Tag Archive: psychische problemen


SOMS HOEFT MEDICATIE NIET BIJ ADHD MAAR KAN EEN ALTERNATIEVE BEHANDELING OOK HELPEN.

“AD(H)D verschilt van persoon tot persoon, maar uit zich op de werkvloer vaak in zaken vergeten, moeite hebben met plannen en overzicht te houden in het werk”, stelt De Greef. Voluit spreken we van ‘Attention Deficit Hyperactivity Disorder’, of in het Nederlands van een ‘aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit’. Bij volwassenen of kinderen die overwegend last hebben van onoplettendheid zonder het hyperactieve aspect spreken we dan van ADD.
“Medicatie helpt om in te spelen op die kernsymptomen van AD(H)D, maar ze hoeft niet de eerste, noch de laatste stap te zijn. Ze mag in elk geval nooit de enige stap zijn”, stelt De Greef. Er bestaan immers heel wat alternatieve behandelingsmogelijkheden die naast of in combinatie met medicatie kunnen helpen om symptomen van AD(H)D te verminderen.

Alternatieve behandelingsmogelijkheden 

ADHD’en kan je leren 

Eerst en vooral is er de psycho-educatie. Deze cursussen bestaan uit verschillende informatie-sessies om mensen te leren wat AD(H)D is, hoe het bij hen tot uiting komt en wat ze eraan kunnen doen. “Het is een eerste oriëntatiefase, maar het kan ook interessant zijn voor volwassenen wiens diagnose werd gesteld toen ze kind waren. Dit soort voorlichting helpt om de diagnose te verwerken, maar ook om te begrijpen hoe AD(H)D zich kan uitten in verschillende situaties, zoals op de werkvloer. Inzicht krijgen over AD(H)D kan ook belangrijk en nuttig zijn voor iedereen die direct te maken heeft met volwassenen met de stoornis, zoals collega’s, partners of werkgevers”. 
In tegenstelling tot een infectie kan je niet genezen van AD(H)D. “Er bestaan wél heel wat mogelijkheden om te leren omgaan met AD(H)D en zo meer grip te krijgen op je beperkingen”, stelt De Greef. “Zo bestaan er verschillende workshops waarin je in één of meerdere sessies van twee uur aan de slag leert gaan met uitdagingen die zich door AD(H)D kunnen voordoen op de werkvloer. Er zijn ook specifieke trainingen die er op gericht zijn om beter te leren plannen, organiseren of om je uitstelgedrag aan te pakken”.

Breinstimulerende therapieën of liever een voedingssupplement? 

Verder bestaan er nog heel wat ‘fysieke’ behandelingen die niet op medicatie steunen. De Greef: “Voor volwassenen zijn de meest bekende behandelmethodes breinstimulerende therapieën, zoals neurofeedback en voedingssupplementen”. Al is de wetenschap het nog niet eens over de effectiviteit van de behandelingen: “Er is voorlopig onvoldoende  wetenschappelijk bewijs dat deze methoden effectief zijn in de behandeling van de AD(H)D. Daarom zijn deze methoden niet opgenomen in de officiële behandelrichtlijnen. Maar sommigen geven aan er baat bij te hebben, daarom raden we ze ook niet af”. 
De Greef: “Bij neurofeedback worden de hersengolven via EEG (registreren van elektrische activiteit van de hersenen registreren met elektroden op het hoofd, nvdr.), gemeten en omgezet in visuele feedback. Aan de hand van een videospelletje word je er attent op gemaakt wanneer je niet meer geconcentreerd bent. Wanneer je niet meer aan het opletten bent, vertraagt je mannetje in het spel. Als je geconcentreerd bent, versnelt hij. Op deze manier zouden de hersenen reflexmatig getraind worden om je beter te concentreren”. 

Dankzij een spelletje zouden de hersenen reflexma­tig getraind worden om je beter te concentre­ren.Nans De Greef, Centrum ZitStil

Toch waarschuwt De Greef voor de effectiviteit van de behandeling: “Het is een hele intensieve behandeling die meerdere keren per week beoefend moet worden bij een neuropsychiater. Zo loopt ook de kostprijs al snel op, dikwijls voor weinig effect. Meestal wordt je beter in het spelletje spelen, maar het is niet duidelijk of het ook de algemene concentratie bevordert.”
Sommige mensen zweren ook bij het nemen van voedingssupplementen voor breinstimulatie. Omega-3, bijvoorbeeld. Die vetzuren zijn belangrijk voor de goede werking van de hersenen en zouden dus kunnen helpen bij het bevorderen van het concentratievermogen. De Greef: “Sommige onderzoeken vermoeden dat kinderen met AD(H)D lagere niveaus van omega-3 vetzuren hebben in hun bloed. Volgens sommige onderzoeken vertoonden kinderen die omega-3-supplementen kregen een kleine verbetering in de ernst van hun symptomen, vergeleken met kinderen die een placebo innamen. Maar er zijn andere onderzoeken die deze conclusies tegenspreken.”
“Wie het wil proberen, kan dat zeker, alleen is het belangrijk om te weten dat eventuele effecten pas na drie maanden voelbaar zouden zijn. Bovendien zou de werking het best zijn wanneer de omega-3 in combinatie wordt genomen met omega-6″, aldus De Greef. Hoeveel je de voedingssuplementen moet nemen, hangt af van de soort. Neem de supplementen dus alleen in samenspraak met een arts. 

Diëten om je beter te concentreren?

Ook bepaalde diëten volgen is een veelvoorkomende alternatieve behandeling voor AD(H)D. Een eerste mogelijke behandeling is het ‘Restricted Elimination Diet’ (RED) of het eliminatie-dieet. “RED vertrekt vanuit de veronderstelling dat hyperactiviteit en concentratieproblemen een uiting zijn van een allergische reactie of overgevoeligheid aan bepaalde voedingsmiddelen”, stelt De Greef. 
Bij het eliminatiedieet worden de voedingsmiddelen waaraan iemand overgevoelig is geïdentificeerd en vervolgens weggelaten uit het dieet. Het doel: minder AD(H)D symptomen ervaren. In een eerste fase wordt er tijdens een bepaalde periode een restrictief dieet gevolgd, waarbij enkel voeding wordt toegelaten waarvan geweten is dat ze geen allergische reacties veroorzaken, zoals rijst, peer en lamsvlees. In een tweede fase worden voedingsstoffen stapsgewijs opnieuw geïntegreerd in het dieet, waarna telkens wordt gekeken of ze een reactie teweegbrengen. Voeding die een reactie uitlokt, wordt op een definitieve eliminatielijst geplaatst. Allergenen die hierbij getest worden zijn onder meer tarwe, gluten, vis, noten, soja, melk en lactose.
“Dit is een proces van lange adem: het kan tot anderhalf jaar lang duren. Bovendien werd dit tot nu toe enkel bij kinderen uitgetest”. 

Een ongezond voedingspa­troon of slaapmoei­lijk­he­den zijn nefast voor je concentra­tie­ver­mo­genNans De Greef, Centrum ZitStil

Een tweede dieet als behandeling voor AD(H)D is het Feingold dieet. Het is gebaseerd op onderzoek van allergoloog Ben Feingold die concludeerde dat kleurstoffen, smaakstoffen en conserveringsmiddelen voedselallergie kunnen veroorzaken en een mogelijke oorzaak zijn van AD(H)D. “Bij dit dieet worden voedingsmiddelen met azo-kleurstoffen (niet natuurlijke kleurstof, nvdr.) in bepaalde chips, snoepen of yoghurt tijdelijk geschrapt uit het voedingspatroon. Na een bepaalde periode worden ze opnieuw ingevoerd om na te gaan of ADHD-symptomen opnieuw de kop opsteken”, aldus De Greef.
“Er is echter nog te weinig onderbouwd onderzoek om te bewijzen dat deze diëten geschikt zijn als behandeling voor AD(H)D, waarschuwt De Greef. “Bovendien vragen beide diëten heel wat motivatie en discipline. Het is ook belangrijk dat deze uitgevoerd worden onder toezicht van een diëtist zodat de behandeling veilig verloopt en de essentiële voedingsstoffen niet uit het oog worden verloren”, voegt ze eraan toe. 

Is een gezond lichaam gelijk aan een gezond geest?

Tot slot betekent een gezond lichaam, een gezonde geest. Dat bevestigt De Greef: “Het is belangrijk voor alle mensen om gezond te eten, veel te bewegen en een goede slaaphygiëne aan te houden. Een ongezond en weinig gevarieerd voedingspatroon of weinig slaap zijn nefast voor je concentratievermogen. Dat wil je er niet bij hebben als je al concentratiemoeilijkheden hebt door AD(H)D”. 
Daarnaast heeft sporten ook een positief effect op de cognitieve functies omdat er meer bloedtoevoer is naar de hersenen. “Een dagelijkse inspanning van een half uur zoals lopen, fietsen of wandelen zou dus een positief effect kunnen hebben op  AD(H)D symptomen. Veel patiënten geven aan dat ze hier baat bij hebben al is er nog te weinig onderzoek om dat hard te maken”, stelt De Greef. 
“Sommige mensen hebben ook baat bij medidatie. Dit zou hen kunnen helpen om tot rust te komen en zich nadien terug beter te focussen. De medidatie gebeurt dan dagelijks één of twee keer en kan verschillende vormen aannemen. Enkele voorbeelden: geleide medidatie, waarbij je luistert naar een rustige stem die jou door de meditatie heen leidt. Maar ook wandelen in de natuur kan, terwijl je de omgeving rustig laat binnenkomen zonder te benoemen wat je allemaal ziet. Omdat mensen met AD(H)D niet altijd in staat zijn tot mediteren kan het helpen om te beginnen met een korte sessie van vijf minuten en stapsgewijs op te bouwen tot sessies.

Enkele tips voor volwassenen met AD(H)D op de werklvoer: 

– Gebruik een geluidswerende koptelefoon of oordopjes tijdens het werken om je optimaal te concentreren. 
– Zet instructies of opdrachten van je leidinggevende altijd op papier. Vraag, indien nodig, om mondelinge instructies schrijftelijk te bevestigen.
– Maak gebruik van planningssystemen of to do lijstjes om de werkdruk te verlagen.
– Deel grote taken op in behapbare stukken en zet er een deadline op om uitstelgedrag te voorkomen. 
– Je hoeft collega’s en leidinggevenden niet op de hoogte te brengen van het feit dat je AD(H)D hebt, als je denkt dat dit op onbegrip zou stuiten. Geef wél expliciet aan wat je nodig hebt om efficiënter te functioneren, zoals bijvoorbeeld het gebruik van geluidswerende koptelefoon.
–  Het kan helpen om tijdelijk medicatie te nemen bij overgangfases (zoals bij het beginnen van een nieuwe job of het leren van nieuwe vaardigheden). 

BRON: https://www.hln.be/nina/wie-ad-h-d-heeft-hoeft-niet-noodzakelijk-medicatie-te-nemen-dit-zijn-populaire-alternatieve-behandelingen~af3d9d72/

Als men snel is afgeleid of teveel prikkels krijgt door allerlei omstandigheden kan die een probleem geven. Men geeft nogal te snel medicatie zoals rilatine. Dat toch niet zo onschuldig is dan dat het lijkt. Er zijn alternatieve. Maar die slagen niet zo snel aan als medicatie. Dat vraagt geduld en vaak heeft de medemens dat niet. De ouders willen een rustig kind of de collega’s willen geen hipper collega. Toch hangt ook veel af van de voeding. Suikers kunnen een grote boosdoener zijn. Hier zijn al enkele alternatieve beschreven maar ook bach bloesem kan helpen. Maar ook reiki en massage kan in bepaalde gevallen helpen. Ook dieren kunnen hierin helpen.
De site zitstil kan ook heel goede informatie vinden.

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

“Hey, hoe is het nog met je depressie?” Psycholoog geeft tips om te praten over psychische gezondheid

Spanning, Burn-Out, Mens, Persoon, Evenementen, Haast

Steeds meer bekende Vlamingen zijn bijzonder openhartig over hun psychische problemen. Via sociale media, televisiereportages of een songtekst delen ze hun geestelijke nood met volgers en fans. Het taboe krimpt. Maar wat als onze vriendin, collega, zus of buurvrouw kampt met een depressie: vragen wij dan wel voldoende hoe het eigenlijk met hen gaat? Psycholoog en psychotherapeut prof. Benedicte Lowyck geeft tekst en uitleg, maar deelt ook haar beste tips. “Het is heel waardevol om gewoon te zeggen ‘Ik weet niet wat ik moet zeggen, maar ik ben hier voor je’.” 

“Het bougeert” 

Om maar te zeggen: er wordt over gesproken. Maar doen wij – die aan de zijlijn staan – dat ook wel genoeg? Dat is dehoofdvraag- om het met een kwinkslag te zeggen.
Professor Benedicte Lowyck, psycholoog en psychotherapeut aan het Universitair Psychiatrisch Centrum KU Leuven, vindt de openheid van bekende Vlamingen alvast een goede zaak. “In Vlaanderen zijn we sowieso meer ‘gesloten’ dan in de ons omringende landen. Door zulke getuigenissen worden mentale problemen genormaliseerd, als iets dat bij het ‘mens zijn’ kan horen. Het haalt het bovendien ook weg uit de eenzaamheid – een gevoel dat het lijden vergroot.” 

Door het verhaal van lotgenoten voel je je niet langer de enige die hiermee te maken krijgt. Dat is een heel belangrij­ke beweging.Professor Benedicte Lowyck, psycholoog en psychotherapeut

“Door het verhaal van lotgenoten voel je je niet langer de enige die hiermee te maken krijgt. Dat is een heel belangrijke beweging. In de Verenigde Staten zie je het andere uiterste. Therapie volgen is daar bij wijze van spreken dagelijkse kost, iedereen spreekt er over zijn of haar ‘shrink’ (therapeut, red.). Ik zeg niet dat we die kant moeten uitgaan, maar het uit de taboesfeer halen is wél belangrijk. Er is in ons land nog werk aan de winkel, maar ‘het bougeert’.”

Als een tandem

Over taboe gesproken: het is absoluut niet gemakkelijk om het gesprek aan te gaan over de psychische gezondheid van een vriend(in) of kennis. De drempel is even hoog als vragen naar iemands gebroken hart of informeren naar het rouwproces waar iemand volop in zit. Nederlands onderzoek wijst uit dat zeven mensen op tien vinden dat vragen naar iemands mentale klachten héél persoonlijk is. Slechts een kwart van de ondervraagden verwacht dat een persoon met depressieve gevoelens het zelf fijn vindt om erover te praten. 
Het initiatief wordt daarmee vaak gelegd bij de persoon met de klachten zelf. Terwijl praten net een eerste stap kan zijn naar herstel. Het kan ervoor zorgen dat de klachten minder worden. Omdat je gehoord en begrepen wordt. Professor Lowyck, die 25 jaar ervaring heeft als psycholoog/psychotherapeut, heeft raad voor al wie in zijn of haar omgeving geconfronteerd wordt met mentale problemen. “Hou contact, op het ritme van en met respect voor wie de persoon is. Het is belangrijk om expliciet te tonen, via een berichtje, telefoontje of bezoekje: ik ben er voor jou. Niet enkel voor de plezante stukken, maar ook op de moeilijke momenten in het leven.”

Persoon­lijk geloof ik in een tweesporen­be­leid: een partner of vriend(in) die er altijd is, en professio­ne­le begelei­ding.Professor Benedicte Lowyck, psycholoog en psychotherapeut

“Persoonlijk geloof ik in een tweesporenbeleid. Een depressief persoon heeft absoluut nood aan een partner of vriend(in) die er met empathie en geduld altijd ís. Dat is heel betekenisvol en voedend. Maar anderzijds is het ook belangrijk om professioneel begeleid te worden. In een professionele relatie is het mogelijk om echt in de diepte te werken. En dan bedoel ik niet per se een langdurige therapie. Soms kunnen een paar gesprekken al volstaan. Kunnen terugvallen op je naasten én op iemand professioneel – als een soort tandem – is cruciaal. Het ene mag en kan het andere niet vervangen.”

Zwijgen is zilver, praten is goud

Wie kampt met een depressie schaamt zich mogelijk over gevoelens en gedachten. Dat maakt het voor naasten niet altijd eenvoudig. Kan je gewoon vragen ‘Hoe is het nu met je depressie?’ Professor Lowyck: “Die vraag stellen kan zeker. Het is fijn als er een gesprek uit volgt, maar vaak zal dit niet het geval zijn. Het is aan de partner, vrienden, ouders of buren om de privacy van de persoon te respecteren en zeker niet te bombarderen met vragen. Neem iemand liever eens mee naar een tentoonstelling of naar de film. Ga een koffietje drinken of maak een wandeling. Vaak doet dat meer deugd dan het grote gesprek.”
“Zo’n gesprek op gang trekken is zeker niet evident. Wij, psychologen, zijn getraind om emotioneel leed te benoemen en te bevragen. Maar nogal wat mensen voelen zich daar niet comfortabel bij. Het is dan heel waardevol om gewoon te zeggen ‘Ik weet niet wat ik moet zeggen, maar ik ben hier voor je’. En hoe goedbedoeld al jouw adviezen ook zijn, de kans is groot dat de persoon ze gewoon naast zich neerlegt. Omdat hij of zij dat allemaal zelf ook wel weet, maar de energie niet kán opbrengen.” 

Weigert iemand om te komen eten, ondanks je zoveelste uitnodi­ging? Die reactie gaat niet over jou, dan wel over de toestand waarin die persoon zich op dat moment bevindt.Professor Benedicte Lowyck, psycholoog en psychotherapeut

“Het is voor naasten dan ook van het allergrootste belang om elke afwijzing of periode van stilte niet persoonlijk te nemen. Weigert iemand om te komen eten, ondanks je zoveelste uitnodiging? Die reactie gaat niet over jou, dan wel over de toestand waarin die persoon zich op dat moment bevindt – ‘Help, ik voel me té slecht om onder de mensen te komen’. Probeer het gewoon te blijven vragen en laat de persoon vooral niet vallen. Ik kan het niet genoeg herhalen: laat voelen dat je er bént.”

(Lees verder onder de kader.) 

In stijgende pijn

• In vier jaar is het aantal Belgen dat meer dan één jaar thuis zit met een burn-out of depressie met 40 procent gestegen, volgens de cijfers van het RIZIV (mei 2021). Dit komt neer op 112.000 mensen. In 78.000 gevallen hiervan gaat het over een depressie. Het aantal stijgt met tien procent per jaar.

• Een rapport van Sciensano van januari 2020 over de geestelijke gezondheid in België legt volgende zaken bloot: 1 op 5 is zeer tevreden met zijn of haar leven. 1 op 10 van de volwassenen lijdt aan een psychische stoornis. In de categorie 2- tot 18-jarigen heeft 1 op 10 een psychisch probleem dat professionele ondersteuning vraagt. 12 procent van de bevolking is erg ontevreden over het leven. 29 procent hiervan heeft het gevoel altijd onder druk te staan, 23 procent kampt met slaapproblemen door zorgen en 20 procent is ongelukkig en depressief. De meest kwetsbare groepen zijn vrouwen, mensen tussen 25 en 54, senioren ouder dan 75 en laaggeschoolden.

• De organisatie Te Gek! becijferde vorig jaar dat 20 procent van de vrouwen en 10 procent van de mannen in ons land ooit te maken krijgen met een vorm van depressie. 8 procent van de bevolking gebruikt antidepressiva. Het gebruik is de jongste tien jaar met een kwart gestegen. Ze zien vooral het aantal jonge mensen (onder de twintig) dat deze medicatie gebruikt, stijgen. België zit op vlak van antidepressiva bij de Europese top, zo zet ook het Riziv de cijfers van 2020 zwart op wit. Zo’n 1, 22 miljoen Belgen hebben medicatie nodig. Dit is zeven procent méér dan tien jaar geleden.

Schrijfster Gelein van Kampen is mama van twee kindjes, van 6 en 2. In de zomer van vorig jaar kwam haar depressie aan het licht. Al was het gevoel al langere tijd aan het sluimeren. “Al maandenlang voelde ik het steeds donkerder worden. Ik ging een ‘coaching’ volgen tegen perfectionisme, omdat ik heel zenuwachtig werd van anderen en mezelf. Ik had op professioneel gebied een erg laag zelfbeeld en ik kroop verder en verder in mijn schulp.”
De diagnose volgde: een depressie. Over elke stap van dat moeilijke proces hield ze een dagboek bij. Dat verscheen als column op de website van het maandblad Goed Gevoel. “Erover schrijven werkte helend. Het dagboek was ook een gedwongen deur die ik open gooide. Want mijn broer en mijn ouders, met wie ik nochtans erg close ben, wisten van niks. ‘Je hebt een eigen column over wát?’ Ze vielen uit de lucht.” 

Door mijn column gingen mijn familie en andere mensen vaker vragen hoe het ging.Gelein Van Kampen

“Ik had er met hen nog nooit over gesproken. Deels omdat ik dat zelf niet wilde. Als ik bij hen op bezoek ging, wilde ik dat het leuk is. Ik hield mijn probleem liever voor mezelf. Een leuke avond deed me dan meer deugd dan dat ik mijn hart kon uitstorten. Maar door de column gingen zij, en veel andere mensen, vaker vragen hoe het ging. Mensen vertelden me ook over hun eigen besognes, waardoor ik me minder alleen voelde.”
En toch. Praten over je eigen miserie: voor Gelein hoeft het nog altijd niet. “Als iemand ernaar vraagt op een goede dag: prima. En als het even heel slecht met me gaat, heb ik geen zin om het uit de doeken te doen. Maar – en dat wil ik onderlijnen: het is sowieso leuk te weten dat er iemand aan je denkt.”

Op de ijskast hangt een lijstje met zaken die me beter maken als het slecht gaat.Gelein Van Kampen

Op aanraden van een psycholoog ontwikkelde Gelein een ‘systeem’, voor haar en haar naasten. “Op de ijskast hangt een lijstje met zaken die me beter maken als het slecht gaat. Zij die me goed kennen, weten wat er op mijn lijstje staat en zij kiezen er iets uit.”
“Ik heb door mijn depressie veel geleerd. Vandaag gaat het de goede kant uit. Eén lezer stuurde me: ‘Bedankt om het onderwerp uit het donker te halen’. Dat vond ik heel mooi verwoord.” 

BRON: https://www.hln.be/psycho/hey-hoe-is-het-nog-met-je-depressie-psycholoog-geeft-tips-om-te-praten-over-psychische-gezondheid-br~aec57e30/

Mensen vinden het vaak moeilijk om over hun psychische problemen te praten. Toch kan het een opluchting zijn als men het masker af durft te zetten als de vraag gesteld wordt. Hoe gaat het met je. Als men er eerlijk op durft te antwoorden ga je vaak merken dat je een luistert oor krijgt. Velen hebben het begrip om gewoon naar de persoon te luisteren. Dat op zo een moment belangrijk is.
Ervoor durven uitkomen dat men het gevoel heeft opgebrand te zijn. Dat men het even niet meer ziet zitten. Is een teken naar jezelf toe van he zoek hulp. Maar praat er ook over. Praten kan veel oplossen.
Kleine hulpmiddeltjes kunnen de persoon ook helpen om zijn gedachten even op iets anders te zetten.
Men mag niet vergeten een depressie of burn-out komt niet zomaar. Dit sluimert in je en voor je het weet kan men er zelf niet meer uit. Men ziet en voelt alleen nog maar duisterheid rond zich heen hangen.
Geen fut meer geen zin om te ondernemen. Gaan zich dan ook vaak emotioneel voelen en sommigen durf dit dan ook niet te laten zien. Zodat ze het allemaal maar inslikken ten kost van hun lichaam.

Burn-Out, Ziekte, Mentale Pijn, Pesten, Vuur

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

PSYCHIATER EDEL MAEX PLEIT VOOR MINDFULLNESS ALS WAPEN TEGEN BURN-OUT.

Zen, Stenen, Stapel, Stapelen, Meditatie, Rotsen

De afgelopen vier jaar is het aantal mensen dat langdurig ziek is door een burn-out of depressie in ons land met 40 procent gestegen. Cijfers die ook gepensioneerd psychiater Edel Maex (65) verontrusten. Hij is zenleraar en oprichter van de Stresskliniek in Antwerpen. Vandaag, op Mindfullness Day, kloppen we bij hem aan. Want deze pionier van mindfulness hanteert meditatie als antwoord op onze mentale kwetsbaarheid. “Al na acht weken training zijn er duidelijke veranderingen in de hersenen zichtbaar. Mediteren is bovendien schandalig simpel.” ‘Zen’ jullie mee?

Eind 2020 waren 112.000 Belgen al langer dan een jaar thuis door een burn-out of depressie. Hun aantal neemt elk jaar met tien procent toe. Die cijfers komen van het RIZIV, het Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering. Het mag duidelijk zijn: steeds meer mensen gaan gebukt onder stressgerelateerde klachten. Reden genoeg om aan te kloppen bij Edel Maex, éminence grise in de geestelijke gezondheid. Iemand die mindfulness (een training die leert om aandachtig te zijn ín het moment via meditatie, red.) ademde nog voor jij en ik dat woord zelfs kenden. 
“Iedereen kan mindful leven. De bereidheid om met mildheid en openheid te kijken naar wat er is, is voldoende. Net zoals je voorbij een etalage wandelt en stopt om te kijken naar wat er allemaal te koop is. Het is je vertrouwen hervinden in het leven, ook al ga je dood. Het leven is uitvaren met een schip waarvan je zeker bent dat het op zee zal vergaan. Dat is de realiteit. In die onzekerheid van ons bestaan gaan staan en aanwezig zijn: dat is mindfulness.”

De Ma(e)x

Met de kern van mindfulness startte Edel Maex in 1996 al de Stresskliniek op in Antwerpen. Daar leerde hij mensen om gevoelens niet te verdringen, maar wel om ze met aandacht te beschouwen. Die houding is volgens hem hét recept tegen burn-out en depressie. Zijn kliniek geeft hij nu door aan opvolgers – hijzelf is sinds kort met pensioen – maar zijn ervaring neemt hij mee in workshops, lezingen en retraites. 
Zijn aparte voornaam dankt hij overigens aan zijn moeder, een germaniste. “Zij droomde van de naam toen ze zwanger was. Het is een Nederlandse naam. Vrij ongebruikelijk en meestal komt hij in samenstellingen voor zoals Edelbert of Edelhart”, zegt de man die deze vraag al duizend keer kreeg, maar met de glimlach beantwoordt. Ons gesprek moet nog beginnen, maar ik heb al beslist: Edel is de ma(e)x.

Hoe kwam mediteren in jouw leven terecht?

“Op mijn dertigste was ik net afgestudeerdals psychiater en werd ik op de wereld losgelaten. De start van een duistere periode. Ik wilde psychiater worden met heel mijn hart, maar tegelijkertijd had ik de rest van mijn leven niet op orde. Een vraag die me toen overviel was: hoe overleef ik de dagelijkse confrontatie met menselijke zorgen, leed en emoties, zonder er zelf aan ten onder te gaan? Ik was bang dat ik verpletterd zou worden. Tegelijkertijd wilde ik me er niet voor ‘afsluiten’ of ‘hard worden’ – nochtans de gangbare mentaliteit in de medische wereld. Het antwoord op de vraag ‘Hoe overleef ik dit?’ vond ik in een zengroep. Leren mediteren was een complete revelatie. Het heeft me voorgoed veranderd.”

De voornaams­te reden waarom mensen een burn-out krijgen, is het idee: waarom doe ik dit nog?Edel Maex

“De voornaamste reden waarom mensen een burn-out krijgen, is het idee: waarom doe ik dit nog? Ik herinner me een vrouw die het hoofd was van een slecht draaiende afdeling. Ze had zich met hart en ziel ingezet om die weer gezond te krijgen, ze was heel trots dat het gelukt was. Op een evaluatiegesprek werd door de top gezegd dat de afdeling alsnog gesloten werd, en dat zij een lijst moest maken van de mensen die ze konden ontslaan. De dag erop was ze burned out.”

Ligt de oorzaak ook bij de nieuwe technologie: het continu online zijn, het nooit afsluiten? 

(knikt) We kunnen dag en nacht werken als we willen. Toen ik dertig jaar geleden met een stresskliniek begon, was er geen internet, we hadden geen smartphones. Waar hadden we toen stress over, vraag ik me nu af? (lachje) De ratrace is alleen maar verergerd. Ik ben niet tegen technologie. Maar we moeten deze vooruitgang nog op de juiste manier leren hanteren. Ons brein kan zoveel prikkels niet aan. Het vraagt een hygiëne die we als mens nog moeten ontwikkelen.”

Kan een burn-out iedereen overvallen?

“Niemand is er immuun voor, maar het overkomt vooral geëngageerde, bevlogen mensen. De vraag is niet: kan het de besten overkomen? Nee, het overkómt de besten.”

Hoe kunnen we ons wapenen?

“Mensen denken dat ze gewoon ‘even moeten ontspannen’ en er dan weer tegenaan kunnen. Maar mindfulness gaat net over leren omgaan met de catastrofes van het leven. Op mijn boek ‘Mindfulness: In de maalstroom van je leven’ staat om die reden een bedreigende golf: het leven overspoelt je. De Franse vertaling van mijn boek toont een cover vol vlinders, bloemetjes, schelpjes. Daar heeft mindfulness niks mee te maken.”

Want mindfulness is allesbehalve zweverig, hoor ik.

“Het is net het tegenovergestelde. Een zweverig gevoel krijg je door je met je geest uit de werkelijkheid terug te trekken. In mindfulness gaan we die werkelijkheid net aan. Soms is die fijn, soms is die heftig, maar het hoort er allemaal bij.”

En werkt het ook écht, vanuit wetenschappelijk standpunt?

“Als je alle dagen met gewichten oefent, neemt het volume van je biceps toe. Als je alle dagen rekensommetjes maakt, neemt iets in je hersenen in volume toe. Voor je biceps heb je genoeg aan een lintmeter. Voor je hersenen heb je ingewikkelde apparatuur nodig. Maar wat blijkt? Al na acht weken mindfulnesstraining zijn er duidelijke veranderingen in de hersenen zichtbaar.”

Als we meditatie hanteren als therapie leggen we veel verantwoordelijkheid bij de patiënt zelf. Ligt de grote oorzaak van mentale problemen niet in de maatschappij? Op de werkvloer?

“Mindfulness komt niet in de plaats van de vakbond. Natúúrlijk ligt het probleem ook bij de maatschappij. Men moet beseffen dat er iets moet veranderen. Werkgevers die mindfulness aanbieden aan hun werknemers, in de hoop dat ze dan stressbestendiger worden, om hen nog méér te kunnen uitpersen. Dat is misbruik. Werkgevers die dat doen, moeten weten dat werknemers die mindfulness volgen, hun ex-werknemers worden. Op de afdeling oncologie heb ik mensen vaak horen zeggen: Waarom deed ik niet meer met mijn gezin? Waarom werkte ik zoveel? Mindfulness zegt: wacht niet tot je ziek wordt om plaats te maken voor al wat er rondom je is.”

Als je kijkt naar de hoge zelfmoordcijfers … 

(snel) Die zijn een schande. Elke Vlaamse regering zegt er werk van te maken, maar de geestelijke gezondheidszorg wordt stiefmoederlijk behandeld. Kijk hoe lang de wachtlijsten zijn voor psychiaters én kinderpsychiaters. Als je kind, nog in volle ontwikkeling, eronderdoor gaat en men zegt ‘Kom over een jaar terug’? Dat zou niet mogen. Men vertikt het om de nodige middelen te geven aan deze problematiek. Natuurlijk kost dat geld, maar als we niks doen, kost het levens.” 

De industrie wordt niet rijk van mindful­ness en psychothe­ra­pie. Dus daar is geen geld voor. De geneeskun­de is een beetje scheefge­trok­ken, richting verkoopba­re dingen.Edel Maex

“Toen Maggie De Block nog minister was, zei ze: ‘Artsen moeten niet zo snel naar antidepressiva grijpen, mensen moeten meer naar een psycholoog.’ Dat is waar. Maar dan moet je dat ook terugbetalen. Als je die zorg niet toegankelijk maakt, geef je aan dat je het probleem ként, maar niet bereid bent om het op te lossen. Je ziet, ik word boos. (lachje) Er is géén politieke wil om een gigantisch probleem dat we kennen op te lossen.”

Het andere uiterste van meditatie lijkt medicatie. Hoe sta jij daar tegenover?

“Ik ben helemaal niet tegen medicatie. Ik ben heel blij dat we ze hebben. Maar het is niet altijd datgene wat mensen in de eerste plaats nodig hebben. Het probleem is dat medicatie door de industrie gemaakt wordt en verkocht. Ze worden niet rijk van mindfulness en psychotherapie, hè. Dus daar is geen geld voor. De geneeskunde is een beetje scheefgetrokken, richting verkoopbare dingen.’

Hoe mindful is je eigen leven?

“Voor mij is het de basis van alles. Ooit kwam op een workshop de vraag: wat zijn de belangrijke dingen in ons leven? Er werd in cirkeltjes op het bord geschreven: ‘Ons werk.’ ‘Ons gezin.’ Iemand zei: ‘Mindfulness’. En ik zei: ‘Nee, mindfulness is geen cirkeltje apart. Mindfulness is net het witte blad waar ál die andere dingen in vervat zitten’.’

Je trok dit jaar de deur van de Stresskliniek achter je dicht. Ga je genieten van je pensioen?

“Ik heb altijd genoten van mijn werk. Ik heb soms overdreven, ik was weleens oververmoeid maar nooit burned out, omdat ik de zin nooit verloren ben. Ik blijf ook nu graag actief bezig. Zoals Lawrence LeShan, een van de grondleggers van de psycho-oncologie, zegt: ‘May death find you alive.’’

Weet je trouwens wat het woord ‘boeddha’ wil zeggen? Het is een voltooid deelwoord van het werkwoord ‘ontwaken’. Boeddha is dus woke.Edel Maex

Hoe kijk jij de toekomst tegemoet?

“Ik heb het gevoel dat we op een crisis aan het afstevenen zijn. Je voelt – en de cijfers bewijzen het – dat het niet lang meer houdbaar is. Ik las onlangs dat de superrijken van tegenwoordig zich gedragen als de Franse adel, vlak voor de Franse Revolutie in 1789. Er zal deze keer geen bestorming van de Bastille zijn, maar er hangt iets in de lucht. Is dat slecht nieuws? Een crisis leidt tot een kentering. Bovendien zie je ook een tegenbeweging. Mindfulness hoort daarbij. Net zoals de klimaatbeweging. En woke. Weet je trouwens wat het woord ‘boeddha’ wil zeggen? Het is een voltooid deelwoord van het werkwoord ‘ontwaken’. Boeddha is dus woke. (lachje) Ik zie het alleszins als mijn eigen verantwoordelijkheid om de tegenbeweging méé handen en voeten te geven.”

Hoe doe je dat nu, mindful door het leven gaan?

Dr. Maex: “Het eerste wat je moet doen is ‘stoppen’. Niet stoppen met ‘denken’, maar stoppen met ‘doen’. Stel dat je een berg opstapt. Je volgt het smalle pad tot op de top. Daar geraken is jouw doel. Eenmaal boven heb je een weids uitzicht. Je kan open kijken naar wat er is, zonder dat er nog een doel is. Die metafoor legt uit wat ik bedoel. Het is essentieel om te stoppen en te kijken naar al wat zich aandient. Als we ons op een doel richten, dan volgen we een smalle lijn. Al de rest valt buiten beeld. Als de dingen die buiten beeld vallen zich opdringen, is dat in de vorm van lichamelijke klachten, angsten, pijn, gedachten. In mindfulness stoppen we, en we zien naar wat er allemaal ís – inclusief die klachten, zodat we er rekening mee kunnen houden. Mindfulness is stoppen voor je gestopt wordt.”

BRON: https://www.hln.be/psycho/psychiater-edel-maex-pleit-voor-mindfullness-als-wapen-tegen-burn-outs-leren-mediteren-heeft-me-voorgoed-veranderd~abf623656/

Mediteren en mindfullness helpt zeker. Niet alleen voor psychische problemen maar ook voor rust te vinden in je dagelijks leven. Hoe men mediteert speelt geen rol als men zich er maar toe aanzet om minimum 20min. de rust voor jezelf te nemen dagelijks. Dat voor velen moeilijk is omdat ze het werk niet los kunnen laten of omdat het gezin roept. Ook mannen zien het niet zitten vaak om zich tot rust te brengen. Mediteren kan op veel manieren daar al heel wat over te lezen is zowel hier op mijn blog als over heel het internet. Wat men vaak niet vermeld is de tijd ervoor vrijmaken. Dat men even alleen ergens rustig kan zitten liggen om zo je lichaam en geest de rust te geven. Dan het belangrijkste van al. De rust ook vasthouden. Ook het leren om niet te piekeren over dergelijke zaken. Piekeren maakt je ziek. Dat is de grootste boosdoener.
Wat velen ook vergeten is de rust in je omgeving creëren. Een overvolle living brengt vaak stress met zich mee. Uitstellen van bepaalde dingen brengt vaak stress met zich mee. Daarom als men daar ook het nodige voor kan doen dan ga je merken dat je ook daarin de rust zal aanvoelen. En dat doorgeeft aan deze die samen met je wonen.

Meditatie, Opmerkzaamheid, Natuur, Sereniteit, Meer

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

Niet bang om je angst te laten zien: ‘Klaar met doen alsof ik een succesverhaal ben’

Alleen, Triest, Depressie, Eenzaamheid, Jong

Nee, je bent geen loser als je kampt met angst. Sterker nog, je bevindt je in goed (en succesvol) gezelschap. Bovendien ben je lang niet de enige: maar liefst 1 op de 5 mensen heeft een angststoornis. Dus laten we er dan maar gewoon open en eerlijk over zijn, net zoals Mandy, Rosan en Amanda.

Hoogleraar klinische neuropsychologie Erik Scherder heeft vliegangst, faalangst en is als de dood voor de dood. YouTuber Dylan Haegens heeft last van paniekaanvallen en acteur en columnist Joy Delima heeft een sociale angststoornis. Zomaar een greep uit de BN’ers die in het kader van de campagne #openoverangst van Psychologie Magazine, een boekje open doen over hun angsten. Toch niet de minsten.
Dat het desondanks nodig is om te gaan praten over onze angsten, laten de cijfers zien. Uit een online poll van Psychologie Magazine blijkt namelijk dat ruim de helft van de mensen (54 procent) in het dagelijks leven last heeft van angsten. En 1 op de 5 heeft er zelfs zoveel last van dat er sprake is van een angststoornis. In dat geval beheerst een angst of meerdere angsten en paniek je leven. Tegelijkertijd geeft ruim 75 procent toe niet openlijk over zijn of haar angsten te durven praten en 70 procent voelt zich zelfs weleens ‘raar’ vanwege zijn of haar angst.

Ook Mandy, Rosan en Amanda hebben last van angsten, maar willen deze niet meer voor zichzelf houden.

‘Ik brulde zo lang totdat iemand me kwam halen’

Mandy (28) heeft last van claustrofobie.

“Mijn oma woont op dertig minuten rijden afstand van mij en in die dertig minuten ben ik bezig met de lift waarin ik moet stappen. Dan zeg ik tegen mezelf: ‘Ok, je gaat zo meteen met de lift. Je kan dit.’ Als ik mijn claustrofobie moet uitleggen aan mensen, dan zeg ik: stel, je bent als de dood voor spinnen en beeld je dan eens in dat je een ruimte instapt die gevuld is met spinnen. Zo voelt het voor mij om een lift of andere kleine ruimte in te stappen.
Mijn lichaam neemt het op zo’n moment over van mijn hoofd. Ik weet dat ik moet relaxen en rustig moet blijven ademhalen, maar mijn lichaam schreeuwt: ‘Ga weg. Nu. Niet doen.’ Ik krijg geen lucht, mijn hart gaat sneller kloppen en krijg het warm. Dat gevoel kan ik ook krijgen als iemand me een stevige knuffel geeft. Ook al is het een knuffel van mijn man of van mijn moeder, op zo’n moment wil ik die armen wegduwen en kan ik boos reageren. Dat voelt later heel gek, omdat het mensen zijn van wie ik houd, maar ik kan er niets aan doen.”
“Ik ben zeven jaar samen met mijn man. Vanaf het begin ben ik open geweest over mijn claustrofobie. Hij houdt er heel goed rekening mee. Een tijd geleden bezochten we een concentratiekamp in Tsjechië. Hij waarschuwde me voor de smalle gang waar we doorheen moesten. Maar ik wilde per se door die gang. Mijn man ging me voor. Dat ging goed totdat er mensen achter me kwamen lopen waardoor ik geen licht meer achter me zag. Toen voelde ik weer de paniek en wist ik: ik moet nú weg.
Er zijn twee ervaringen waardoor mijn claustrofobie kan zijn ontstaan of is verergerd, want zover ik me kan herinneren heb ik er altijd al last van gehad. Toen ik een jaar of zeven was en verstoppertje speelde in het huis van mijn oma, verstopte ik me in de meterkast die mijn neefje vervolgens op slot draaide. Ik heb zolang gebruld totdat iemand me uit die kast kwam halen. En toen ik twaalf jaar was, heb ik een keer opgesloten gezeten in een lift. Het leek toen alsof ik geen lucht kreeg. En dat gevoel heb ik steeds als ik een kleine ruimte instap: ik krijg niet genoeg zuurstof.”
“Ik moet de controle hebben. Ik daag mezelf uit door wel in een lift te stappen, maar dan wil ik wel vooraan staan en op het knopje kunnen drukken. Gek genoeg vind ik vliegen niet eng of het bezoeken van een concert ook niet. Zet me in de Ziggo Dome neer en ik weet precies waar de uitgangen zijn. Als ik dat maar weet. Op een kermis of een braderie waar veel mensen zijn, weet ik dat niet, dus dan kan ik in paniek raken.
Ik weet inmiddels ook hoe ik moet reageren om weer rustig te worden en dat is: heel bewust ademhalen. Snel een jas of vestje uitdoen om het wat koeler te krijgen en mijn longen vullen met lucht. Als ik voel ‘he, er is weer lucht’, dan voel ik me alweer rustiger.”

‘Ik wil alledaagse dingen kunnen doen’

Rosan van der Zee (24) heeft faalangst, (beeld)belangst en een angst voor drukke (onoverzichtelijke) plekken.

“Het klinkt misschien vreemd maar ik ben niet snel bang. Zet me maar op een podium neer, laat me een hoge berg beklimmen, paardrijden, noem maar op. Dat vinden mensen dan vaak knap, terwijl ik heel graag het alledaagse zou willen doen. Maar daarin word ik juist belemmerd door mijn angsten.
Ik kijk juist op tegen mensen die op jonge leeftijd al op zichzelf wonen, zelf de was doen, zelf schoonmaken, koken en de boodschappen doen. Ik woon nog bij mijn ouders en ontwijk drukke. onoverzichtelijke plekken omdat ik dan in paniek kan raken. Daardoor kan ik bijvoorbeeld niet goed boodschappen doen. Het hele proces van iets zoeken, rondlopen waar veel andere mensen zijn: ik wil er zo snel mogelijk weg. Zeker in coronatijd. Ik heb een verklaring dat ik geen mondkapje hoef te dragen, maar ik draag ‘m toch omdat ik niet weet hoe mensen op me gaan reageren als ze zien dat ik er geen draag. Dat vind ik zo mogelijk nog erger.”
“Mijn angsten hebben allemaal met onoverzichtelijkheid te maken. Ik kan heel goed leren. Ik weet dat ik slim ben. Maar ik heb al vijf opleidingen geprobeerd en nog geen enkele afgemaakt omdat ik de druk van school en de beoordelingen te hoog vind. Ik weet ergens wel dat ik het kan, maar door de druk raak ik in paniek en ben ik zo bang om te falen, dat ik het ook niet haal. Of ik heb door mijn eerdere hoge cijfers en mijn verschrikkelijke perfectionisme de lat zo hoog gelegd, dat ik bezwijk onder de druk.”

Beeldbellen wordt één grote brij

“Als ik word gebeld door een onbekend nummer, dan neem ik niet op. Ook niet als een bekende belt en ik weet niet waar het gesprek over kan gaan. Eerder belde ik nog wel eens met vrienden omdat zij het leuk vonden om zomaar te bellen. Dat vond ik doodvermoeiend. Ik wist niet wat er ging komen, wat ik moest zeggen en of ik niets geks zei. Nu weten ze: Rosan houdt niet van bellen.
Helaas gaat dat niet op voor beeldbellen tijdens mijn opleiding. Ik ben er toe verplicht maar het vreet zoveel energie. Dat komt omdat ik me niet goed kan focussen op de les. Er gebeurt zoveel op het scherm, maar tegelijkertijd ook in mijn eigen ruimte. Dit wordt één grote brij waardoor het voelt alsof het niet echt is en ik het op een gegeven moment niet meer weet.”
“Door deze angsten ga ik niet echt uit en – ook al houd ik erg van muziek – ga ik niet naar concerten. Dan ben ik toch alleen maar bezig met wat anderen om me heen gaan doen, wat ik moet doen, of iemand niet vervelend tegen me gaat doen en of ik niet bestolen word. Kortom: van de muziek krijg ik dan helemaal niets mee.
Ik heb de neiging om heel veel te doen, om de werkelijkheid te ontvluchten. Ik ga klimmen, schrijf het script en de muziek van een animatiefilm, ga acteren, echt van alles. Ik heb geen grenzen, want ik weet: zodra ik stilsta en een grens voel, dan kan het misgaan en kan ik in paniek raken.”

Niet meer het succesverhaal 

“Ik ben ervan overtuigd dat je je angsten moet confronteren. Daarom heb ik ook toegezegd dat je me kon bellen voor dit interview. Bovendien weet ik wat het doel is van dit gesprek. Ook ga ik volgend jaar beginnen met een opleiding verpleegkunde en krijg ik sinds een jaar ‘levensloopbegeleiding’ om me te helpen met het doen van dagelijkse dingen. Ook ben ik open over mijn angsten, want die zijn nu eenmaal onderdeel van wie ik ben. Vroeger verborg ik alles. Ik wilde het succesverhaal zijn dat ik volgens mijn hoge cijfers was. Daar was ik klaar mee.”

‘Het voelt alsof er een olifant op mijn borst zit’

Amanda (37) heeft angst om ‘nee’ te zeggen en daardoor mensen teleur te stellen en kwijt te raken.

“Ik lijd aan een bindweefselziekte waardoor ik minder energie heb en pijn doordat mijn gewrichten te los zitten. Hierdoor kan ik minder dan veel andere mensen. En daardoor moet ik ook vaker ‘nee’ zeggen. Maar ook al is deze ziekte een aangeboren aandoening, ik kreeg pas heel laat de diagnose. Tot die tijd stuitte ik op veel onbegrip. ‘Waarom doe je niet mee?’, ‘Je hebt toch niets?’ en ‘Is het niet psychisch?’ Als kind werd ik daardoor gepest en had ik geen vrienden.
Ik denk dat al het onbegrip uit mijn verleden tot mijn littekens en deze angst heeft geleid. Ik was altijd het probleem: ik kon niet meedoen. En als ik nu een ‘nee’ moet verkopen, bekruipt me de angst weer dat mensen boos worden, teleurgesteld zijn in mij en me uiteindelijk laten zitten. Ik wil niemand tot last zijn, door iedereen aardig gevonden worden en heb veel zelfreflectie. Op zich een goede eigenschap, maar mensen proeven deze zelfrelativering en daardoor walsen veel mensen over me heen.”
“Op dit moment ben ik alweer twee weken onrustig. Dat komt omdat ik laatst tot de conclusie ben gekomen dat een vrijwilligersfunctie waarop ik had gesolliciteerd, toch niet zo goed bij mij past. Ik had besloten: dit ga ik niet doen. Ik kan dan letterlijk wakker liggen van het feit dat ik deze functie per mail heb moeten afwijzen. Ik voel druk op mijn borst alsof er een olifant op zit, heb een rusteloos gevoel in mijn hele lijf en een ongemakkelijke kriebel in mijn keel. Het is een heel vervelend gevoel, dus probeer ik me te ontspannen om hier vanaf te komen maar dat vind ik lastig.
Door mijn angst ga ik vaak over mijn lichamelijke grenzen heen. Een voorbeeld: ik heb twee wandelmaatjes. Laatst deed de situatie zich voor dat beide vrouwen op dezelfde dag met me wilden wandelen. Omdat ik beiden niet wil teleurstellen, ben ik twee keer gaan wandelen terwijl ik door mijn ziekte daarvoor geen energie heb en dus over mijn grenzen ga. Maar liever lichamelijke pijn dan het moeten onderdrukken van dat rusteloze, ongemakkelijke gevoel.”

Minder taboe, meer begrip

“Om beter met mijn angst te leven heb ik met een coach gesproken. Zij zei: ‘laat het er zijn en geef het geen aandacht. Blijf vertrouwen dat het weggaat.’ Maar ik wil juist ook open zijn over mijn angst. Juist door er over te praten, wordt het taboe minder en leidt dit hopelijk tot meer begrip. Bovendien heb ik nu al een paar keer meegemaakt dat mensen me begrepen als ik ergens ‘nee’ op zei. Dat is dan letterlijk een verademing. Helaas lukt het me dan niet om op een volgende keer daarop te vertrouwen.”

Meest voorkomende angsten

  • Faalangst – om fouten te maken of iets niet goed te doen (71 procent)
  • Sociale angst ­ ­– voor de reactie of kritiek van anderen (70 procent)
  • Angst voor spreken in het openbaar (64 procent)
  • Angst voor de dood – dat een naaste ziek wordt of een ongeluk krijgt (62 procent)
  • Hoogtevrees (55 procent)
  • 30 procent van de mensen heeft last van angst voor eenzaamheid, kleine ruimten (claustrofobie), zelf ziek worden, autorijden, telefoneren en/of vliegangst.

BRON: https://www.msn.com/nl-be/gezondheid/medisch/niet-bang-om-je-angst-te-laten-zien-klaar-met-doen-alsof-ik-een-succesverhaal-ben/ar-BB1gqDwE?li=BBDNPrw

Men zou meer moeten praten over angsten. Als men ergens een angst voor heeft en men kan dit zeggen kan er rekening mee gehouden worden. Allemaal hebben wel een bepaalde angst. Maar niet bij iedereen neemt de angst de bovenhand. Zoals in het artikel voorkomt een angst hebben om nee te zeggen. Dat maakt dat men een speelbal wordt. Omdat ze weten dat je altijd klaar staat ongeacht hoe jezelf voelt. Juist dat maakt dat jezelf niet echt kan zijn. Angsten hebben zal het lichaam aan je laten voelen. Zweten geen lucht krijgen alert zijn. Als dit je lichaam gaat overmeesteren kom je terecht in een stoornis. Daar komt dan nog eens bij dat je eigenlijk jezelf ziek aan het maken bent. Je krijgt je lichaam niet onder controle. In de tekst komen de meeste voorkomende voor. Maar weet ook angst voor bepaalde dieren spinnen slangen. Maar ook smetvrees komt heel vaak voor. Ook jonge kinderen kampen vaak met angsten. En al zeker dat de ouders ergens een angst voor hebben. Dan wordt dit (on)bewust doorgegeven. Daar staan ouders vaak niet bij stil. Dat ze hun eigen angsten door kunnen geven aan hun kinderen. Waar ze later problemen door kunnen krijgen.
Als men een angst heeft moet men dit niet wegcijferen. Maar er over praten en soms hulp zoeken. Hoe om te gaan met je angsten. Vaak heeft het te maken met je ademhaling onder controle te krijgen. Zodat je de rust voelt in je lichaam. Of beter gezegd je de rust voelt wederkeren in je lichaam. Dat zeker niet makkelijk is en niet zomaar op een twee drie te leren is.
Als je als volwassenen kampt met een angst is het dus van belang om er over te praten en aan te geven. Zodat er rekening mee gehouden kan worden.

Auto, Coaching, Geestelijke, Mount, Coruña, Het Trilt

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

Ellenlange wachttijden in de mentale zorg kunnen schrijnende gevolgen hebben: “Klachten worden erger en soms escaleert de situatie tot een suïcide”

Wanhopig, Triest, Terneergeslagen, Voeten, Handen

Terwijl corona verder woedt, gaan steeds meer alarmsignalen af. Want het aantal Belgen met mentale problemen neemt toe, maar onze mentale zorg kan niet volgen. Dat kan het al een hele tijd niet: hulpbehoevende jongeren en volwassen kwamen al voor de pandemie op lange wachtlijsten terecht. Met het gevolg dat hun problemen verergeren of ze elders suboptimale hulp zoeken. “Zelfs voor een ernstig suïdale jongere is er nergens plaats. ‘Probeer volgende week nog eens’, krijgt dat gezin te horen.”

Elk jaar kampt in ons land maar liefst 1 op de 5 minderjarigen en 1 op de 7 volwassenen met een mentale stoornis. Tegelijk krijgen maar 4 op de 10 volwassenen en 3 op de 10 jongeren binnen het jaar (!) een professionele behandeling. In Vlaanderen alleen al gaat dat jaarlijks naar schatting om 69.000 jongeren en 351.000 volwassenen die een psychische stoornis hebben maar niet op tijd worden behandeld. Het zijn schrijnende cijfers van Zorgnet-Icuro, de koepelorganisatie voor betere zorg.

Halfjaar wachten

Er schort van alles aan de geestelijke gezondheidszorg in ons land, zeggen professionals al een hele tijd. Therapie blijft voor veel Belgen onbetaalbaar. Maar zeker ook de ellenlange wachttijden zijn een groot probleem. Bijna 1 op de 2 hulpbehoevende minderjarigen (44,6 procent) staat op één of meer wachtlijsten, blijkt uit een onderzoek bij 1.600 Belgen van Universiteit Antwerpen. Bij volwassenen is dat 1 op de 6. 
In sommige gevallen zijn die hulpbehoevenden binnen een maand geholpen: volwassenen die naar een psychiater (53,8 procent) of psycholoog (67,2 procent) gaan, bijvoorbeeld. In andere gevallen loopt de wachttijd op tot een half jaar: onder meer bij de Centra voor Geestelijke Gezondheidszorg (23,2 procent) of de psychosociale revalidatiecentra (22,5 procent). Bij kinderen tot en met 18 jaar zijn de cijfers nog slechter. 7 op de 10 hulpbehoevende kinderen kunnen pas na drie maand bij de psycholoog terecht. Een kwart wacht een halfjaar op een psychiater. 2 op de 5 wacht een halfjaar bij een Centrum voor Geestelijke Gezondheidszorg. Een derde wacht een maand op een crisisopname. 

Ondertussen worden de klachten erger

In een interview met NINA dit weekend geeft Ilse Van Loy, vrouw van Peter Van de Veire en kinder- en jeugdpsychiater, een treffende getuigenis. “Recent had een ernstig suïcidale jongere in de praktijk dringend een opname nodig. Maar er bleek nergens plaats te zijn. Probeer het volgende week nog eens, krijgt dat gezin dan te horen. Maar dan kan het al te laat te zijn. Kan je je voorstellen dat je kind met een gebroken arm op spoed te horen krijgt dat het enkele dagen later maar moet terugkomen? Het verschil tussen de middelen die worden vrijgemaakt voor lichamelijke en geestelijke zorg is schrijnend.”
Gedragstherapeut en onderzoeker Kris Van den Broeck werkte mee aan de studie van de Universiteit Antwerpen. “We blijven inderdaad aanmodderen, terwijl niet in het minst steeds meer kinderen en jongeren lijden onder de coronamaatregelen. Het is een oogst die we in België al lang zaaien, door jaren gebrekkig te investeren in onze geestelijke gezondheidszorg. De wachttijden blijven een groot probleem op het veld, en toch bestaat er amper infrastructuur om patiënten ondertussen op te vangen. Veel hulpbehoevenden moeten die wachttijd eenzaam uitzitten, met alle gevolgen van dien.” 

Alternatieve hulp opzoeken?

Het lange wachten zorgt er immers vaak voor dat de klachten van de hulpbehoevende erger worden. Dat gebeurt bij maar liefst 43,8 procent van de volwassenen en de helft van de kinderen. Veel van hen geven aan dat ze ondertussen gaan twijfelen of ze de hulp wel willen verderzetten en verliezen de motivatie. Ze voelen zich in de steek gelaten, niet zelden ontstaan er ook spanningen in het gezin en soms escaleert de situatie tot een suïcidepoging of een andere noodkreet. 
Ook omdat er inderdaad amper professionele ondersteuning is tijdens de wachttijd. 6 op de 10 volwassenen zoeken steun bij vrienden of familie, de helft klopt aan bij de huisarts of een andere professional, waar ze soms medicatie krijgen. Anderen gaan wanhopig op zoek naar alternatieve vormen van therapie, zoals spirituele healers, lifecoaches of homeopathie. Het verklaart ook het succes van ‘Onbespreekbaar’, het project van de Gentse dj Jef Eagl en Nicolas Overmeire dat mentale gezondheid bespreekbaar wil maken. Vorige maand kreeg het hevige kritiek, omdat de ongediplomeerde mannen jongeren gingen laten betalen voor consultatiesessies met hen. Maar zonder een grondige opleiding iemand mentale hulp verschaffen, kan meer kwaad doen dan goed. In een Instagram Live (die later offline werd gehaald) stelde Eagl een jongere die anorexia overwon bijvoorbeeld vragen die erg triggerend konden zijn, voor de jongere én voor luisterende anorexiapatiënten. 
Natuurlijk zijn niet alle alternatieve hulpvormen problematisch. Maar het probleem is ook: we weten niet welke dat wél zijn. “Mensen zoeken ze wel op, maar we hebben niet altijd zicht op hun werkzaamheid”, zegt Van den Broeck. “Een professional is zwaar gereglementeerd. Psychiaters moeten elf jaar studeren, psychologen tien en ze moeten bijkomende opleidingen volgen. Kan je een lifecoach die 4 weken studeert daaraan gelijkstellen? Het is belangrijk dat we de werkzaamheid van die alternatieve behandelingen onderzoeken. Zo kunnen huisartsen er ook over waken dat hun patiënten geen nefaste behandelingen opstarten. En we moeten hun veiligheid in de gaten houden. Weet zo’n alternatieve hulpverlener wanneer het zijn petje te boven gaat en hij zijn cliënt moet doorverwijzen?” 
“Soms is er geen kwaad geschied als een alternatieve behandeling niet werkzaam is. Soms kan een alternatieve hulpverlener zelfs meer tijd vrijmaken voor zijn patiënt dan een klassieke hulpverlener. Maar dat het de verkeerde kant opgaat, is ook mogelijk.”
Beter zou volgens Van den Broeck zijn dat we hulpbehoevenden meer opvolgen tijdens de wachttijd. “Een organisatie die een wachtlijst heeft, zou aan wachtlijstmanagement moeten doen. Op geregelde tijdstippen alle wachtenden opbellen om te vragen hoe het gaat en eventueel de prioriteit aanpassen. Hier en daar gebeurt dat al, maar dat moet nog meer. Die infrastructuur moet beter.”

Buddy’s en een netwerk

Deel van die infrastructuur zijn de Centra voor Algemeen Welzijnswerk (CAW). Zij werken hard om overbruggingshulp aan te bieden aan hulpbehoevenden op wachtlijsten en zijn een goed voorbeeld van hoe het beter kan. “Soms komen die wachtenden zo hard in een tunnelvisie terecht. ‘We staan er alleen voor en niemand wil ons helpen’, denken ze. Dan is alternatieve hulpverlening niet altijd slecht”, zegt directeur Anita Cautaers. “Zolang een patiënt zich maar geholpen en gehoord voelt. Maar zulke mensen zijn ook kwetsbaar. Het gebeurt weleens dat een ongediplomeerde therapeut een financiële afhankelijkheid bij de patiënt creëert. Als hulpbehoevende moet je echt kritisch blijven.”
Dan is een CAW een veiligere optie voor wachtenden. “We vangen hen bijvoorbeeld op door samen met hen te onderzoeken bij wie ze in hun netwerk in tussentijd terechtkunnen. Mensen die ze kunnen opbellen als ze het moeilijk hebben. Of we geven hen vrijwillige buddy’s, een hulpverlener die de onderliggende sociale problemen aanpakt, of leiden hen naar een zelfhulpgroep. Afhankelijk van de situatie en het probleem. Wij proberen hen te helpen in de dagdagelijkse context. Want dat is de realiteit van veel hulpbehoevenden: zij moeten elke dag zien te overleven in hun moeilijke situatie.” 

Wacht je op hulp? Je kan professionele hulp krijgen bij het CAW: bel gratis 0800 13 500. Of bel voor een goed gesprek naar Tele-Onthaal op het nummer 106.
Wie met vragen zit rond zelfdoding, kan terecht op de Zelfmoordlijn via het gratis nummer 1813 of op http://www.zelfmoord1813.be.

BRON: https://www.hln.be/psycho/ellenlange-wachttijden-in-de-mentale-zorg-kunnen-schrijnende-gevolgen-hebben-klachten-worden-erger-en-soms-escaleert-de-situatie-tot-een-suicide~a0fd4dfc/

Bij heel wat mensen zit de coronamoeheid erin. Het wordt bij jongeren zwaar. Omdat ze eigenlijk heel veel moeten veranderen in hun leven en dagelijks leven. En dat zie je ook bij volwassenen terug keren. Juist omdat ze het leven anders kennen en niet weten hoe ze nu om moeten gaan met bepaalde dingen. De wachtlijsten zijn lang en het belangrijkste van al is blijven praten. Men kan eigenlijk nog veel doen. Maar ik begrijp ook dat de jeugd terug wilt gaan sporten wilt gaan feesten wilt gaan reizen en noem maar op. Men kan het ook anders bekijken. Je kan gaan wandelen je kan het dan ook gezellig maken. De natuur heeft veel te bieden alhoewel velen door niet bij stil staan. Men mag niet vergeten dat ouders met kinderen vaak de ouders zijn die het probleem nu projecteren om hun kinderen. Thuis werk kinderen die thuis zijn een partner die ook thuis werk is nooit gekend. Daar heel wat problemen door kunnen ontstaan. Daar vaak niet bij stilgestaan wordt. Probeer als ouder er voor je kind te zijn. Luisteren kan al heel veel opleveren.
Voel je zeker niet alleen met een bepaald probleem en durf dan ook hulp in te schakelen.

Man, Lonely, Park, S Nachts, Donker, Mysterie, Alleen

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

Psychologen hadden het nog nooit zo druk: “Ook voor ons wordt de situatie soms uitzichtloos”

Raadpleging Van, Geestelijke Gezondheid, Gezondheid

Het is druk in de praktijk van de psycholoog: onder meer door corona voelen mensen zich neerslachtig, bang of afgesneden van de samenleving. De overrompeling is zelfs zo groot dat heel wat therapeuten niet anders kunnen dan hun wachtlijsten sluiten. “Ik maak steeds de afweging: help ik deze cliënt nú, of bewaak ik mijn grenzen?”

Al bij het begin van de coronacrisis rezen bezorgdheden over de mentale impact van de maatregelen op de bevolking. Hoewel de eerste lockdown voor velen nog als een welkome adempauze kwam, worden de gevolgen bijna een jaar later duidelijk: heel wat zelfstandige psychologen worden overspoeld door aanmeldingen, zo horen we in het werkveld en bij de Vlaamse Vereniging van Klinisch Psychologen (VVKP). De agenda’s raken verzadigd en wachtlijsten worden afgesloten, ook al is een consultatie vaak enkel weggelegd voor mensen met voldoende financiële middelen. De meest gehoorde problemen zijn depressieve klachten, de angst om het virus op te pikken of door te geven, en een gevoel van uitzichtloosheid en afzondering – voornamelijk door telewerk. Vaak legden de lockdowns ook sluimerende problematieken bloot, zoals relatieproblemen en moeilijke thuissituaties. “Dan als psycholoog – opgeleid om mensen te helpen – moeten zeggen dat je zelfs niet weet wannéér je iemand kan helpen, is ethisch enorm zwaar”, zegt Koen Lowet van VVKP. “Dat komt nog bovenop de rol die zij moeten spelen in de vaccinatiestrategie en kleine irritaties, zoals het gebrek aan premies om de beschermingsmaatregelen te kunnen uitvoeren. Er rust heel wat druk op hun schouders.” Ook vacatures om deeltijdse psychologen meer uren te laten werken in een praktijk geraken amper ingevuld.
Julie Ivaldi (35) heeft als psycholoog een eigen groepspraktijk in Wemmel en ziet, na een rustige zomer, het aantal aanmeldingen sinds de tweede lockdown stijgen. Zelf besloot ze een patiëntenstop in te lassen. “Ik ken mijn grens, en vol is vol”, vertelt ze. “Na de geboorte van mijn tweede kindje zou ik normaal gezien halftijds terugkeren. Maar collega’s konden er niets meer bijnemen, dus werkte ik al snel weer voltijds. Er zijn ook niet veel mensen die genoeg hebben aan één of twee gesprekken.”

Ik spreek de laatste maanden vaker met een collega. Zij is mijn klankbord. En voor mezelf mag de lat wel wat minder hoog. Ik laat de was sneller staan, besteed de strijk uit en kook wat minderJulie Ivaldi, Psycholoog

Tsunami

“Het is continu dansen op de rand”, bevestigt ook psychologe en psychotherapeut Isabelle Desegher (42), die in Gent zowel in haar privépraktijk als in een groepspraktijk met kinderen, jongeren, studenten en volwassenen werkt. Ook zij neemt intussen geen nieuwe patiënten meer aan. “Soms denk ik dat het even normaliseert. Maar dan zijn er toch dagen waarop ik zes à zeven nieuwe aanmeldingen krijg, en ik dus helaas moet weigeren. Dat er een tsunami aan mentale problemen komt? Die tsunami overspoelt ons nú al. Bij elke nieuwe aanmelding maak ik dezelfde afweging: neem ik deze cliënt er meteen bij of bewaak ik mijn grenzen? Voor een gekende cliënt zou ik me schuldig voelen als ik hem of haar zou moeten doorverwijzen. Intussen is er ook meer telefonisch overleg met dokters, psychiaters, CLB’s en mobiele crisisteams. Ik voel soms – meestal door fysieke klachten aan het eind van een zware dag, zoals hoofdpijn, rugpijn en nekpijn – dat ik mijn grens bereikt heb. Dan helpt yoga, wandelen of tijd met mijn gezin. Gelukkig kan ik terecht bij mijn echtgenoot, net als bij mijn intussen dertig collega’s in de groepspraktijk. Op een forum ventileren we over ons welbevinden.”

Taboe

Ook de aard van de klachten stelt psychologen immers voor uitdagingen. “Bij collega’s merk ik dat het heftig is of dat ze eronderdoor gaan”, vervolgt Desegher. “Maar kwetsbaarheid bij psychologen lijkt nog taboe, terwijl de uitzichtloosheid van de cliënt ook bij ons binnenkomt. Je wil stappen vooruit zetten, maar dat proces lijkt langer te duren in een context die soms weinig perspectief biedt, en da’s frustrerend. Al blijf ik me verbazen over de creativiteit van mensen om naar oplossingen te zoeken.”

Er zijn dagen waarop ik zes à zeven nieuwe aanmeldin­gen krijg, en ik dus helaas moet weigerenIsabelle Desegher, Psycholoog

“Iedereen zit in hetzelfde schuitje, ook wij”, vult Julie Ivaldi aan. “Zelf had ik het moeilijk toen ik thuiszat met mijn kinderen, net bevallen van de jongste terwijl de oudste niet meer naar school kon. Ook social distancing is niets voor mij. Dus spreek ik de laatste maanden vaker met een collega. Zij is mijn klankbord. En voor mezelf mag de lat wat minder hoog. Ik laat de was sneller staan, besteed de strijk uit en er hoeft niet altijd vers gekookt eten op tafel te staan. Ik besef dat ik me gelukkig mag prijzen. Daardoor, en door de samenhorigheid in het team, weet ik dat ik het zal volhouden, en dat ik nog op een degelijke manier therapie kan geven. Maar vergeet niet dat enkel financieel krachtige mensen de weg naar ons vinden. Wat met de lange wachtlijsten bij de CAW’s (Centra Algemeen Welzijnswerk, red.), CGG’s (Centra voor Geestelijke Gezondheidszorg, red.), psychiatrische voorzieningen en mobiele crisisteams, die al jaren blijven toenemen?”

Chronische klachten

Enkel een verhoging van de capaciteit kan de huidige druk op psychologen verlagen. Nu werken heel wat zelfstandigen slechts deeltijds in een privépraktijk. Koen Lowet: “Structurele financiering, gelijkaardig aan wat de overheid vandaag voorziet voor tandartsen en kinesisten, zou meer psychologen toelaten een voltijdse praktijk uit te bouwen. Dat budget zouden we ook preventief kunnen inzetten, met grootschalige programma’s voor kinderen in bepaalde buurten en voor werknemers in bedrijven.” Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (sp.a) kondigde een paar maanden geleden aan budget vrij te maken om de eerstelijnszorg te versterken met 1.500 psychologen. De besprekingen daarover lopen. “Een significante eerste stap”, aldus Lowet. “Maar onvoldoende. Ik vrees dat de klachten van cliënten die niet aan hulp geraken en bij de al overbevraagde huisartsen blijven zitten, zullen etteren en uiteindelijk chronisch worden.”

BRON: https://www.hln.be/binnenland/psychologen-hadden-het-nog-nooit-zo-druk-ook-voor-ons-wordt-de-situatie-soms-uitzichtloos~a68ad060/

De druk wordt groot. Maar ook bij sommigen psychologen ligt de druk bij hen zelf hoog. Ze moeten ook heel wat verwerken en moeten dan nog eens het goede doen voor hun cliënte. Als men zelf niet goed in het vel zit hoe kan men dan iemand goede raad geven? Dan mag men nog kunnen ventileren met collega’s dan nog is er een onderscheid tussen thuis en werk. Ook voor hen is het dus zwaar. En de mensen die op een wachtlijst worden gezet is ook niet altijd goed. Want het is een roep om hulp en als deze dan moeten wachten dan kan dit wel eens de verkeerde weg opgaan. Mensen hebben het vaak moeilijk om met iemand te praten en soms laten voelen dat je er bent kan al genoeg zijn om te helpen. Zo neemt men de druk ook af van de psychologen.
In het begin van heel de problematiek corona kon iedereen het nog plaatsen. Maar nu begint het bij de meeste genoeg te worden. Daar zou men ook eens rekening mee moeten gaan houden. Zeker als het zonnetje begint te schijnen komen de meeste ook weer buiten. Dat het dan ook weer moeilijk maakt om je aan de regels te houden. Waardoor men ook weer stress van kan krijgen. Het is een vicieuze cirkel en die moet doorbroken worden. Zeker naar jongeren toe. Ze hebben al heel wat verloren als je het zo kan beschrijven en willen leven. Juist doordat komen ze vaak in de problemen en weten geen uitweg meer. Een therapeut of psycholoog wordt dan aangewezen. Maar de wachttijden zijn vaak heel lang zodat ze het op een moment niet meer zien zitten.

Psycholoog, Therapie, Problemen, Ziek, Arts

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

Verslavingspsycholoog over de gevaren van emotioneel kopen: “Voel je de drang om iets te kopen? Gewoon niét doen”

Credit Card, Master Card, Visa-Kaart

We maken ons allemaal wel eens schuldig aan het zogenaamde funshoppen en online winkelen. In een wereld waarin we gebombardeerd worden met op maat gemaakte advertenties, kunnen we nu eenmaal niet anders dan soms bezwijken. En dat nieuwe aankopen slechts één druk op de knop van ons verwijderd zijn, maakt het er ook niet makkelijker op: je hoeft je huis niet eens te verlaten voor de nieuwste trends of gadgets. Wij vroegen aan gedragspsycholoog Paul Gheskiere wanneer je van een echte koopverslaving kan spreken en hoe je dat gat in je hand aanpakt. “Kenmerkend zijn de schuldgevoelens die achteraf de kop opsteken.”

Een studie van Barclaycard die in juli verscheen, wees uit dat de gemiddelde Brit dat jaar in totaal 770 pond (ofwel 883 euro) besteedde aan niet-essentiële uitgaven. De populairste aankopen waren takeawaygerechten en drankjes, kledij voor de zomer, planten en bloemen voor buiten, bakingrediënten, sterke drank, loungewear en schilderspullen. In ons land is maar liefst een half miljoen Belgen verslaafd aan shoppen. Daar moet de lockdown en het feit dat veel dagen monotoon waren wel voor iets tussen zitten, denken wij dan. Maar volgens Gheskiere, die in zijn praktijk verschillende soorten verslavingen (waaronder koopverslaving) behandelt, is koopverslaving echt iets van álle tijden.

Opgelucht gevoel

Zit jij sommige dagen ook reikhalzend uit te kijken naar het moment dat de postbode je langverwachte pakje komt leveren (en de mini-endorfineboost die daarmee gepaard gaat)? Het vullen van een (virtueel of echt) winkelmandje is voor velen een welkome afleiding. Zeker in tijden van corona. Maar zien we ook echt een toename van emotioneel kopen? “Emotioneel kopen is een tendens die eigenlijk altijd bestaan heeft”, begint Gheskiere. “Al komt het iets meer voor bij vrouwen dan bij mannen. Ik weet niet of het nu meer voorkomt door corona. Veel mensen zitten namelijk in financiële onzekerheid en letten wat op hun geld. Maar toch is er ook nog een heel grote groep mensen die zegt: ‘We mogen toch wel iéts hebben in deze tijd?’. Zij gaan op schattenjacht en, inderdaad, emotioneel shoppen. Omdat het kan.”

Zoals bij elke verslaving is er achteraf en goed of opgelucht gevoel, al blijft dat niet lang durenPaul Gheskiere, Klinisch psycholoog en therapeut

“We spreken over emotioneel kopen als er dingen gekocht worden die men in feite niet nodig heeft. Er is een drang om iets te kopen, een spanning waartegen men zich niet kan verzetten. Achteraf is er, zoals bij elke verslaving, een goed of opgelucht gevoel, al blijft dat niet zo lang duren. Dat alles online kan tegenwoordig maakt verslaafd geraken natuurlijk des te makkelijk. Maar we mogen het goede gevoel van winkels in- en uitlopen ook zeker niet onderschatten. Vrouwen vinden dat fantastisch, dat zogenaamde funshoppen. Dat gebeurt ook heel doelbewust: ze gaan dan echt op pad omdat ze een kleed, jas of tas nodig hebben. Ze struinen alle winkels af met een vriendin en geven zichzelf de toestemming om geld uit te geven.”

Aankopen rechtvaardigen

Cliché, maar waar: funshoppen is inderdaad iets wat bijna elke vrouw wel leuk vindt. Maar tot op welk punt kunnen impulsaankopen worden weggelachen? En wanneer gaat men echt van een verslaving spreken? “We noemen iemand verslaafd als hij meer geld uitgeeft dan hij eigenlijk van plan was te doen”, verklaart Gheskiere. “Als een persoon systematisch de bedragen die hij kan en mag uitgeven overschrijdt, kunnen we het een verslaving noemen. Er wordt vaak ook veel tijd besteed aan het shoppen zelf, omdat die persoon er een goed gevoel van krijgt. Men kan simpelweg niet weerstaan aan de spanning om iets te kopen.”

Mensen kunnen heel creatief zijn om zichzelf of hun partner te overtuigen dat een aankoop zinvol wasPaul Gheskiere, Klinisch psycholoog en therapeut

“Kenmerkend zijn ook de schuldgevoelens die achteraf de kop opsteken. De persoon in kwestie probeert zichzelf te overtuigen dat het een goede aankoop was. Vaak laten ze de bewijsstukken verdwijnen, verstoppen ze hun aankopen of liegen ze tegen hun partner. Je hoort dan uitspraken zoals ‘Dat hangt al lang in mijn kast’ of ‘Ik heb dat gekocht tijdens de solden aan 70 procent korting’. En ze willen vooral niet toegeven dat iets hen veel geld gekost heeft, en dat ze dat zomaar gekocht hebben. Mensen kunnen heel creatief zijn om zichzelf of hun partner te overtuigen dat een aankoop zinvol was. Ze beginnen bijvoorbeeld nu al met kopen voor de lente of zomer, in de hoop dat de horeca dan terug open is. Daarvoor mogen ze zich toch wel echt een nieuw kleedje aanschaffen, zeggen ze dan tegen zichzelf.”

Positieve doelen stellen

“Meestal proberen we een koopverslaving op te lossen met cognitieve gedragstherapie. We gaan kijken naar waar dat koopgedrag precies vandaan komt. Helaas moeten we dan vaak vaststellen dat het kopen geen probleem op zichzelf is, maar dat het samenhangt met andere problemen. Denk aan depressieve gevoelens, stemmingsstoornissen of een bipolaire aandoening. Of, ze voelen zich niet leuk of mooi genoeg en willen allerlei dingen aan hun uiterlijk laten veranderen (Body Dysmorphic Disorder), dat kan ook.”
“Tijdens de behandeling kiezen we samen met de patiënt een positief doel. Wat zou je kunnen doen om een goed gevoel te krijgen in plaats van shoppen? En wat zou je met dat geld kunnen doen dat je over de toonbank smijt? Zou een vakantie met de partner geen goede motivatie kunnen zijn om minder uit te geven? Sommige mensen die ik behandel, moeten nog een aantal keer terugkomen omdat ze hervallen. Maar heel veel mensen laten het ook onbehandeld en komen zwaar in de schulden terecht.”
Weet je niet zeker of je koopverslaafd bent, maar voel je het die kant op gaan? “Hou een paar maanden je boekhouding bij, om te zien waar al je geld in feite naartoe gaat”, zegt Gheskiere. “Vraag iemand die op de hoogte is van je ‘probleem’ om je daarmee te helpen. Spreek vervolgens samen een vast bedrag af dat maandelijks mag worden uitgegeven. Overschrijdt dat bedrag in geen geval. Zet daarnaast elke maand een bedrag op je spaarrekening, zodat je er minder makkelijk aan kan.”

Enkel cash, geen kaarten

“Een goede tip is ook om zonder bankkaarten, met enkel cash geld, op stap te gaan. Dat klinkt misschien vervelend, maar wie slechts een briefje van vijftig euro bijheeft, kan niet thuiskomen met winkeltassen ter waarde van enkele honderden euro’s. En wie maar vijftig euro heeft, gaat dat bedrag waarschijnlijk ook niet volledig uitgeven aan één aankoop. En vermijd kredietkaarten!”
“Vergelijk jezelf ook zeker niet met anderen. Het is niet omdat je vriendin een bepaald kleed heeft of een specifiek merk draagt, dat jij dat ook nodig hebt. En, simpel, maar effectief: voel je de drang om iets te kopen? Gewoon niét doen. Verbiedt jezelf niks, maar stel de aankoop een dag of twee uit. En stel jezelf erna opnieuw de vraag: ‘Heb ik dat nu eigenlijk echt nodig? Hoe vaak ga ik dat aandoen? Wil ik daar echt  zoveel aan besteden?’ Vaak ga je zien dat je interesse in de aankoop na enkele dagen al is afgenomen, wat het een goede zaak maakt dat je gewacht hebt met het te kopen.”

BRON: https://www.hln.be/carriere/verslavingspsycholoog-over-de-gevaren-van-emotioneel-kopen-voel-je-de-drang-om-iets-te-kopen-gewoon-niet-doen~a3cdc640/

Iedere verslaving voelt in het begin goed en nadien voel je niet goed. Hier speelt dan nog eens de financiële zorgen nadien. Je voelt je goed als je het aan het kopen bent, maar heb je het echt nodig. Vaak niet en dan blijft het liggen of hangen. Je haalt op het moment van kopen er een goed gevoel van maar nadien komen de kopzorgen. Zeker als het gaat over grote bedragen of dat je kaartlimiet niet in het oog houd. Mocht je zo een verslaving hebben zou ik zeggen zoek snel hulp. Voorkom problemen. Want deze kunnen zwaar komen te staan. Waar je vaak zelf geen uitweg meer voor ziet. Al spijtig genoeg mensen gekend die dan op het laatste overgaan naar zelfmoord. Omdat ze geen uitweg meer zien.

Geld, Euro, Valuta, Europa, Dollar Bill

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

Cheesy pop uit de jaren 80 is de beste remedie tegen stress, volgens studie

Stress, stress will tear us apart, again … Stressis een gekende boosdoener, zowel voor ons mentale als voor ons fysieke welzijn. De positieve effecten van muziek hebben we allemaal al eens ervaren: je favoriete nummer opzetten en luidkeels meezingen kan een wereld van verschil maken voor hoe je je voelt. Een recente studie heeft onderzocht welke muziekgenres nu precies het beste helpen tegen stress, en jaren 80 popmuziek kwam uit als grote winnaar. 

Een cosmetisch centrum in Turkije, gespecialiseerd in haartransplantatie, Vera Clinic,  heeft het verband tussen muziek, stress en haarverlies onderzocht en kwam uit op verrassende resultaten. 

Techno maakt stress erger

De studie gebeurde bij 1.540 volwassen vrijwilligers van 18 tot 64 jaar. De onderzoekers onderwierpen hen aan een reeks mentale tests terwijl ze naar Spotify-afspeellijsten luisterden. Van de ‘golden oldies’ uit de jaren zestig, de rock uit de jaren zeventig, R&B uit de jaren negentig tot jazz, techno, klassieke muziek en zelfs dubstep, geen enkel genre werd uitgesloten.
Wat bleek? De afspeellijsten met geliefde cheesy hits uit de jaren 80 werkte het meest kalmerend. Een van de Spotify-afspeellijsten die de onderzoekers gebruikten, was er eentje met soundtracknummers van de film “It’s A Sin” (hier te beluisteren), met onder andere ‘Love Will Tear Us Apart’ van Joy Division en ‘Call Me’ van Blondie. 96 procent van alle vrijwilligers vertoonden een verlaagde bloeddruk na het luisteren van jaren 80 muziek (praktisch iedereen dus), bij 36 procent vertraagde ook de hartslag.
Een zeer goede score vergeleken met de effecten van technomuziek, die van alle genres het slechtst scoorde: 78 procent van de participanten vertoonde een verhoogde bloeddruk na het luisteren van de ‘bonkmuziek’. Je zou dus op zijn zachtst kunnen zeggen dat deze muziek niet bepaald ontspannend werkt. Verrassend: luisteren naar heavy metal was ook erg doeltreffend tegen stress. 89 procent ervoer een verlaagde bloeddruk, 18 procent had een verlaagde hartslag. Andere genres die het goed deden waren hits uit het eerste decennium van de eenentwintigste eeuw, de ‘noughties’, en de Bridgerton-soundtrack met klassieke uitvoeringen van moderne liedjes.
Volgens dr. Ömer Avlanmış kan je de positieve effecten van jaren 80 muziek verklaren door de nostalgie die eraan verbonden is voor veel mensen. “De vrolijke klanken kunnen in de hersenen endorfine en serotonine vrijmaken, die zowel gevoelens van geluk als van kalmte versterken.” Kortom: we mogen de kracht van muziek dus écht niet onderschatten. Wij weten wat te doen de volgende keer dat we onze stresslevels niet de baas kunnen. 

BRON: https://www.hln.be/vrije-tijd/cheesy-pop-uit-de-jaren-80-is-de-beste-remedie-tegen-stress-volgens-studie~a0411017/

Als je al met stress zit kan bepaalde muziek je nog dieper je erin laten gaan. Het is dan goed om rustige muziek te beluisteren of muziek dat niet op je geest werkt. Techno of hard rock zou ik dan ook niet voorstellen om te luisteren. Van muziek kan je vrolijk worden maar ook heel diep gaan. Het is juist naar welke muziek je op zo een moment luistert. Muziek speelt een grote factor in ons leven en onze gevoelens. Kan ook goed gebruikt worden om iets te verwerken. Om emoties los te maken. Daarom iedereen is niet hetzelfde als het aankomt op muziek. Maar het is wel gebleken dat bepaalde muziek beter helpt dan andere.

Vrouw, Gitaar, Muziek, Gitaar Spelen, Meisje

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

Aantal jongeren dat hulp zoekt door corona stijgt pijlsnel: “Ik voel me gewoon zo machteloos”

Warm, Jongeren, Zomer, Landschap, Vrienden, Groep, Veld

Alsmaar meer jongeren zoeken hulp door de aanhoudende coronamaatregelen. Bij de jongerentelefoon Awel is het aantal oproepen over eenzaamheid, depressie en angst de voorbije maand verdubbeld in vergelijking met september vorig jaar. Vier jongeren van de #generatiecorona doen hun verhaal: “ik voel me vaak zo machteloos”. 
Sinds het school- en academiejaar is gestart, is het aantal oproepen rond depressie, eenzaamheid en angst gevoelig toegenomen bij jongerentelefoon en -chatdienst Awel. Alleen al tijdens de laatste week van september liepen 49 oproepen binnen van jongeren die met depressieve gedachten kampten. In dezelfde periode vorig jaar waren dat er ‘maar’ 20. Ook de cijfers van jongeren die met eenzaamheid, angst en spanning kampen verdubbelen. In de week van 14 tot 20 september contacteerden 46 jongeren Awel om geholpen te worden met hun angstige gedachten, terwijl dat er vorig jaar nog 19 waren.
De lockdown heeft er dus stevig op ingehakt bij de jonge generatie, dat is duidelijk. Heel wat tieners voelen zich vergeten in deze bizarre tijden. 

BRON: https://www.hln.be/nieuws/binnenland/aantal-jongeren-dat-hulp-zoekt-door-corona-stijgt-pijlsnel-ik-voel-me-gewoon-zo-machteloos~ac285857/

Niet alleen jongeren voelen psychische problemen. Heel wat mensen hebben ermee te kampen. Ze kunnen het voor zichzelf niet plaatsen. Jongeren hebben nog niet veel meegemaakt. En dan krijgen ze met dit soort leven te kampen. Ze moeten veel laten en afzeggen en weten met zichzelf geen blijf. Ze kunnen niet om met het leven dat ze nu moeten gaan leren te leven. Dat is ook voor ouderen. Die hebben al zoveel meegemaakt en daar speelt eenzaamheid een zware tol. Dat maakt dat deze soms zeggen, voor mij hoeft het niet meer.
Jongeren zouden hieruit veel kunnen leren. Maar dat is de grote vraag willen ze dat wel?
Het nadeel van alles is ook dat er zoveel verander en dat jongeren er ook niet meer aan uit kunnen. Wat mag wat mag niet.

Jongeren, Straat, Muzikant, Muziek, Man, Gitaar, Stad

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

Elektromagnetische pulsen als middel tegen depressie: “Na afloop van de therapie heeft 4 op de 10 geen symptomen meer”

Ongelukkig, Man, Masker, Triest, Gezicht, Vergadering

Elektromagnetische pulsen die dwars door de schedel heen gaan en je hersenen stimuleren? Klinkt griezelig, maar het werkt. rTMS is even efficiënt tegen ­depressie als antidepressiva of psychotherapie. “De magnetische ­stimulatie herstelt een onevenwicht dat in de hersenen ontstaan is.”

In Canada, Australië en de Verenigde Staten is de ­behandeling al behoorlijk ingeburgerd en vaak ook ­terugbetaald. Bij ons is rTMS (repetitieve trans­craniële magnetische stimulatie) nog een nobele onbekende. Als het van psychiater prof. dr. Chris Baeken afhangt, mag daar snel verandering in komen. Hij doet in het UZ Gent onderzoek naar nieuwe mogelijkheden van rTMS en past de techniek al een jaar of tien toe op ­patiënten, vooral voor de behandeling van ernstige ­depressie. Vier à vijf procent van de Belgen krijgt in zijn leven met deze aandoening te maken. Vaak kunnen zij niet afdoend geholpen worden met antidepressiva of ­psychotherapie.
Chris Baeken: “rTMS is veilig, relatief pijnloos en heeft zo goed als geen bijwerkingen. Tot nu toe zetten we de techniek vooral in bij patiënten bij wie medicatie en gedragstherapie niet of niet meer helpen, als een soort laatste redmiddel. Maar er valt ook veel voor te zeggen om rTMS al vroeger te gebruiken, al dan niet in combinatie met medicatie en gedragstherapie.”

Beetje sciencefiction

Een rTMS-sessie ziet er een beetje uit als een scène in een sciencefictionfilm. De patiënt neemt plaats in een aangepaste stoel en krijgt een elektromagnetisch toestel – de ‘magneetspoel’ – tegen het hoofd gehouden, ter hoogte van de voorhersenen. In het jargon: de prefrontale cortex. Dit gebied speelt een rol in een heleboel belangrijke processen, zoals het verwerven van kennis, het maken van plannen, het beheersen van impulsen, de verwerking van emoties, sociaal gedrag … Kortom: zowat alles wat ons menselijk maakt en onze persoonlijkheid bepaalt.
Chris Baeken: “In de magneetspoel worden heel kort elektromagnetische pulsen opgewekt, die door de schedel heen gaan en een specifiek hersengebied binnendringen. Eén sessie duurt tien à vijftien minuten. Omdat we tijdens zo’n sessie meerdere pulsen toedienen, hebben we het over repetitieve TMS.” Ondertussen is bewezen dat rTMS helpt bij depressie. De verklaring? De magnetische ­stimulatie herstelt een onevenwicht dat in de hersenen ontstaan is.
Chris Baeken: “De voorhersenen staan in contact met het limbisch systeem, een dieper gelegen hersengebied dat onder andere betrokken is bij emotie, genot en motivatie. Vanuit dat limbisch systeem vertrekken er emotionele pulsen naar de voorhersenen. Bij een depressie is het evenwicht tussen de twee hersendelen verstoord: de voorhersenen kunnen de pulsen van het limbisch systeem niet meer onder controle houden. rTMS zet een hele reeks reacties in gang en zorgt zo voor een ‘reset’ van het verstoorde netwerk. Eenvoudig gezegd: de voorhersenen worden actiever en het limbisch gebied wordt afgeremd.”

rTMS is veilig en heeft bijna geen bijwerkingen

Prof. dr. Chris Baeken, psychiater in de vakgroep Hoofd en Huid van het UZ Gent

Vandaag is rTMS meestal voorbehouden voor ‘uitbehandelde’ patiënten, vaak als alternatief voor elektroconvulsietherapie, een techniek die een stuk ingrijpender is (zie kader). rTMS werkt het best bij mensen die niet genezen zijn na één of twee behandelingen met antidepressiva en die nog niet langer dan een jaar depressief zijn. De therapie kan ook een alternatief zijn voor wie veel last heeft van de bijwerkingen van antidepressiva. De vaak gebruikte SSRI’s, waarvan Prozac de bekendste is, kunnen bijvoorbeeld leiden tot slaapproblemen, stoornissen van het libido en fysieke klachten.
Chris Baeken: “rTMS is veilig en heeft bijna geen bijwerkingen. Het is een beetje wennen aan het gevoel en sommige patiënten krijgen wat hoofdpijn, maar die trekt snel weer weg. Héél af en toe kan rTMS een epileptische aanval uitlokken. Maar dat hebben wij hier in al die jaren nog niet meegemaakt.”
Een klassieke behandeling van een ernstige depressie duurt drie tot vier weken, waarbij er elke werkdag een ­rTMS-sessie gegeven wordt. Twintig keer in een maand naar het ziekenhuis komen, is helaas niet zo handig. Daarom experimenteert het UZ Gent nu met een kortere, intensievere therapie. Die duurt maar vier dagen, met vijf sessies per dag. Dat schema blijkt even goed aan te slaan als de veel langere behandeling.

Na afloop van de intensieve therapie heeft veertig procent van de mensen geen symptomen meer

Prof. dr. Chris Baeken, psychiater in de vakgroep Hoofd en Huid van het UZ Gent

Chris Baeken: “Na afloop van de intensieve therapie heeft veertig procent van de mensen geen symptomen meer. Twintig tot dertig procent voelt zich iets beter. Bij de rest heeft rTMS geen effect. Dat resultaat is vergelijkbaar met de effecten van antidepressiva of psychotherapie. Je moet wel onderhoudssessies voorzien, eventueel in combinatie met medicatie en psychotherapie. Zonder verdere behandeling hervalt ongeveer de helft van de patiënten na zes maanden. Een op de vier is langer dan een jaar verlost van de depressie.”

Liever vroeger starten

Dat de korte, intensieve behandeling hetzelfde resultaat bereikt als de lange versie, biedt mogelijkheden om rTMS al in een vroeger stadium te gebruiken.
Chris Baeken: “Op dit moment wordt rTMS meestal pas ingezet wanneer achtereenvolgende medicatiekuren met twee verschillende types van antidepressiva niet aanslaan. Na de eerste kuur moet je altijd eventjes afbouwen voor je aan de tweede mag beginnen. Die periode, die één à twee weken duurt, zouden we graag gebruiken om intensieve rTMS uit te proberen. Als we op die manier veertig procent van de patiënten helpen, hoeven die alvast geen andere medicijnen meer uit te proberen, waarvan we pas na acht tot twaalf weken weten of die aanslaan. We onderzoeken ook hoe we psychotherapie met rTMS kunnen combineren. Dat zou de successcore nog verder kunnen opkrikken. Het is dus geen of-of-verhaal. Wat bij de ene persoon aanslaat, doet niets bij de andere en omgekeerd. We zoeken de beste combinatie voor elke patiënt.”
rTMS is dus efficiënt en geeft nauwelijks bijwerkingen. De logistieke kant ligt wel wat moeilijker. De magneetspoel is een medisch toestel en mag alleen onder supervisie van een arts gebruikt worden. Momenteel hebben maar een zestal centra in Vlaanderen er eentje staan. Een sessie neemt ook wat tijd in beslag. Reken, met de voorbereiding erbij, op een halfuur tot drie kwartier. Thuis medicijnen nemen is een stuk makkelijker natuurlijk. rTMS is voorlopig ook nog niet erkend door het RIZIV. De behandelingen worden dus niet terugbetaald.
Chris Baeken: “rTMS is gratis als je aan een studie deelneemt. In het andere geval betaal je een psychiatrische consultatie, die gelukkig grotendeels terugbetaald wordt, en een forfaitair bedrag van enkele tientallen euro’s per sessie – in het UZ Gent is dat maximaal 35 euro – voor het gebruik van het toestel. Een volledige terugbetaling zou zeker op zijn plaats zijn. Een slecht behandelde depressie zorgt voor veel psychisch lijden en kost de maatschappij handenvol geld. Als je dan weet dat vier op de tien patiënten na een week intensieve rTMS van hun symptomen verlost zijn en dat we op een volledig herstel mikken, kunnen we dus veel leed vermijden én veel geld besparen.”

En er is meer …

rTMS heeft nog andere toepassingen dan ernstige depressie. De Amerikaanse Food and Drug Administration heeft de behandeling ook goedgekeurd voor obsessief-compulsieve stoornissen, zoals dwanggedachten en dwangmatig gedrag. Waarschijnlijk heeft rTMS ook een gunstig effect op posttraumatische stress, maar dat moet verder uitgezocht worden.
Chris Baeken: “Veel onderzoek richt zich ook op mensen met een bipolaire stoornis. Die wisselen manische, extreem uitgelaten periodes af met neerslachtige, depressieve periodes. In de depressieve periodes antidepressiva toedienen is niet gemakkelijk, omdat ze ernstige stemmingsschommelingen of zelfs een switch naar een manische periode kunnen veroorzaken. We zouden dus graag rTMS gebruiken in de depressieve fase, in plaats van medicatie.”

BRON: https://www.hln.be/nina/fit-gezond/elektromagnetische-pulsen-als-middel-tegen-depressie-na-afloop-van-de-therapie-heeft-4-op-de-10-geen-symptomen-meer~a50cb40e/

Zelf had ik er ook al van gehoord dat dit doeltreffend werkt. Niet alleen bij mensen met een depressie en waar medicatie niet voldoet. Maar ook inzetbaar voor andere psychische klachten. Natuurlijk is het altijd beter als medicatie. Want je begint met een pilletje en je weet niet waar het eindigt. Net als de afbouw ervan of de verslaving. Dan is dit toch doeltreffender. Natuurlijk is in eerste instantie de oorzaak vinden. Want dat is de bron die aangepakt moet worden bij gelijk welk psychisch probleem. Als dat niet opgenomen wordt zal het ook moeilijk zijn om te genezen en op een goede manier door het leven verder te gaan. Zonder donkere gedachten te hebben.

Geestelijke Gezondheid, Abstract, Anatomie, Kunst

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

deniseblogt

Blogs over van alles en nog wat

Leven met Endo

Laten we samen endometriose overwinnen

Pensieri Parole e Poesie

Sono una donna libera. Nel mio blog farete un viaggio lungo e profondo nei pensieri della mente del cuore e dell anima.

zinderen

op weg naar authentiek leven

Nadia wandelt

Wandelblog

Tiernnadrui

Dans in de regen

Myrela

Art, health, civilizations, photography, nature, books, recipes, etc.

Levenslange blog

levenslessen

Tistje

ervaringsblog autisme sinds 2008

Yab Yum

Yab Yum

Vreemde avonturen in een klein dorpje

Met Nonkel Juul, Bieke en tal van anderen

MyView_Point

Right <> correct of the center

Bio-Blogger

Bio-Blogger is an excellent source for collaborations and to explore your businesses & talents.

Regenboogbui

~ Leren, creëren, inspireren ~

saania2806.wordpress.com/

Philosophy is all about being curious, asking basic questions. And it can be fun!

newtoneapblog

A Discarded Plant

Inhale Peace; Exhale Love. Joy will Follow! - RUELHA

As long as there's breath, there will always be HOPE because nothing is pre-written and nothing cannot be re-written!

Looking for cbd supplements?🌿

HEMP up your life! The power of nature🌿

YOUNGREBEL

Blog about life, positivity, selfcare, food and beauty.

Chateau Cherie

Exposing Bullies and Liberating Targets to Make The World a Safer Place for All

bewustZijnenzo

Magazine: Inspiratie voor een gezond gelukkig en bewust leven

Beaunino loopt de Camino

‘Gewoon doorlopen!’

Blog with Shreya

A walk through the blues of life!

Soni's thoughts

No Fear, Express dear

Ka Sry mala & INZICHT makerij

Inzicht in je eigen licht.

panono panono

STAP VOOR STAP OP ONTDEKKING

Unlocking The Hidden Me

Tranquil notions, melange of sterile musings & a pinch of salt

My experience

#Rehana's 🔥🔥🔥🦋🦋motivational thoughts

%d bloggers liken dit: