverwacht komt, zorgt ervoor dat je wereld helemaal kan instorten. Woede, verdriet of pijn: in de eerste fase van de rouw kan alles in je opkomen. Die overvloed aan emoties die plots opduiken, zijn meer dan normaal en je moet ze dan ook onder ogen durven zien. Wie de gevoelens daarentegen liever aan de kant schuift en probeert door te gaan met zijn of haar leven zal heel waarschijnlijk later een grote weerslag krijgen. Kijk daarom je gevoelens recht in de ogen met deze tips:

– Je opsluiten is zelden een goed idee, over de gebeurtenis praten met andere die hetzelfde meemaken kan daarentegen wél goed zijn.

– Laat je gevoelens ook de vrije loop: als je moet huilen, mag je dat gerust doen. Heb je nood aan knuffel? Vraag er dan om een. Het zijn deze momenten die ervoor zorgen dat we het verlies een plaats kunnen geven

– Verdring je gedachten over die dierbare persoon niet maar haal juist leuke herinneringen op samen met vrienden en familie. Heel waarschijnlijk was dat wat de overledene gewild zou hebben. Een lach en een traan gaan dan ook vaak samen.

– Wil je een speciaal afscheid organiseren? Doe dat dan! Je kan namelijk maar een keer echt afscheid nemen van een overledene. Een briefje, een foto of een ander persoonlijk gebaar: zorg ervoor dat je achteraf geen spijt krijgt dat je er toch niet de tijd voor hebt genomen.

– Wanneer je familielid, vriend of kennis al enkele maanden of jaren geleden overleed, is het oké om nog altijd te rouwen en verdriet te hebben. Het is zeker niet zo dat je rouwperiode binnen een bepaalde tijd moet afgelopen zijn: doe alles op je eigen tempo en forceer jezelf niet.

© thinkstock
BRON: http://www.goedgevoel.be/gg/nl/11/Psychologie/article/detail/2108163/2014/10/31/Allerheiligen-ook-jij-mag-na-jaren-gerust-nog-rouwen.dhtml
Je mag dan het moment verwerkt hebben waar je ooit voorstond, toch mag je altijd nog een dag van rouw hebben. Dat kan op Allerheiligen maar ook op een datum. En juist dan even dat deurtje in je hart openen en je emoties loslaten kan zoveel goed doen. Het is niet omdat anderen er anders mee omgaan dat je na jaren niet meer een gevoel een gedachte mag hebben. En dat je dat op je eigen manier verwerkt. 

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

http://users.telenet.be/Boeddha_Bruno/

 

AUM MANI PADME HUM

SCHADUWVERDRIET

Schaduwverdriet

Het verwerken van rouw en gemis is vaak een moeilijk proces. Zeker als dat verlies niet als dusdanig erkend wordt door de samenleving en het verdriet – noodgedwongen – in de schaduw moet blijven.

Het overlijden van een dierbare is een van de meest ingrijpende dingen die je kan meemaken, maar niet alleen bij een overlijden is er sprake van verlies. Ook wanneer je besluit een punt te zetten achter je relatie, wanneer je je baan verliest, je te maken krijgt met een miskraam of onvervulde kinder- wens, moet je afscheid nemen. En dat kan veel pijn en verdriet met zich meebrengen. ‘Het grote verschil is dat deze vormen van verlies vaak niet of veel minder als verlies erkend of ervaren worden’, zegt psychotherapeute en rouwbegeleidster Christine Janssens. ‘Bijgevolg krijgt de persoon die met dat verlies geconfronteerd wordt niet de kans er openlijk om te rouwen, er verdriet om te hebben.

We spreken van schaduwverdriet, omdat het verdriet in de schaduw blijft.’ En dat is niet zonder risico. ‘Om verlies een plaats te kunnen geven in ons levensverhaal moeten we rouwen. Zo’n rouwproces verloopt in verschillende fasen: het aanvaarden van de werkelijkheid van het verlies, het toelaten van de emoties die dat verlies teweegbrengt, het aanpassen aan de nieuwe omgeving en de draad van het leven weer opnemen.’ Een rouwproces is geen strikt lineair proces. De fasen kunnen door elkaar lopen. ‘Maar in ieder geval doorloop je in elk rouwproces deze fasen om het verlies echt een plaats te geven’, benadrukt Janssens. ‘Schaduwverdriet kan verder levensgeluk in de weg staan en op termijn zelfs tot psychosomatische klachten, depressies en burn-out leiden. Want als je omgeving je verlies niet of onvoldoende (h)erkent, dan is het moeilijker om dat zelf wél te doen. De kans is reëel dat je gaat twijfelen of je wel het recht hebt om te rouwen, dat je je verdriet wegduwt, niet de tijd en ruimte neemt (of krijgt) om echt te rouwen en dat kan je vroeg of laat zuur opbreken.’

Sneeuwbaleffect
Naast een gebrek aan erkenning door de omgeving, spelen ook persoonlijkheid, opvoeding, hoe je ouders omgingen met verlies … een rol bij schaduw- verdriet. Christine Janssens: ‘Ieder mens ontwikkelt een ‘overlevingsstrategie’ om om te gaan met moeilijkheden, stress, verdriet … Voor de ene mens is dat erover praten en eens goed uithuilen, een ander ontvlucht zijn emoties en stort zich op zijn werk. Tijdelijk is elke overlevingsstrategie goed – ze helpt je immers om een moeilijke periode door te komen – maar op termijn kunnen sommige strategieën een struikelblok vormen. Het lukt je wellicht een paar keer om de pijn weg te duwen, maar intussen stop je al die onverwerkte emoties wel in je rugzakje dat onvermijdelijk steeds zwaarder wordt. Tot de last te zwaar wordt om te dragen en een volgende – misschien zelfs banale – tegenslag ertoe leidt dat al die onverwerkte rouw in een keer naar boven komt.

Jong geleerd
Als volwassene zijn we vaak geneigd onze kinderen zo veel mogelijk te sparen van verdriet. Raakt hun lievelingsknuffel zoek of sterft hun huisdier, dan vervangen we die meteen. Onbewust geven we zo ook de boodschap mee dat alles vervangbaar is en gaan we voorbij aan het verlies en verdriet. Het is waardevoller kinderen de kans te geven de pijn en het gemis te ervaren. Zo kunnen ze leren dat die op een natuurlijke manier deel uitmaken van het leven. ‘Het is ook belangrijk dat we kinderen en hun emoties als volwaardig en betekenisvol beschouwen en dat we hun verlies als een écht verlies erkennen’, benadrukt Christine. ‘Dat we niet denken het is ‘maar’ een kind of ‘maar’ een hondje. Alleen door stil te staan bij hun verdriet, hen er tijd en ruimte voor te geven, krijgen ze de kans ermee om te leren gaan, te leren rouwen. Iets wat hen in hun leven van pas zal komen.’

Ik ben er voor jou
Net als bij rouw door overlijden hebben mensen met schaduwverdriet nood aan begrip, aan een schouder om op uit te huilen. Alleen stuiten zij vaak op onbegrip. Janssens: ‘Hoe vaak krijgt iemand na een miskraam niet te horen ‘Volgende keer beter’? Of is er weinig medeleven voor de partner die beslist heeft te scheiden, want ‘het was toch zijn keuze’? Weet je dat er iemand in jouw omgeving kampt met zo’n verborgen verdriet, laat hem dan voelen dat je er voor hem bent. Kook eens voor hem, maak tijd om samen iets te doen … Geef hem ook de mogelijkheid erover te praten. Misschien twijfel je over hoe je het onderwerp het best zou aansnijden, spreek die twijfels dan uit. Dat is vaak al genoeg om het gesprek op gang te brengen. Verder hoef je niet veel meer te doen dan luisteren en begrip tonen.’

Een nieuwe start
Het kunnen vertellen over het verlies, is een belangrijke stap in het aanvaardingsproces. Christine Janssens: ‘Wie daar in ‘het echte leven’ niet toe komt of de kans niet toe krijgt, kan soms baat hebben bij begeleiding door een therapeut. Ook al dateert het verlies van lang geleden, het is nooit te laat om alsnog te rouwen. Schaduwverdriet verwerken betekent niet dat het verdriet zal verdwijnen, want helemaal over gaat het nooit. Maar het verdriet heeft een plaats in je leven gekregen als je aan het verlorene kan terugdenken zonder constant intense pijn te ervaren. Maar iets van het verlies zal altijd met je meegaan. Als een schaduw die je overal vergezelt. Door er erkenning aan te geven en erover te praten wanneer je daar behoefte aan hebt, leer je het verdriet hanteren, zodat het niet langer je leven zal bepalen.’

BRON: http://www.goedgevoel.be/gg/nl/649/Verdriet/article/detail/1986270/2014/08/11/Schaduwverdriet.dhtml

Verdriet dat door niemand gezien mag worden, en dat je voor jezelf moet houden of dragen. Soms heel moeilijk want wanneer ben je alleen om je verdriet te laten gaan. Ja niet vaak of je moet al gaan wandelen of in de badkamer. Natuurlijk als het verdriet is omdat je voor iets rouwt of een gemis. Dan kan je het soms nog loslaten in je eigen woning. Maar het is niet altijd makkelijk. Ingrijpende situaties kunnen zo een verdriet met zich meebrengen dat je het ook niet kan uitleggen of het kan laten tonen. Meestal omdat er een angst zit gevoelsmatig. Wat gaan andere denken van me, ik voel me belachelijk en noem maar op. Schaduwverdriet kan je dan ook als een lichamelijke dood zien, als je er niet snel iets aan kan veranderen. Het vreet je in wijze van spreken op innerlijk, en er kunnen heel wat klachten door ontstaan. 

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

http://users.telenet.be/Boeddha_Bruno/

 

AUM MANI PADME HUM

ROUWEN, HOE DOE JE DAT?

Rouwen: hoe doe je dat?

Als je relatie net voorbij is of als je net een dierbare bent verloren: om het een plekje te geven, ontkom je niet aan rouwverwerking. Maar wat houdt het nou eigenlijk precies in dat rouwen? En betekent het voor iedereen hetzelfde?
De stappen van verwerking
Zoals het woord zelf al zegt is rouwverwerking ook echt een werk. Rouwtherapeuten faseren dit werk in verschillende stappen.

Stap 1: aanvaarden
Als eerste komt het aanvaarden van de situatie. Aanvaarden dat de relatie over is en niet meer terug komt of aanvaarden dat die dierbare persoon is heengegaan en ook niet meer terug zal keren. De reactie op deze eerste stap is bij ieder mens natuurlijk anders. Net zoals iedereen anders reageert wanneer hij of zij fysiek pijn heeft, is dit ook bij emotionele pijn.

Stap 2: verwerken
Stap 2 is dus verwerken: accepteer de manier waarop jij reageert op hetgeen wat er is gebeurd. Ben jij een enorme jankerd? Het zij zo. Ben jij juist iemand die enorm gaat schreeuwen en stampvoeten? Ook goed. Zolang je de controle over jezelf niet verliest is er nooit een goed of fout in de manier waarop je verwerkt dat er iets ingrijpends is gebeurd.
Stap 3: je leven aanpassen
Volgens rouwtherapeuten is de derde stap je leven aan te passen aan het feit dat degene om wie je rouwt er niet meer is. Ging je iedere woensdagmiddag bij je geliefde tante langs? Blijf daar dan niet langs fietsen nu ze overleden is. Ook wanneer jij en je geliefde op vrijdagavond altijd naar een bepaald café gingen, ga daar dan niet meer heen, met name in de beginperiode. Vaak is het zo dat men zich aan een gebeurtenis blijft vasthouden omdat hij of zij dat zelf in de hand heeft.
Stap 4: de draad oppakken
De laatste stap is misschien wel de belangrijkste maar ook de meest lastige stap: de draad weer oppakken in het leven. Laat je sport en favoriete bezigheden niet vallen wanneer je verdriet hebt om het verlies. Voel je niet schuldig wanneer je wel een keer geniet van een moment. Vergeet niet goed voor jezelf te zorgen en aan jezelf te denken. Degene die je hebt verloren had dat ook het liefst gehad.
Hulp vragen
Wat vooral erg belangrijk is, is om je gevoelens niet te onderdrukken. Het onderdrukken van welke gevoelens dan ook kan uiteindelijk leiden tot psychische en lichamelijke klachten. Wees ook niet bang om hulp bij vrienden en familie te vragen. Hulp vragen is absoluut geen teken van zwakte maar van zelfkennis en kracht. Is er echt niets wat je lijkt te helpen? Het is tegenwoordig echt geen schande meer om professionele hulp te zoeken. Vaak ben je na een paar afspraken al heel veel geholpen en vraag je jezelf af waarom je deze stap niet eerder had genomen.
Life goes on
Uiteindelijk is er niemand die jou zal veroordelen op je verdriet. Niemand zal je zeggen dat je niet moet zeuren. Want bijna iedereen is weleens iemand verloren of heeft een relatie moeten verbreken. Het is enorm belangrijk om eerlijk te blijven tegen jezelf en al je gevoelens te herkennen en erkennen. Herinner je de leuke, gekke momenten die jij en degene om wie je verdriet hebt hebben gehad. Uiteindelijk zul je daar om kunnen lachen. En op dat moment weet je dat je het verlies grotendeels hebt verwerkt en je weer door kunt met je leven. Want hoe hard het ook klinkt; het leven gaat nou eenmaal gewoon door…
BRON: http://www.ze.nl/p/143677/rouwen:_hoe_doe_je_dat
Vroeg of laat worden we er allemaal mee geconfronteerd rouwen. Soms voor iets klein maar dat aan het hart ligt van de persoon soms voor iets groot een verlies van een dier, een persoon. Het belangrijkste is om je emoties te laten gaan, en erover te praten. Want verdriet hebben we allemaal ervoor. Sommige kunnen het uiten anderen niet. Maar men mag niet vergeten bij rouwen komt verwerking en dat moet men doorstaan. Het kan van korte duur zijn maar het kan ook een jaar duren voor je iets verwerkt hebt. Ook zal je merken in een rouwproces en verwerking dat je de echte vrienden leert kennen. Want die zullen je blijven steunen, die zullen je verdriet delen en luisteren. Wanneer je echt het gevoel krijgt ik kom er niet uit, is het van belang om even met een arts te gaan praten. Die kan je dan doorsturen of zelf iets geven. Medicatie is natuurlijk op zo een moment goed als je het echt niet aan kan. Maar ze onderdrukken heel veel, en op een moment komt het er dan dubbel uit. Alternatief zijn er ook heel wat goede dingen die je even kunnen helpen als je het moeilijk hebt. 
Maar praten is toch de belangrijkste factor in het verwerken van een rouwproces.

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

http://users.telenet.be/Boeddha_Bruno/

 

AUM MANI PADME HUM

Nadia wandelt

Wandelblog

We Love Me Now

Very OK Person! Connect with me; lovemeanonymous5@gmail.com Instagram: _l.o.v.e.me

Tiernnadrui

Dans in de regen

Myrela

Umjetnost, zdravlje, civilizacije, fotografije, priroda, knjige, recepti, itd.

Levenslange blog

levenslessen

Tistje

ervaringsblog autisme sinds 2008

Yab Yum

Yab Yum

Vreemde avonturen met nonkel Juul en consoorten.

Met Nonkel Juul, Bieke en tal van anderen

Theo-Herbots-Freelance-Journalist-Fotograaf

Gedachten over Levensstijl en Gezondheid. Een gezondheid 😀 en Fotografie💥-Blog 💌Speciaal voor U ✅, Samen met U ✅, Samen door U ✅💚

MyView_Point

Right <> correct of the center

Bio-Blogger

Bio-Blogger is an excellent source for collaborations and to explore your businesses & talents.

Regenboogbui

~ Leren, creëren, inspireren ~

saania2806.wordpress.com/

Philosophy is all about being curious, asking basic questions. And it can be fun!

newtoneapblog

A Discarded Plant

Ruelha

As long as there's breath, there will always be HOPE because nothing is pre-written and nothing cannot be re-written!

Ontmanteld en Ontwricht

Blog door Chana Van Ryzeghem

Looking for cbd supplements?🌿

HEMP up your life! The power of nature🌿

ESRUNRIA

Be the kind of person you would like to meet!

Chateau Cherie

Exposing Bullies and Liberating Targets to Make The World a Safer Place for All

bewustZijnenzo

Magazine: Inspiratie voor een gezond gelukkig en bewust leven

Beaunino loopt de Camino

‘Gewoon doorlopen!’

Blog with Shreya

A walk through the blues of life!

Soni's thoughts

No Fear, Express dear

ruhumayolculuk 🦋💗

kendime, ruhun katmanlarına doğru bi keşfe çıktım...🦋🧚‍♀️💫🌠

Ka Sry malamakerij

Mala's magie

panono panono

STAP VOOR STAP OP ONTDEKKING

Unlocking The Hidden Me

Tranquil notions, melange of sterile musings & a pinch of salt

My experience

#Rehana's 🔥🔥🔥🦋🦋motivational thoughts

bijonsinhuissen.wordpress.com/

𝙽𝚘𝚝 𝚊𝚕𝚕 𝚝𝚑𝚘𝚜𝚎 𝚠𝚑𝚘 𝚠𝚊𝚗𝚍𝚎𝚛 𝚊𝚛𝚎 𝚕𝚘𝚜𝚝

%d bloggers liken dit: