Tag Archive: burn-out


“Hey, hoe is het nog met je depressie?” Psycholoog geeft tips om te praten over psychische gezondheid

Spanning, Burn-Out, Mens, Persoon, Evenementen, Haast

Steeds meer bekende Vlamingen zijn bijzonder openhartig over hun psychische problemen. Via sociale media, televisiereportages of een songtekst delen ze hun geestelijke nood met volgers en fans. Het taboe krimpt. Maar wat als onze vriendin, collega, zus of buurvrouw kampt met een depressie: vragen wij dan wel voldoende hoe het eigenlijk met hen gaat? Psycholoog en psychotherapeut prof. Benedicte Lowyck geeft tekst en uitleg, maar deelt ook haar beste tips. “Het is heel waardevol om gewoon te zeggen ‘Ik weet niet wat ik moet zeggen, maar ik ben hier voor je’.” 

“Het bougeert” 

Om maar te zeggen: er wordt over gesproken. Maar doen wij – die aan de zijlijn staan – dat ook wel genoeg? Dat is dehoofdvraag- om het met een kwinkslag te zeggen.
Professor Benedicte Lowyck, psycholoog en psychotherapeut aan het Universitair Psychiatrisch Centrum KU Leuven, vindt de openheid van bekende Vlamingen alvast een goede zaak. “In Vlaanderen zijn we sowieso meer ‘gesloten’ dan in de ons omringende landen. Door zulke getuigenissen worden mentale problemen genormaliseerd, als iets dat bij het ‘mens zijn’ kan horen. Het haalt het bovendien ook weg uit de eenzaamheid – een gevoel dat het lijden vergroot.” 

Door het verhaal van lotgenoten voel je je niet langer de enige die hiermee te maken krijgt. Dat is een heel belangrij­ke beweging.Professor Benedicte Lowyck, psycholoog en psychotherapeut

“Door het verhaal van lotgenoten voel je je niet langer de enige die hiermee te maken krijgt. Dat is een heel belangrijke beweging. In de Verenigde Staten zie je het andere uiterste. Therapie volgen is daar bij wijze van spreken dagelijkse kost, iedereen spreekt er over zijn of haar ‘shrink’ (therapeut, red.). Ik zeg niet dat we die kant moeten uitgaan, maar het uit de taboesfeer halen is wél belangrijk. Er is in ons land nog werk aan de winkel, maar ‘het bougeert’.”

Als een tandem

Over taboe gesproken: het is absoluut niet gemakkelijk om het gesprek aan te gaan over de psychische gezondheid van een vriend(in) of kennis. De drempel is even hoog als vragen naar iemands gebroken hart of informeren naar het rouwproces waar iemand volop in zit. Nederlands onderzoek wijst uit dat zeven mensen op tien vinden dat vragen naar iemands mentale klachten héél persoonlijk is. Slechts een kwart van de ondervraagden verwacht dat een persoon met depressieve gevoelens het zelf fijn vindt om erover te praten. 
Het initiatief wordt daarmee vaak gelegd bij de persoon met de klachten zelf. Terwijl praten net een eerste stap kan zijn naar herstel. Het kan ervoor zorgen dat de klachten minder worden. Omdat je gehoord en begrepen wordt. Professor Lowyck, die 25 jaar ervaring heeft als psycholoog/psychotherapeut, heeft raad voor al wie in zijn of haar omgeving geconfronteerd wordt met mentale problemen. “Hou contact, op het ritme van en met respect voor wie de persoon is. Het is belangrijk om expliciet te tonen, via een berichtje, telefoontje of bezoekje: ik ben er voor jou. Niet enkel voor de plezante stukken, maar ook op de moeilijke momenten in het leven.”

Persoon­lijk geloof ik in een tweesporen­be­leid: een partner of vriend(in) die er altijd is, en professio­ne­le begelei­ding.Professor Benedicte Lowyck, psycholoog en psychotherapeut

“Persoonlijk geloof ik in een tweesporenbeleid. Een depressief persoon heeft absoluut nood aan een partner of vriend(in) die er met empathie en geduld altijd ís. Dat is heel betekenisvol en voedend. Maar anderzijds is het ook belangrijk om professioneel begeleid te worden. In een professionele relatie is het mogelijk om echt in de diepte te werken. En dan bedoel ik niet per se een langdurige therapie. Soms kunnen een paar gesprekken al volstaan. Kunnen terugvallen op je naasten én op iemand professioneel – als een soort tandem – is cruciaal. Het ene mag en kan het andere niet vervangen.”

Zwijgen is zilver, praten is goud

Wie kampt met een depressie schaamt zich mogelijk over gevoelens en gedachten. Dat maakt het voor naasten niet altijd eenvoudig. Kan je gewoon vragen ‘Hoe is het nu met je depressie?’ Professor Lowyck: “Die vraag stellen kan zeker. Het is fijn als er een gesprek uit volgt, maar vaak zal dit niet het geval zijn. Het is aan de partner, vrienden, ouders of buren om de privacy van de persoon te respecteren en zeker niet te bombarderen met vragen. Neem iemand liever eens mee naar een tentoonstelling of naar de film. Ga een koffietje drinken of maak een wandeling. Vaak doet dat meer deugd dan het grote gesprek.”
“Zo’n gesprek op gang trekken is zeker niet evident. Wij, psychologen, zijn getraind om emotioneel leed te benoemen en te bevragen. Maar nogal wat mensen voelen zich daar niet comfortabel bij. Het is dan heel waardevol om gewoon te zeggen ‘Ik weet niet wat ik moet zeggen, maar ik ben hier voor je’. En hoe goedbedoeld al jouw adviezen ook zijn, de kans is groot dat de persoon ze gewoon naast zich neerlegt. Omdat hij of zij dat allemaal zelf ook wel weet, maar de energie niet kán opbrengen.” 

Weigert iemand om te komen eten, ondanks je zoveelste uitnodi­ging? Die reactie gaat niet over jou, dan wel over de toestand waarin die persoon zich op dat moment bevindt.Professor Benedicte Lowyck, psycholoog en psychotherapeut

“Het is voor naasten dan ook van het allergrootste belang om elke afwijzing of periode van stilte niet persoonlijk te nemen. Weigert iemand om te komen eten, ondanks je zoveelste uitnodiging? Die reactie gaat niet over jou, dan wel over de toestand waarin die persoon zich op dat moment bevindt – ‘Help, ik voel me té slecht om onder de mensen te komen’. Probeer het gewoon te blijven vragen en laat de persoon vooral niet vallen. Ik kan het niet genoeg herhalen: laat voelen dat je er bént.”

(Lees verder onder de kader.) 

In stijgende pijn

• In vier jaar is het aantal Belgen dat meer dan één jaar thuis zit met een burn-out of depressie met 40 procent gestegen, volgens de cijfers van het RIZIV (mei 2021). Dit komt neer op 112.000 mensen. In 78.000 gevallen hiervan gaat het over een depressie. Het aantal stijgt met tien procent per jaar.

• Een rapport van Sciensano van januari 2020 over de geestelijke gezondheid in België legt volgende zaken bloot: 1 op 5 is zeer tevreden met zijn of haar leven. 1 op 10 van de volwassenen lijdt aan een psychische stoornis. In de categorie 2- tot 18-jarigen heeft 1 op 10 een psychisch probleem dat professionele ondersteuning vraagt. 12 procent van de bevolking is erg ontevreden over het leven. 29 procent hiervan heeft het gevoel altijd onder druk te staan, 23 procent kampt met slaapproblemen door zorgen en 20 procent is ongelukkig en depressief. De meest kwetsbare groepen zijn vrouwen, mensen tussen 25 en 54, senioren ouder dan 75 en laaggeschoolden.

• De organisatie Te Gek! becijferde vorig jaar dat 20 procent van de vrouwen en 10 procent van de mannen in ons land ooit te maken krijgen met een vorm van depressie. 8 procent van de bevolking gebruikt antidepressiva. Het gebruik is de jongste tien jaar met een kwart gestegen. Ze zien vooral het aantal jonge mensen (onder de twintig) dat deze medicatie gebruikt, stijgen. België zit op vlak van antidepressiva bij de Europese top, zo zet ook het Riziv de cijfers van 2020 zwart op wit. Zo’n 1, 22 miljoen Belgen hebben medicatie nodig. Dit is zeven procent méér dan tien jaar geleden.

Schrijfster Gelein van Kampen is mama van twee kindjes, van 6 en 2. In de zomer van vorig jaar kwam haar depressie aan het licht. Al was het gevoel al langere tijd aan het sluimeren. “Al maandenlang voelde ik het steeds donkerder worden. Ik ging een ‘coaching’ volgen tegen perfectionisme, omdat ik heel zenuwachtig werd van anderen en mezelf. Ik had op professioneel gebied een erg laag zelfbeeld en ik kroop verder en verder in mijn schulp.”
De diagnose volgde: een depressie. Over elke stap van dat moeilijke proces hield ze een dagboek bij. Dat verscheen als column op de website van het maandblad Goed Gevoel. “Erover schrijven werkte helend. Het dagboek was ook een gedwongen deur die ik open gooide. Want mijn broer en mijn ouders, met wie ik nochtans erg close ben, wisten van niks. ‘Je hebt een eigen column over wát?’ Ze vielen uit de lucht.” 

Door mijn column gingen mijn familie en andere mensen vaker vragen hoe het ging.Gelein Van Kampen

“Ik had er met hen nog nooit over gesproken. Deels omdat ik dat zelf niet wilde. Als ik bij hen op bezoek ging, wilde ik dat het leuk is. Ik hield mijn probleem liever voor mezelf. Een leuke avond deed me dan meer deugd dan dat ik mijn hart kon uitstorten. Maar door de column gingen zij, en veel andere mensen, vaker vragen hoe het ging. Mensen vertelden me ook over hun eigen besognes, waardoor ik me minder alleen voelde.”
En toch. Praten over je eigen miserie: voor Gelein hoeft het nog altijd niet. “Als iemand ernaar vraagt op een goede dag: prima. En als het even heel slecht met me gaat, heb ik geen zin om het uit de doeken te doen. Maar – en dat wil ik onderlijnen: het is sowieso leuk te weten dat er iemand aan je denkt.”

Op de ijskast hangt een lijstje met zaken die me beter maken als het slecht gaat.Gelein Van Kampen

Op aanraden van een psycholoog ontwikkelde Gelein een ‘systeem’, voor haar en haar naasten. “Op de ijskast hangt een lijstje met zaken die me beter maken als het slecht gaat. Zij die me goed kennen, weten wat er op mijn lijstje staat en zij kiezen er iets uit.”
“Ik heb door mijn depressie veel geleerd. Vandaag gaat het de goede kant uit. Eén lezer stuurde me: ‘Bedankt om het onderwerp uit het donker te halen’. Dat vond ik heel mooi verwoord.” 

BRON: https://www.hln.be/psycho/hey-hoe-is-het-nog-met-je-depressie-psycholoog-geeft-tips-om-te-praten-over-psychische-gezondheid-br~aec57e30/

Mensen vinden het vaak moeilijk om over hun psychische problemen te praten. Toch kan het een opluchting zijn als men het masker af durft te zetten als de vraag gesteld wordt. Hoe gaat het met je. Als men er eerlijk op durft te antwoorden ga je vaak merken dat je een luistert oor krijgt. Velen hebben het begrip om gewoon naar de persoon te luisteren. Dat op zo een moment belangrijk is.
Ervoor durven uitkomen dat men het gevoel heeft opgebrand te zijn. Dat men het even niet meer ziet zitten. Is een teken naar jezelf toe van he zoek hulp. Maar praat er ook over. Praten kan veel oplossen.
Kleine hulpmiddeltjes kunnen de persoon ook helpen om zijn gedachten even op iets anders te zetten.
Men mag niet vergeten een depressie of burn-out komt niet zomaar. Dit sluimert in je en voor je het weet kan men er zelf niet meer uit. Men ziet en voelt alleen nog maar duisterheid rond zich heen hangen.
Geen fut meer geen zin om te ondernemen. Gaan zich dan ook vaak emotioneel voelen en sommigen durf dit dan ook niet te laten zien. Zodat ze het allemaal maar inslikken ten kost van hun lichaam.

Burn-Out, Ziekte, Mentale Pijn, Pesten, Vuur

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

PSYCHIATER EDEL MAEX PLEIT VOOR MINDFULLNESS ALS WAPEN TEGEN BURN-OUT.

Zen, Stenen, Stapel, Stapelen, Meditatie, Rotsen

De afgelopen vier jaar is het aantal mensen dat langdurig ziek is door een burn-out of depressie in ons land met 40 procent gestegen. Cijfers die ook gepensioneerd psychiater Edel Maex (65) verontrusten. Hij is zenleraar en oprichter van de Stresskliniek in Antwerpen. Vandaag, op Mindfullness Day, kloppen we bij hem aan. Want deze pionier van mindfulness hanteert meditatie als antwoord op onze mentale kwetsbaarheid. “Al na acht weken training zijn er duidelijke veranderingen in de hersenen zichtbaar. Mediteren is bovendien schandalig simpel.” ‘Zen’ jullie mee?

Eind 2020 waren 112.000 Belgen al langer dan een jaar thuis door een burn-out of depressie. Hun aantal neemt elk jaar met tien procent toe. Die cijfers komen van het RIZIV, het Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering. Het mag duidelijk zijn: steeds meer mensen gaan gebukt onder stressgerelateerde klachten. Reden genoeg om aan te kloppen bij Edel Maex, éminence grise in de geestelijke gezondheid. Iemand die mindfulness (een training die leert om aandachtig te zijn ín het moment via meditatie, red.) ademde nog voor jij en ik dat woord zelfs kenden. 
“Iedereen kan mindful leven. De bereidheid om met mildheid en openheid te kijken naar wat er is, is voldoende. Net zoals je voorbij een etalage wandelt en stopt om te kijken naar wat er allemaal te koop is. Het is je vertrouwen hervinden in het leven, ook al ga je dood. Het leven is uitvaren met een schip waarvan je zeker bent dat het op zee zal vergaan. Dat is de realiteit. In die onzekerheid van ons bestaan gaan staan en aanwezig zijn: dat is mindfulness.”

De Ma(e)x

Met de kern van mindfulness startte Edel Maex in 1996 al de Stresskliniek op in Antwerpen. Daar leerde hij mensen om gevoelens niet te verdringen, maar wel om ze met aandacht te beschouwen. Die houding is volgens hem hét recept tegen burn-out en depressie. Zijn kliniek geeft hij nu door aan opvolgers – hijzelf is sinds kort met pensioen – maar zijn ervaring neemt hij mee in workshops, lezingen en retraites. 
Zijn aparte voornaam dankt hij overigens aan zijn moeder, een germaniste. “Zij droomde van de naam toen ze zwanger was. Het is een Nederlandse naam. Vrij ongebruikelijk en meestal komt hij in samenstellingen voor zoals Edelbert of Edelhart”, zegt de man die deze vraag al duizend keer kreeg, maar met de glimlach beantwoordt. Ons gesprek moet nog beginnen, maar ik heb al beslist: Edel is de ma(e)x.

Hoe kwam mediteren in jouw leven terecht?

“Op mijn dertigste was ik net afgestudeerdals psychiater en werd ik op de wereld losgelaten. De start van een duistere periode. Ik wilde psychiater worden met heel mijn hart, maar tegelijkertijd had ik de rest van mijn leven niet op orde. Een vraag die me toen overviel was: hoe overleef ik de dagelijkse confrontatie met menselijke zorgen, leed en emoties, zonder er zelf aan ten onder te gaan? Ik was bang dat ik verpletterd zou worden. Tegelijkertijd wilde ik me er niet voor ‘afsluiten’ of ‘hard worden’ – nochtans de gangbare mentaliteit in de medische wereld. Het antwoord op de vraag ‘Hoe overleef ik dit?’ vond ik in een zengroep. Leren mediteren was een complete revelatie. Het heeft me voorgoed veranderd.”

De voornaams­te reden waarom mensen een burn-out krijgen, is het idee: waarom doe ik dit nog?Edel Maex

“De voornaamste reden waarom mensen een burn-out krijgen, is het idee: waarom doe ik dit nog? Ik herinner me een vrouw die het hoofd was van een slecht draaiende afdeling. Ze had zich met hart en ziel ingezet om die weer gezond te krijgen, ze was heel trots dat het gelukt was. Op een evaluatiegesprek werd door de top gezegd dat de afdeling alsnog gesloten werd, en dat zij een lijst moest maken van de mensen die ze konden ontslaan. De dag erop was ze burned out.”

Ligt de oorzaak ook bij de nieuwe technologie: het continu online zijn, het nooit afsluiten? 

(knikt) We kunnen dag en nacht werken als we willen. Toen ik dertig jaar geleden met een stresskliniek begon, was er geen internet, we hadden geen smartphones. Waar hadden we toen stress over, vraag ik me nu af? (lachje) De ratrace is alleen maar verergerd. Ik ben niet tegen technologie. Maar we moeten deze vooruitgang nog op de juiste manier leren hanteren. Ons brein kan zoveel prikkels niet aan. Het vraagt een hygiëne die we als mens nog moeten ontwikkelen.”

Kan een burn-out iedereen overvallen?

“Niemand is er immuun voor, maar het overkomt vooral geëngageerde, bevlogen mensen. De vraag is niet: kan het de besten overkomen? Nee, het overkómt de besten.”

Hoe kunnen we ons wapenen?

“Mensen denken dat ze gewoon ‘even moeten ontspannen’ en er dan weer tegenaan kunnen. Maar mindfulness gaat net over leren omgaan met de catastrofes van het leven. Op mijn boek ‘Mindfulness: In de maalstroom van je leven’ staat om die reden een bedreigende golf: het leven overspoelt je. De Franse vertaling van mijn boek toont een cover vol vlinders, bloemetjes, schelpjes. Daar heeft mindfulness niks mee te maken.”

Want mindfulness is allesbehalve zweverig, hoor ik.

“Het is net het tegenovergestelde. Een zweverig gevoel krijg je door je met je geest uit de werkelijkheid terug te trekken. In mindfulness gaan we die werkelijkheid net aan. Soms is die fijn, soms is die heftig, maar het hoort er allemaal bij.”

En werkt het ook écht, vanuit wetenschappelijk standpunt?

“Als je alle dagen met gewichten oefent, neemt het volume van je biceps toe. Als je alle dagen rekensommetjes maakt, neemt iets in je hersenen in volume toe. Voor je biceps heb je genoeg aan een lintmeter. Voor je hersenen heb je ingewikkelde apparatuur nodig. Maar wat blijkt? Al na acht weken mindfulnesstraining zijn er duidelijke veranderingen in de hersenen zichtbaar.”

Als we meditatie hanteren als therapie leggen we veel verantwoordelijkheid bij de patiënt zelf. Ligt de grote oorzaak van mentale problemen niet in de maatschappij? Op de werkvloer?

“Mindfulness komt niet in de plaats van de vakbond. Natúúrlijk ligt het probleem ook bij de maatschappij. Men moet beseffen dat er iets moet veranderen. Werkgevers die mindfulness aanbieden aan hun werknemers, in de hoop dat ze dan stressbestendiger worden, om hen nog méér te kunnen uitpersen. Dat is misbruik. Werkgevers die dat doen, moeten weten dat werknemers die mindfulness volgen, hun ex-werknemers worden. Op de afdeling oncologie heb ik mensen vaak horen zeggen: Waarom deed ik niet meer met mijn gezin? Waarom werkte ik zoveel? Mindfulness zegt: wacht niet tot je ziek wordt om plaats te maken voor al wat er rondom je is.”

Als je kijkt naar de hoge zelfmoordcijfers … 

(snel) Die zijn een schande. Elke Vlaamse regering zegt er werk van te maken, maar de geestelijke gezondheidszorg wordt stiefmoederlijk behandeld. Kijk hoe lang de wachtlijsten zijn voor psychiaters én kinderpsychiaters. Als je kind, nog in volle ontwikkeling, eronderdoor gaat en men zegt ‘Kom over een jaar terug’? Dat zou niet mogen. Men vertikt het om de nodige middelen te geven aan deze problematiek. Natuurlijk kost dat geld, maar als we niks doen, kost het levens.” 

De industrie wordt niet rijk van mindful­ness en psychothe­ra­pie. Dus daar is geen geld voor. De geneeskun­de is een beetje scheefge­trok­ken, richting verkoopba­re dingen.Edel Maex

“Toen Maggie De Block nog minister was, zei ze: ‘Artsen moeten niet zo snel naar antidepressiva grijpen, mensen moeten meer naar een psycholoog.’ Dat is waar. Maar dan moet je dat ook terugbetalen. Als je die zorg niet toegankelijk maakt, geef je aan dat je het probleem ként, maar niet bereid bent om het op te lossen. Je ziet, ik word boos. (lachje) Er is géén politieke wil om een gigantisch probleem dat we kennen op te lossen.”

Het andere uiterste van meditatie lijkt medicatie. Hoe sta jij daar tegenover?

“Ik ben helemaal niet tegen medicatie. Ik ben heel blij dat we ze hebben. Maar het is niet altijd datgene wat mensen in de eerste plaats nodig hebben. Het probleem is dat medicatie door de industrie gemaakt wordt en verkocht. Ze worden niet rijk van mindfulness en psychotherapie, hè. Dus daar is geen geld voor. De geneeskunde is een beetje scheefgetrokken, richting verkoopbare dingen.’

Hoe mindful is je eigen leven?

“Voor mij is het de basis van alles. Ooit kwam op een workshop de vraag: wat zijn de belangrijke dingen in ons leven? Er werd in cirkeltjes op het bord geschreven: ‘Ons werk.’ ‘Ons gezin.’ Iemand zei: ‘Mindfulness’. En ik zei: ‘Nee, mindfulness is geen cirkeltje apart. Mindfulness is net het witte blad waar ál die andere dingen in vervat zitten’.’

Je trok dit jaar de deur van de Stresskliniek achter je dicht. Ga je genieten van je pensioen?

“Ik heb altijd genoten van mijn werk. Ik heb soms overdreven, ik was weleens oververmoeid maar nooit burned out, omdat ik de zin nooit verloren ben. Ik blijf ook nu graag actief bezig. Zoals Lawrence LeShan, een van de grondleggers van de psycho-oncologie, zegt: ‘May death find you alive.’’

Weet je trouwens wat het woord ‘boeddha’ wil zeggen? Het is een voltooid deelwoord van het werkwoord ‘ontwaken’. Boeddha is dus woke.Edel Maex

Hoe kijk jij de toekomst tegemoet?

“Ik heb het gevoel dat we op een crisis aan het afstevenen zijn. Je voelt – en de cijfers bewijzen het – dat het niet lang meer houdbaar is. Ik las onlangs dat de superrijken van tegenwoordig zich gedragen als de Franse adel, vlak voor de Franse Revolutie in 1789. Er zal deze keer geen bestorming van de Bastille zijn, maar er hangt iets in de lucht. Is dat slecht nieuws? Een crisis leidt tot een kentering. Bovendien zie je ook een tegenbeweging. Mindfulness hoort daarbij. Net zoals de klimaatbeweging. En woke. Weet je trouwens wat het woord ‘boeddha’ wil zeggen? Het is een voltooid deelwoord van het werkwoord ‘ontwaken’. Boeddha is dus woke. (lachje) Ik zie het alleszins als mijn eigen verantwoordelijkheid om de tegenbeweging méé handen en voeten te geven.”

Hoe doe je dat nu, mindful door het leven gaan?

Dr. Maex: “Het eerste wat je moet doen is ‘stoppen’. Niet stoppen met ‘denken’, maar stoppen met ‘doen’. Stel dat je een berg opstapt. Je volgt het smalle pad tot op de top. Daar geraken is jouw doel. Eenmaal boven heb je een weids uitzicht. Je kan open kijken naar wat er is, zonder dat er nog een doel is. Die metafoor legt uit wat ik bedoel. Het is essentieel om te stoppen en te kijken naar al wat zich aandient. Als we ons op een doel richten, dan volgen we een smalle lijn. Al de rest valt buiten beeld. Als de dingen die buiten beeld vallen zich opdringen, is dat in de vorm van lichamelijke klachten, angsten, pijn, gedachten. In mindfulness stoppen we, en we zien naar wat er allemaal ís – inclusief die klachten, zodat we er rekening mee kunnen houden. Mindfulness is stoppen voor je gestopt wordt.”

BRON: https://www.hln.be/psycho/psychiater-edel-maex-pleit-voor-mindfullness-als-wapen-tegen-burn-outs-leren-mediteren-heeft-me-voorgoed-veranderd~abf623656/

Mediteren en mindfullness helpt zeker. Niet alleen voor psychische problemen maar ook voor rust te vinden in je dagelijks leven. Hoe men mediteert speelt geen rol als men zich er maar toe aanzet om minimum 20min. de rust voor jezelf te nemen dagelijks. Dat voor velen moeilijk is omdat ze het werk niet los kunnen laten of omdat het gezin roept. Ook mannen zien het niet zitten vaak om zich tot rust te brengen. Mediteren kan op veel manieren daar al heel wat over te lezen is zowel hier op mijn blog als over heel het internet. Wat men vaak niet vermeld is de tijd ervoor vrijmaken. Dat men even alleen ergens rustig kan zitten liggen om zo je lichaam en geest de rust te geven. Dan het belangrijkste van al. De rust ook vasthouden. Ook het leren om niet te piekeren over dergelijke zaken. Piekeren maakt je ziek. Dat is de grootste boosdoener.
Wat velen ook vergeten is de rust in je omgeving creëren. Een overvolle living brengt vaak stress met zich mee. Uitstellen van bepaalde dingen brengt vaak stress met zich mee. Daarom als men daar ook het nodige voor kan doen dan ga je merken dat je ook daarin de rust zal aanvoelen. En dat doorgeeft aan deze die samen met je wonen.

Meditatie, Opmerkzaamheid, Natuur, Sereniteit, Meer

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

Deze vijf signalen wijzen erop dat je dichtbij een burn-out zit

Burnout, Lettertype, Brand, Vlam, Stress, Tekst

Steeds meer werknemers krijgen af te rekenen met burn-out, blijkt uit onderzoek van de Onafhankelijke Ziekenfondsen. Voor corona kon 1 op de 4 arbeidsongeschikten niet werken door psychische problemen, en het stresserende jaar dat we achter de rug hebben voorspelt helaas geen beterschap in de cijfers. Tijdig burn-out herkennen én actie ondernemen is dus belangrijker dan ooit. Ook tijdens het telewerken. Jobat.be vroeg aan professor arbeidsgeneeskunde Lode Godderis wat de belangrijkste symptomen zijn.

De kwaliteit van je werk gaat achteruit

“Studies tonen aan dat werknemers thuis doorgaans geconcentreerder kunnen werken dan op kantoor”, weet Lode Godderis, professor aan de KU Leuven en directeur van IDEWE. “Zeker taken die de volle aandacht vereisen lukken vlotter, omdat je minder gestoord wordt. Natuurlijk zijn er thuis ook afleidingen, zoals andere gezinsleden, de televisie of huishoudelijke taken. Maar eens je aan je bureau gaat zitten, zou je goed werk moeten kunnen leveren. Merk jij echter dat je je hoofd er nooit bij kan houden? Lukt het niet om helder na te denken, waardoor de kwaliteit van je werk op den duur achteruitgaat? Begin je een afkeer te krijgen van je taken en moet je je altijd naar je bureau slepen? Dan is er mogelijk meer aan de hand.”

Je slaapt slecht

Als je moet telewerken ben je thuis nooit ver van je werk verwijderd. Je gedachten gaan er dus sowieso sneller naartoe. Bovendien is de kans groter dat je vaak langer doorwerkt of op vrije momenten aan de slag gaat. Toch moet je ook afstand kunnen nemen van je to do’s. Probeer je dat, maar blijft je werk door je hoofd spoken waardoor je onmogelijk kan relaxen? Dat is ook een alarmsignaal. Zeker als dat leidt tot slaapproblemen. Niet in slaap raken omdat je ligt te piekeren over het werk, ’s nachts nerveus wakker worden, of ‘s morgens niet uitgerust opstaan zegt veel over je mentale toestand.

Je reageert emotioneel

Gaan bovenstaande zaken gepaard met oncontroleerbare hevige reacties, zoals opvliegendheid of plotse huilbuien? “Weet dat zulke emotie-ontregeling ook een kernsymptoom is van burn-out”, vervolgt de professor. “Tijdens het telewerken kan dat vlugger tot uiting komen, omdat je minder contact hebt met collega’s en leidinggevenden. Hun steun is daardoor minder voelbaar.”

Het gaat van kwaad naar erger

Veel mensen zullen de omschreven symptomen herkennen. “In eerste instantie wijzen ze op een langdurige vermoeidheid, vaak samen met een gevoel van spanning die niet meer weggaat”, verduidelijkt Godderis. “Als je je een tweetal weken zo voelt, ga je duidelijk door een stresserende periode. Men spreekt dan van overspanning. Als deze gevoelens wekenlang aanslepen en van kwaad naar erger gaan evolueer je verder richting een burn-out. Voorkomen dat je in een neerwaartse spiraal terechtkomt is dus essentieel.”

Grijp tijdig in

Een gesprek met je leidinggevende is volgens de professor een eerste stap in de goede richting. “Veel mensen genieten van de extra autonomie die gepaard gaat met telewerk. Maar de veranderde werkomstandigheden brengen ook onzekerheid met zich mee. Zal ik mijn job kunnen houden? Doe ik wel genoeg? Wat verwacht mijn baas precies? Kaart die gevoelens aan als je hiermee te kampen krijgt. Ook als bepaalde taken zijn weggevallen en je niet zo veel omhanden hebt laat je dat best weten, zodat je samen op zoek kunt gaan naar een oplossing. Een bore-out leunt tenslotte dicht aan bij een burn-out.”

Daarnaast raadt Lode Godderis nog aan om zeker voldoende te ontspannen tijdens de werkweek, op de manieren dat het nu kan. Maak er bijvoorbeeld een gewoonte van om de kinderen te voet naar school te brengen. Ga elke dag even wandelen na het telewerken, zodat het voelt alsof je ‘naar huis gaat’ en je werk achter jou kan laten. Of plan een wekelijkse fietstocht of boswandeling met een collega, om ook eens te ventileren over het werk. Zo merk je dat je er niet alleen voor staat.

BRON: https://www.hln.be/jobs/deze-vijf-signalen-wijzen-erop-dat-je-dichtbij-een-burn-out-zit~a9d81bb3/

In je nabije omgeving zal er al zeker iemand zijn die rond een burn-out zit. Het heeft gewoon allemaal te maken met alle veranderingen en niet echt vrije tijd voor jezelf te nemen. Men voelt zich emotioneel maar ook wordt naar zichzelf de vraag soms gesteld ben ik nog wel goed bezig. Men begint deze tijden vaker aan zichzelf te twijfelen. Thuis werk kan dan wel de nieuwe werkplek zijn, maar men staat er niet bij stil dat thuis werken niet hetzelfde is als op kantoor. Vaak zit je nog niet alleen thuis. Dat maakt dat je met je partner 24/7 doorbrengt. Dat ook voor wrijving kan zorgen. Net zoals de omgeving. Meer mensen hebben het daar ook moeilijk mee. Dat hun kamer woning hun leefruimte is maar ook hun werkplek. Als je dit alles niet kan plaatsen ga je op een moment over de rode streep. Laat het zover niet komen en zoals hier al geschreven is. Praten is een van de belangrijkste factoren erin. Zeker al met je leidinggevende als deze dan ook oor heeft naar je woorden. Durf in het slechtste geval een arts te raadplegen. Zodat je toch niet in een burn-out hoeft terecht te komen. Voor alles is er een oplossing alleen ligt die oplossing bij jezelf.
Laat je vlam in je branden en laat ze niet uitdoven.

Standbeeld, Sculptuur, Een, Bomen, Lichaam, Schaduw

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

Waarom burn-out vooral door werkgevers en niet door werknemers zelf moet opgelost worden

Youtuber, Blogger, Scenarioschrijver, Wanhopig

Burn-out lijkt alomtegenwoordig te zijn. Je hoort dan ook wel eens dat vooral generatie X en Y er vatbaar voor zouden zijn. Maar klopt dat wel? Zijn deze generaties minder veerkrachtig? En wat kan je zelf doen om een burn-out te vermijden? Jobat.be sprak met Hans De Witte, professor arbeidspsychologie aan de KU Leuven.

Geen generatiekloof

De arbeidsmarkt wordt nu vooral bevolkt door generatie X en Y, de generaties geboren tussen 1960 en 2000. Zijn die meer gevoelig voor burn-out? Professor Hans De Witte ziet er alvast weinig bewijs voor in het wetenschappelijke onderzoek rond de verschillende generaties op de werkvloer. “Daaruit blijkt dat de verschillen binnen de leeftijdsgroepen veel groter zijn dan tussen de leeftijdsgroepen. Wat motivatie, leercapaciteit en performantie (het vermogen om goed te presteren, red.) betreft, en ook de wens om een vast contract te bemachtigen, is er geen verschil tussen jong en oud. Het enige echte verschil heeft te maken met het gebruik van ICT, waar jongeren meer vertrouwd mee zijn.”
Ook op het vlak van burn-out is er weinig aantoonbaar verschil tussen de generaties. Burn-out is een gevolg van drie zaken: te veel werkeisen, te weinig hulpbronnen en te weinig recuperatie. Die hebben – volgens professor De Witte – in essentie met het werk te maken en niet met de persoon zelf of zijn verwachtingen. Een combinatie van te belastend werk, met te weinig hulpbronnen (zoals de ondersteuning van collega’s) en een tekort aan herstelmogelijkheden, leidt tot een daling van het energieniveau en uiteindelijk tot burn-out.

Gevarenzone

Of het aantal burn-outs stijgt, is moeilijk te zeggen, omdat dit niet stelselmatig wordt opgevolgd. Onderzoekers van de KU Leuven, waaronder professor De Witte, ontwikkelden al in 2019 de zogenaamde ‘Burnout Assessment Tool’ (BAT). Met die tool konden ze o.a. vaststellen dat jongeren iets meer burn-outklachten hebben dan ouderen. 
“Let wel, het gaat hier over klachten, zoals extreme uitputting,” zegt Hans De Witte. “Dat is niet hetzelfde als een burn-out, die door een arts moet vastgesteld worden. Opnieuw heeft dit niet met de jongeren zelf te maken, maar met het werk. De eerste job is immers niet altijd de perfecte match, wat leidt tot stress. Dat jongeren bijna continu geconnecteerd zijn via allerhande technologie, zou ook wel een rol kunnen spelen. Het voortdurend oproepbaar zijn door collega’s geeft immers heel veel druk, meer dan als je zelf beslist om over te werken.”
Door de BAT werd ook duidelijk hoe groot het probleem van burn-out is in onze maatschappij. 7,6 % van de bevraagden ervaart klachten die te vergelijken zijn met de klachten van mensen met een burn-out. 9,5 % zit in de gevarenzone.

Hoe burn-out voorkomen?

Als werknemer kan je natuurlijk zelf initiatief nemen om zaken aan te kaarten, en mindfulness kan ook al helpen om klachten te verminderen. Maar voor de onderzoekers is het duidelijk: burn-out is een werkgerelateerd probleem, het is dus ook daar dat het moet aangepakt worden. Met andere woorden: minder werkeisen, meer hulpbronnen en voldoende herstelmomenten, binnen én buiten het werk.
“Dat is in eerste instantie de verantwoordelijkheid van de werkgevers”, vindt Hans De Witte. “Zij moeten weten wat er leeft bij medewerkers en ook regelmatig een risicoanalyse uitvoeren, bijvoorbeeld door het personeel te bevragen. Het gaat om een organisatorisch probleem, dat niet door het individu kan opgelost worden. Als een fabriek voor gezondheidsproblemen zorgt bij de omwonenden, ga je die mensen ook niet zeggen dat ze meer fruit moeten eten. Nee, je pakt de fabriek zelf aan.”

Wat houdt burn-out precies in? Hoe ontstaat het? Wat moet je doen – op persoonlijk en administratief vlak – als je kopje-onder gaat? Je leest het in ons e-book over burn-out.

BRON: https://www.hln.be/jobs/waarom-burn-out-vooral-door-werkgevers-en-niet-door-werknemers-zelf-moet-opgelost-worden~ae89f7b5/

Dat het nu vaker voorkomt dan voordien heeft ook de maken met werkdruk. En het voor jezelf niet kunnen doseren van werk en privé. Velen durven op de werkvloer ook geen nee te zeggen. Angst om ontslagen te worden of een slechte waardering te krijgen. Maar gezondheid gaat boven alles.
Men mag ook niet vergeten dat vaak ook de druk van het sociaal leven hier voor iets tussen kan zitten. Thuis komen en je werk niet los kunnen laten, of geen tijd maken voor het gezin. Brengt problemen met zich mee. Dat de persoon gaat opstapelen en zo in een burn-out beland. Er zijn altijd aanwijzingen en als men dit ziet kan men de persoon erop wijzen. Alleen moet het dan nog aanvaard worden en moet de persoon er zelf iets mee doen.
Op het werk kan je altijd melden als iets teveel wordt met. Ik ga het zo snel mogelijk in orde maken. Ze hou je een openheid voor jezelf en naar de werkgever laat je zien dat je het nodige zal doen.
Men mag ook niet vergeten. Een burn-out krijg je niet van vandaag op morgen dat sluimert een hele tijd in je lichaam. Vaak begint dit met stress je niet goed meer voelen en zelfs met gedachten rondlopen van ik ben voor niets goed.
Men voelt is op een moment opgebrand.

Burnout, Wedstrijd, Platgebrand, Ziekte, Brand

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

Meer burn-out door corona: welke symptomen mag je niet negeren en wanneer grijp je in? “Eens je het onder ogen durft te zien, zit je vaak al te ver”

Holzfigur, Stenen, Leven Strijd, Weerstanden

Schrijnend nieuws in Nederland: daar loopt 56 procent van de werknemers risico op een burn-out, vorig jaar was dat nog 17 procent. De oorzaak spreekt voor zich, zeggen experts: corona. Waarom je het als werknemer nu extra zwaar kan hebben, welke symptomen je niet mag negeren en hoe je kan ingrijpen als het te ver gaat: burn-outcoach Katrien Van Ostaede licht toe. 
Het zijn de resultaten van een onderzoek van het Nederlandse Nationaal Centrum Preventie Stress en Burn-Out (NCPSB): meer dan de helft van de 427 ondervraagde werknemers zou binnen nul en zes maanden met een burn-out te maken kunnen krijgen. Dat is meer dan dubbel zoveel dan in 2019. “We zien door de coronacrisis de risicogroep ontzettend stijgen”, zegt Theo Immers, voorzitter van de NCPSB, aan AD.nl. “Zo’n 80 procent van de overspannen mensen ziet een burn-out trouwens niet aankomen.” Doen we niets, dan vreest Immers dat die werknemers het komende half jaar zullen uitvallen. Maar: “Als je mensen preventief helpt, kan het snel terug veren.”
Ook hier in België lijden werknemers onder de coronacrisis, merkt stress- en burn-outcoach Katrien Van Ostaede. Ze helpt al drie jaar cliënten en bedrijven de ziekte te bestrijden en zet zich schrap voor een grote golf van nieuwe hulpkreten. “Corona neemt onze controle, onze drijfveren en onze ontspanning weg. Dan hoeft het niet te verbazen dat mensen op den duur tegen zichzelf aan lopen.” 

Waarom corona

Waarom corona ons kwetsbaarder maakt voor een burn-out, kent meerdere verklaringen. Sommige spelen zich af op de (virtuele) werkvloer, andere in je privéleven. “Buiten het werk kan je nu minder je batterijen opladen”, zegt Van Ostaede. “Je kan niet meer naar een concert of theaterstuk, je kan je vrienden of familie minder zien. En als je dan toch iets leuks doet, wordt dat aan allerlei regels onderworpen, van mondmasker tot social distancing.” Zorgeloos je gedachten verzetten zit er dan niet echt in.
Op het werk is een verlies van controle een van de grootste factoren. “Corona bepaalt ons leven nu”, zegt Van Ostaede. “En dat voelt voor veel mensen erg lastig, zeker wanneer dat ook in hun carrière doorsijpelt. ‘Ik heb het zelf niet meer in handen’, zeggen veel cliënten me. Als ze kinderen hebben, komt het feit dat ze ook de leerkracht moeten uithangen, er nog bovenop. Die combinatie vraagt zo’n gigantische spreidstand van je brein en dat is enorm stresserend en uitputtend. Plus, thuiswerken met kinderen is moordend voor je focus. Eén afleiding en het duurt vijfentwintig minuten voor je weer met dezelfde concentratie kan verder werken.”

Misschien haal je energie uit brainstorms met collega’s of de autorit naar een klant. Nu zit je de hele dag thuis achter een scherm en mis je al die prikkels

Burn-outcoach Katrien Van Ostaede

Nog een manier waarop corona ons werkleven pittiger maakt? Onze drijfveren vallen weg. Misschien ben je iemand die energie haalt uit sparren met een collega, een brainstorm of een nieuwe omgeving. Misschien laad je op tijdens de autorit naar een klant of de babbels aan de lunchtafel. “Nu zit je de hele dag in hetzelfde huis achter hetzelfde scherm”, zegt Van Ostaede. Ze benadrukt ook het gemis aan erkenning. “Veel mensen halen energie uit een complimentje van de baas of de klant. Maar dat is niet iets dat je snel op mail zet.” Resultaat: minder motivatie, minder energie. 
Het helpt ook niet dat er herstructureringen en faillissementen zitten aan te komen, vult Van Ostaede aan. “Sommige werknemers zien hun bedrijf worstelen en zitten met de angst om ontslagen te worden. Of ze vrezen dat hun team kleiner wordt en de workload daardoor zal toenemen. Die voelbare dreiging kan je net zo goed leegzuigen.”
En dat je thuis zit, is op nog een andere manier nefast. “Het is voor je collega’s of manager moeilijker om te merken dat je ergens mee worstelt”, zegt Van Ostaede. Op kantoor is dat op den duur wel zichtbaar, in een videocall of chatbox niet. Terwijl collega’s belangrijke bewakers zijn van je gezondheid en de eersten zijn om vast te stellen dat je erdoorheen zit. Door gebrek aan dat vangnet, kan je (te) lang met klachten blijven rondlopen.

Niet te zien bij jezelf?

Een deel van het probleem is dat je een burn-out vaak bij jezelf niet ziet aankomen, haalt de NCPSB aan. En dat bevestigt ook Van Ostaede. “Mensen die tegen een burn-out aanlopen, zijn van nature flexibel, kijken niet op hun klok, klagen niet en geven niet graag toe dat ze het moeilijk hebben. Wanneer ze de burn-out dan eindelijk onder ogen durven zien, zitten ze vaak al veel te ver.”

Als je in hoge mate aan stress lijdt, maakt je lichaam adrenaline aan. Dat hormoon kan lange tijd je symptomen maskeren

Burn-outcoach Katrien Van Ostaede

En daarbovenop dwarsboomt je lijf je ook. Als je een lange tijd in hoge mate aan stress lijdt, maakt je lichaam meer adrenaline aan. Met dat hormoon maskeert het pijn en ander ongemak, en dus ook je burn-outsymptomen. “Hoe vaak gebeurt het niet dat een werknemer zich te pletter werkt en alles goed gaat, tot hij vakantie neemt, de adrenaline wegvalt en hij opeens ziek in bed ligt. Met stress en burn-out gaat het net zo.”

Signalen?

Des te belangrijker dus dat je weet waar je voor moet uitkijken, wil je een burn-out op tijd opsporen. Je lichaam geeft je immers wel degelijk signalen. “Daarbij moeten we een onderscheid maken tussen de eerste fase, de eerste drie maanden richting burn-out. Dan spreken we van overspanning. Als je jezelf blijft pushen, kom je in de tweede fase terecht, vanaf maand drie tot zes: dan spreken we echt van een burn-out”, zegt Van Ostaede. Ze lijst een resem mogelijke symptomen op. 

Fase 1, overspanning

– “Je voelt meer vermoeidheid en lijkt constant onder hoogspanning te staan. Je slaagt er moeilijk in om nog tot rust te komen, voelt je opgejaagd en wordt rustelozer en chaotischer. Je gaat bijvoorbeeld vaker je sleutels of gsm verliezen en irriteert jezelf zo. ‘Dat is niks voor mij’, denk je dan.”

– “Je bent emotioneler. Sneller beginnen huilen of geïrriteerd zijn, zijn typische symptomen.”

– “Je voelt je geleidelijk aan minder zeker van jezelf. Je gaat meer piekeren en denkt in doemgedachten of veronderstellingen in plaats van constructief of oplossingsgericht. Je kan niet meer feitelijk of objectief naar de toekomst kijken, want je emotionele brein neemt het over van je rationele.”

Fase 2, de echte burn-out

– “Je voelt je niet meer vermoeid, maar regelrecht uitgeput. In de ergste vorm van burn-out raak je letterlijk je bed niet meer uit ’s ochtends. Dan kan je amper nog op je benen staan.”

– “Je bent niet gewoon chaotisch, je slaagt er ook niet meer in om je te focus bewaren of je te concentreren. In de ergste vorm van burn-out kan je black-outs krijgen. Dan sta je bijvoorbeeld in de supermarkt en weet je opeens niet meer waar je bent, hoe je buiten raakt of hoe je de weg naar huis terugvindt.”

– “Door het gebrek aan focus maak je meer fouten en brokkelt je zelfvertrouwen nog harder af. Daardoor wordt je apathischer: je gaat meer afstand nemen van de zaken, je emotioneel afschermen, cynischer worden.”
Het is een waslijst aan gedragsmatige symptomen, die behoorlijk universeel zijn. Daarnaast waarschuwt je lichaam je ook met fysieke signalen, maar die zijn bij iedereen anders, zegt Van Ostaede. “Sommige mensen hebben last van hoofdpijn, anderen van maag- en darmklachten. Nog anderen voelen een druk op de borstkas en hebben meer last van hun allergieën. Het stresshormoon heeft in elk lichaam andere bijwerkingen.”  

Ingrijpen en hoe

Klinken de symptomen herkenbaar? Laat het dan vooral niet te ver komen en breng structurele veranderingen aan. In je werk én in je privéleven. “Ik bekijk met mijn cliënten hoe ze met hun vrije tijd omgaan, hoe ze rustmomenten invullen en hoe hun voedings- en slaappatroon eruitziet. Dat kunnen evengoed belangrijke pijnpunten zijn”, zegt Van Ostaede. 

Om te kunnen ingrijpen, moet je iemand zijn die van nature goed grenzen kan stellen. Maar dat is juist waar het schoentje knelt bij iemand met een burn-out

Burn-outcoach Katrien Van Ostaede

Je kan in eerste instantie proberen om zelf verbeteringen aan te brengen. Doe dan vooral goede research of laat je informeren door een hulpverlener. Heel vaak is het echter enorm moeilijk om een burn-out op je eentje te bestrijden, waarschuwt Van Ostaede. “Je moet daarvoor iemand zijn die goed grenzen kan stellen. Maar dat is juist waar het schoentje knelt bij iemand met een burn-out. Vaak kan je van nature geen afstand nemen of voel je je schuldig wanneer je dat doet. Wie zichzelf van een burn-out kan redden, laat het al nooit zo ver komen dat dat nodig is.”
Beter is dus om op tijd naar de dokter te gaan. Van Ostaede begrijpt dat dat radicaal kan aanvoelen, maar ze benadrukt dat een arts je niet noodzakelijk meteen een maand thuis schrijft. “Onderschat niet hoe goed je in gesprek kan gaan met je arts. Je kan gerust signaleren dat je aan het werk wil blijven en samen naar andere oplossingen zoeken. Hij kan je monitoren gedurende een periode of je doorverwijzen naar een coach die kan begeleiden. Die coach kan je helpen om grenzen te stellen of in gesprek te gaan met je baas. Als je zo op tijd ingrijpt, kan een burn-out vermeden worden.” Van Ostaede benadrukt om een bezoek aan de arts niet over te slaan. “Alleen hij kan de diagnose van een burn-out stellen. Een coach of een werkgever niet.”

Een goede baas heeft in principe al opgemerkt dat je het moeilijk hebt. Maar zelfs dan is het vaak niet evident om er met hem in gesprek over te gaan

Burn-outcoach Katrien Van Ostaede

Op het werk kan je met je HR-persoon in gesprek gaan, of de vertrouwenspersoon of preventieadviseur. Er met je baas over praten is vaak niet evident, begrijpt Van Ostaede. “Een goede baas heeft in principe al opgemerkt dat je het moeilijk hebt. Maar daar moeten we realistisch in zijn. Wil je toch in gesprek gaan, dan kan je het eerst over een puur werkgerelateerde boeg gooien. Bespreek je takenpakket en haal aan dat je het niet meer onder controle houdt. Als je open bent, kan je je baas een inkijk geven in hoe je je voelt. Maar dat is zeker niet altijd evident.”
Van Ostaede wil managers daarom aansporen om regelmatig poolshoogte te nemen bij hun team, ook in deze virtuele tijden. “Het mag niet alleen over targets of KPI’s (kritieke prestatie-indicatoren, red.) gaan. Vraag je werknemers hoe het met ze gaat en of ze ergens tegenaan lopen. Vertel hen waar jij zelf mee worstelt, zo spoor je ze aan om ook open te zijn.” Een preventieve workshop of training kan wonderen doen. Als iedereen van het team de gevaren en symptomen kent, kan het hele team bij elkaar ingrijpen wanneer het te erg dreigt te worden.

https://www.hln.be/nina/fit-gezond/meer-burn-out-door-corona-welke-symptomen-mag-je-niet-negeren-en-wanneer-grijp-je-in-eens-je-het-onder-ogen-durft-te-zien-zit-je-vaak-al-te-ver~a339662f/

Veel mensen kunnen het niet meer plaatsen. Ook moeten bepaalde afrekenen met verlies of elkaar lange tijd niet meer zien. Dat is hard dat doet pijn. Dan komt er nog bij dat sommigen vrezen voor hun job of dat het sociaal leven dat ze kende ooit hetzelfde gaat worden. Als je ziet of hoort dat iemand het heel moeilijk heeft praat ermee. Laat zien dat je de persoon wilt aanhoren. Verwijs de persoon ook door naar een arts.
Niet iedereen kan het plaatsen en komt zo in een donker gat. Niet alleen volwassenen kampen er nu mee ook jongeren. En vaak zien ze geen uitweg meer dan zichzelf pijn te doen.
Vaak heeft het ook een achterliggende achtergrond waar men rekening mee moet houden.

Burnout, Wedstrijd, Platgebrand, Ziekte, Brand

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

Een burn-out is zwaar, maar als je daarnaast ook nog een gezin draaiende moet houden dan is dat extra pittig. De Vlaamse Sarah van Wolputte schreef een kinderboek over burn-outs. Want hoe vertel je je kinderen wat er aan de hand is? Maryke Mondria ondervond het zelf. “Mijn kinderen snapten het niet.”

Maryke had anderhalf jaar een burn-out toen haar kinderen drie en vijf waren. “Het liefst wil je drie maanden in bed liggen met een deken over je hoofd. Maar je hebt kinderen dus je moet door. De jongste was nog de hele dag thuis en de oudste moest ik gewoon naar school en voetbal brengen.”

Doorgaan

Ze wilde niet de zieke moeder zijn die op de bank lag, dus ging ze gewoon door. Toch moest ze wel aan haar kinderen uitleggen waarom ze ineens de hele tijd thuis was. “Ik heb het toen laagdrempelig uitgelegd, op een manier waarop ze zich geen zorgen hoefden te maken. Ik wilde ze niet het gevoel geven dat er iets ergs aan de hand was. Ik zei niet dat ik ziek was, maar wel moe. En dat ze zich niet schuldig hoefden te voelen of bang hoefden te zijn.”

Dat het belangrijk is om er met kinderen over te praten weet ook burn-out coach Don Kanters. “Ik zie heel vaak dat ouders de neiging hebben om proberen te doen dat er niks aan de hand is omdat ze zich schuldig voelen”, zegt hij tegen EditieNL. “Terwijl een kind voelt dat er iets is, maar het kan plaatsen.”

Die onrust kan volgens Kanters bij kinderen drie reacties opleveren. “Ze kunnen dan ergere dingen gaan bedenken, dat mama dood gaat. Daarnaast kunnen ze ook gaan denken dat het hun schuld is dat mama moe is.”

Zorgen

“Als laatste kunnen ze de neiging hebben om de zorgrol van de ouders over te nemen. Dan voelen kinderen alsof ze voor hun ouder moeten zorgen.”

Dat laatste was ook bij Maryke aan de hand. “Ik zag dat ze in de verzorgende rol schoten. Ze kwamen wat vaker een kusje geven. Maar op een gegeven moment raakten ze er wel gewoon aan gewend.”

Heel normaal

Voor ouders zoals Maryke schreef de Vlaamse Sarah van Wol het boek Viktor en het Vuur. “Hiermee kunnen we kinderen uitleggen wat er met papa, mama of tante aan de hand is.”

“En vooral: zo laten wij een volgende generatie opgroeien met kennis die eigenlijk heel normaal hoort te zijn, maar die nog niet op school wordt gegeven: hoe zorg ik voor een goede balans in mijn leven? Dat kun je niet vroeg genoeg leren.”

BRON: https://www.msn.com/nl-be/gezondheid/geestenlichaam/mama-is-moe-wat-zeg-je-tegen-je-kind-als-je-een-burn-out-hebt/ar-BB10teOf?li=BBDNPrw

Dat is vaak nog het moeilijkste. Hoe praat je met je kind over bepaalde omstandigheden of dat een van de ouders het moeilijk heeft. Men kan heel veel bedenken maar soms kan tekenen en kleuren helpen in plaats van woorden. Een tekening zegt voor je kind soms meer dan woorden. Als het wat ouder is kan je op een kindvriendelijke manier zeggen wat er scheelt. Wat ook soms gebeurd is dat het kind een schuldgevoel gaat aannemen. Het komt door mijn dat mama/papa zich niet goed voelt. Dat moet je echt zien te vermijden. Het kan nuttig zijn om zelfs een derde persoon in te schakelen om met je kind te praten. Of zelfs via de huisarts.
Er wordt verwacht dat ouders er altijd kunnen zijn voor hun kind. Soms is dat niet het geval. En is het raadzaam alert te zijn als men in zo een situatie zit.

Afbeeldingsresultaat voor burn out bij ouders

 

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

Hoe geraak je weer uit een burn-out? Dit zegt de expert

Afbeeldingsresultaat voor burn out

Zit je opgebrand thuis? Dan ben je niet alleen: het aantal burn-outs in ons land blijft stijgen. De stappen die je best neemt om er weer uit te geraken, zijn voor de meeste mensen wel vrij identiek. Dat vertelt expert CM-psycholoog Charlotte Vanovenberghe. Hoe je dat traject exact invult, dat verschilt wel van persoon tot persoon.

Charlotte Vanovenberghe (psycholoog CM en doctoraatsmedewerker biomedische wetenschappen Universiteit Gent en KU Leuven): “Een adequate diagnose is erg belangrijk, maar wordt vaak onderschat. Veel mensen krijgen de diagnose burn-out of geven die zichzelf, maar die is niet altijd terecht. Een depressie behandel je helemaal anders dan een burn-out.”

“Mensen met een depressie proberen we bijvoorbeeld wat in actie te krijgen, terwijl we bij een burn-out mensen net vaak wat moeten temperen. Sommigen willen meteen drie keer per week naar de psycholoog, loopbaanbegeleiding volgen én trainen voor een marathon. Maar als je die gejaagdheid niet loslaat, kom je niet in een herstelperiode terecht. Het is uiteraard wel belangrijk om hulp in te schakelen bij een burn-out. Maar doe het gedoseerd en goed geïnformeerd.”

Download hier onze gratis gids ‘eerste hulp bij burn-out’.

Geen gouden formule

“Om uit een burn-out te raken sta je er niet alleen voor. Je kan beroep doen op een hulpverlener. Meestal is dat de huisarts, maar het kan ook een psychiater of arbeidsgeneesheer zijn. Een centrale figuur die jou opvolgt is belangrijk, al hoeft die niet altijd zelf de behandeling op zich te nemen. Hij of zij zal samen met jou een traject uitstippelen dat kan bestaan uit therapie, relaxatie en werken aan levensstijlhygiëne. Hoe je dat traject exact invult, dat verschilt dan weer van persoon tot persoon. Er zijn veel therapieën en technieken. Welke je moet kiezen? Mensen verschillen, er is geen gouden formule. De ene heeft nood aan hands on praktische tips terwijl de andere gebaat is bij een allesomvattende, alternatievere vorm van therapie.”

“Belangrijk is dat je je goed informeert en dat de hulpverlener en de therapie je liggen. Als je tijdens de yoga een uur lang piekert, dan krijg je niet het gewenste effect. Kies altijd voor wetenschappelijk ondersteunde aanpak. Mindfulness, tai chi, yoga, hartcoherentie en andere relaxatietechnieken zijn dat, de ene al wat meer dan de andere.”

“Vaak zijn het loyale mensen die een burn-out krijgen. En zoals ze loyaal zijn aan hun werkgever, zijn ze dat ook aan hun huisarts of andere hulpverlener. Maar als je je niet goed voelt bij die persoon, verander dan.”

Charlotte Vanovenberghe

Fysiek herstel

“Probeer te werken aan de drie G’s: je gevoelens, je gedachten en je gedrag. Je kan bijvoorbeeld via individuele gesprekken werken aan je gevoelens en gedachten, maar ook fysiek actief zijn om je gedrag aan te pakken. Verder is het mogelijk dat je in het begin meer slaapt dan anders. Doe dat zoveel mogelijk ’s nachts en beperk de dutjes overdag.”

’Uiteraard is ook voeding belangrijk. Er zijn wetenschappelijke programma’s die je helpen fysiek te herstellen van een burn-out. Maar zorg er zeker voor dat je niet op te veel fronten tegelijk inzet. Bespreek in eerste instantie alles met je huisarts en/of arbeidsgeneesheer. Ga vervolgens in begeleiding bij een psycholoog of iemand anders waar je je goed bij voelt. En doe iets van fysieke activiteit. In een latere fase kan je eventueel loopbaanbegeleiding volgen of in gesprek gaan met je werkgever en collega’s.”

Aanvaarding

“Vaak zijn het loyale mensen die een burn-out krijgen. En zoals ze loyaal zijn aan hun werkgever, zijn ze dat ook aan hun huisarts of andere hulpverlener. Maar als je je niet goed voelt bij die persoon, verander dan. Het is jouw leven en herstelproces. Het is helemaal oké om dat te zeggen tegen een hulpverlener. Je ervaart al zoveel controleverlies, deze controle mag je wel behouden.”

“Herstellen van een burn-out begint en eindigt bij jezelf. Hoe goed je ook wordt begeleid, je moet het altijd zelf doen. Het allerbelangrijkste is de aanvaarding. Ik zie soms mensen die na drie maanden nog steeds vechten tegen het feit dat de burn-out hen overkomt. Maar hoe langer je ertegen vecht, hoe langer de burn-out duurt. Pas na de aanvaarding kom je in de herstelperiode. Tot dan trekt je lichaam er zelf de stekker uit en bots je constant tegen een muur.”

BRON: https://www.hln.be/geld/jobs/hoe-geraak-je-weer-uit-een-burn-out-dit-zegt-de-expert~a375f917/

Wat het belangrijkste is uit heel de tekst en niet echt rekening mee gehouden wordt. Is, je krijgt hulp maar je moet op een moment er zelf voor gaan om uit de dal te kruipen. Wat heel moeilijk is, het aanvaarden dat het je overkomen is. Dat je geen energie hebt voor niets meer. Dan moet je vechten en vaak hard vechten. Zeker als er ook heel wat emoties bij komen kijken. Ook durven naar de oorzaak te gaan deze ook terug aanvoelen en dan hoe je ze kan verwerken. Om er in het nu beter mee om te gaan. Het leven is nu eenmaal niet altijd roze geur en mannenschijn. Het kent zijn grijze tinten en zelfs ook wel eens zwarte. Juist moet je proberen om eruit te komen en je  niet dieper in grijs of zwart te laten zakken. Een burn-out is niet altijd werkgerelateerd. Het kan ook voorkomen door een relatie of zelfs door familie. Ook kan het door beide zijn en dan kan het zeer zwaar zijn om eruit te geraken. Dan moet je echt kracht vinden.

Afbeeldingsresultaat voor burn out op sociaal vlak

 

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

We weten allemaal dat je een burn-out kunt krijgen door te veel te werken, maar wist je dat het ook mogelijk is om een burn-out te krijgen door te veel te voelen. Het wordt ook weleens een empathische burn-out genoemd. Hoewel het geen officiële conditie is, herken je de situatie misschien wel.

Wat is een empathische burn-out?

Je empathie is je inlevingsvermogen. Je voelt als het ware wat andere mensen voelen en dat heeft voor- en nadelen. Het is handig omdat je mensen beter kunt begrijpen, maar tegelijk kan het ook uitputtend zijn wanneer je vaak wordt blootgesteld aan negatieve gevoelens. Op een gegeven moment kun je zo uitgeput raken dat je empathie op lijkt te zijn. Je neemt dan wellicht afstand van negativiteit en dus ook de mensen die bij jou hun verhaal doen.

Actie ondernemen

Als je over veel empathie beschikt, is het verstandig om ook werkelijk iets te doen met je gevoelens. Als iemand in een slechte situatie verkeert, kun je proberen te helpen. Zo voelt de ander zich beter en jij vervolgens ook. Uiteraard moet je wel je eigen gebreken erkennen, want je kan niet alles zelf oplossen. Wel kan je iemand helpen om tot een oplossing te komen.

Ken je limieten

Offer je eigen welzijn niet op om anderen te helpen, want dan kun je zelf hulp nodig krijgen. Probeer bewust te zijn van je eigen limieten en gun jezelf tijd en rust wanneer je het nodig hebt. Je kunt best eerlijk tegen anderen zijn wanneer een situatie je te veel wordt. Als je uitgeput raakt kun je relaties en vriendschappen verpesten en dat is niet alleen slecht voor jou, maar ook de mensen waar je om geeft.

Zoek balans op

Als je over veel positieve energie beschikt, kan het ook makkelijker worden om met negatieve energie om te gaan. Als je dus te maken krijgt met een grote bron aan negatieve energie, kun je op zoek gaan naar positieve energie om je op te laden. Je kunt deze energie halen uit vrienden, familie, muziek, evenementen, de natuur en nog veel meer.

BRON: https://www.msn.com/nl-be/gezondheid/geestenlichaam/zo-voorkom-je-een-empathische-burn-out/ar-BBXzQXx?li=BBDNPrw

Empathische mensen kunnen zich soms zo onder druk zetten dat ze op een moment er onderuit gaan. Ze leven vaak teveel mee en kunnen vaak het woord nee niet uitspreken. Ze staan klaar voor anderen maar een grens aangeven is voor hen heel moeilijk. Nemen heel veel prikkels over en dat kan op een moment zwaar gaan wegen. Op een moment loop jezelf tegen muren en kan je nergens heen. Want je wilt het allemaal zelf oplossen. Zo kan je belanden in een burn-out. Het is verstandig om te ventileren en nee te durven zeggen. Nee nu even niet. Dat is je grens aangeven. Om jezelf te beschermen. Voel je toch na een gesprek uitgebrand. Ga wandelen laat het gesprek of de situatie los. Luister naar muziek of mediteer. En probeer dan ook enkele dagen tijd voor jezelf te nemen.

Ik neem deze foto als voorbeeld dat ze heel veel aanvoelen en in kleine dingen veel zien.

Afbeeldingsresultaat voor empathische mensen

Gerelateerde afbeelding

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

Veel studenten hebben te maken met stress en last van een te hoge werkdruk tijdens hun studie. Dat levert psychische problemen op, en daar moet veel meer aandacht voor komen, vindt het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO).

“De percentages van problematische klachten zijn echt hoog”, stelt ISO-voorzitter Kees Gillesse. De ISO heeft een rapport uitgebracht dat is gebaseerd op een analyse van achttien verschillende onderzoeken naar studentenwelzijn in de afgelopen vijf jaar.

Naar elkaar wijzen

De studentenbond doet naar aanleiding daarvan ook aanbevelingen: “Het is op dit moment niet meer verantwoord om af te wachten en naar elkaar te wijzen”, zegt Gillesse.

Aanbevelingen:

  • Het ISO roept studenten op ‘om ambitieus te zijn maar realistisch naar zichzelf te kijken en verwachtingen hierop aan te passen’. Ook zouden ze bewust moeten ‘reflecteren op hun eigen welzijn ‘ en waar nodig hulp zoeken.
  • Ook zouden studenten beter naar elkaar om moeten kijken en eerder met elkaar in gesprek moeten gaan.
  • De arbeidsmarkt zou minder druk op studenten uit moeten oefenen en af moeten zien van te harde selectiecriteria.
  • Onderwijsinstellingen zouden minder moeten inzetten op ‘excellente’ studenten en minder moeten focussen op de tijdsduur waarin een diploma moet worden behaald.
  • De hulpverlening vanuit onderwijsinstellingen moet beter, vindt het ISO. Zo moeten wachttijden bij de studentenpsycholoog veel korter worden. Daarin zou ook de politiek haar verantwoordelijkheid moeten nemen.
  • Het onderwijsstelsel in zijn huidige vorm, met het leenstelsel en het BSA, het bindend studieadvies, levert voor studenten te veel stress op, vindt het ISO. Daarom moet het stelsel worden herzien.

Concentratieproblemen

Volgens het ISO zijn door de stress de cijfers van ernstigere psychische problematiek hoog. Een derde van de ondervraagde studenten heeft last van psychisch gerelateerde klachten zoals bijvoorbeeld concentratieproblemen, faalangst en depressie.

Daarnaast loopt 15 procent van de studenten een risico op een burn-out. Gillesse: “In een gemiddelde collegezaal zitten drie studenten die een serieus risico lopen op een burn-out. We sturen jongeren de arbeidsmarkt op terwijl ze al een burn-out hebben gehad.”

Het ISO wil dat de wachttijden bij studentpsychologen omlaag gaan. Ook doet de organisatie een oproep aan de politiek: “We moeten niet alleen pleisters plakken maar ook het systeem aanpakken om te voorkomen dat de problemen ontstaan.”

BRON: https://www.msn.com/nl-be/gezondheid/geestenlichaam/faalangst-en-depressies-1-op-de-7-studenten-loopt-risico-op-burn-out/ar-BBWGM0l?li=BBDNPrw

Net als bij volwassenen die werken wordt de druk alleen maar verhoogt. Presteren is het woord en kan je niet mee dan bekijk je het maar. Daardoor gaan jongeren zich meer en meer inspannen om maar het resultaat te behalen dat nodig is. Studeren maar ontspanning zit er niet in. En als ze zich dan gaan ontspannen is het vaak met alcohol of zelfs spijtig genoeg met drugs. Om alle druk even van zich af te laten gaan. Ook bij volwassenen is het zo. Ze kennen geen rust en ontspanning want alles moet af tegen tijd en stond. De druk in dit leven is voor velen te hoog en kunnen dit niet aan. Zo belanden ze dan in stress depressie en burn out. Zeker als ze niet gaan praten of hulp gaan zoeken. En dan vind ik hier in de tekst de laatste zin zeer goed; plak niet alleen pleisters maar bekijk het systeem en pak dat aan. Soms is het allemaal zo makkelijk te voorkomen maar de overheid je baas en noem maar op willen dat niet zien. Daar geld maar een ding presteren.
Faalangst zit zo in de mens gebakken dat ze maar meer en meer willen presteren. Maar wat niet gaat, gaat ook niet. Gezondheid gaat voor alles. 

Afbeeldingsresultaat voor burn out"

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

Een burn-out, kan je dat herkennen?

 

Carrière maken, de was, de plas, voldoende tijd voor de kinderen en liefst ook nog een druk sociaal leven als het even kan. We hebben tegenwoordig heel wat aan ons hoofd. Geen wonder dat een burn-out dé ziekte van de 21e eeuw is. Maar hoe herken je het? En belangrijker nog: kan je het voorkomen?

Een burn-out mag je vrij letterlijk vertalen: opgebrand. Het lijkt wel alsof alle energie uit je weggezogen is. Dagelijkse taken die ooit zo vanzelfsprekend waren, zoals koken, wassen of boodschappen doen, lijken nu onoverkomelijk. Je voelt je lusteloos en zit emotioneel niet lekker in je vel. Hoe dat komt? Meestal heeft het te maken met stress. Of dat nu op het werk is, thuis, of door een combinatie van verschillende factoren, stress zorgt ervoor dat we ons moeilijk kunnen ontspannen waardoor we onze energie niet opnieuw kunnen aanvullen. Wanneer dit blijft aanslepen, kom je in een vicieuze cirkel terecht die uiteindelijk zal leiden tot overspanning, uitputting en een burn-out.

Is stress dan slecht? Niet per se. Stress is een natuurlijke overlevingsreactie van ons lichaam. Er wordt adrenaline aangemaakt, de ademhaling versnelt en onze spieren spannen zich op. Het is in feite een soort van oerinstict dat maakt dat we snel en efficiënt kunnen handelen. Veel mensen hebben net baat bij een klein beetje stress: een gezonde uitdaging maakt ons alerter en geeft ons nadien zoveel meer voldoening. Wanneer de stress zich echter blijft opstapelen, kan het natuurlijk wél te veel worden en uitmonden in een burn-out. Maar hoe weet je wanneer het zover is?

Symptomen van stress en een burn-out ervaren we zowel op lichamelijk als emotioneel vlak:

– Vermoeidheid/uitputting
Wie een burn-out heeft, is uitgeblust. Je hebt geen energie meer over, en wanneer je ’s avonds thuiskomt zou je liefst meteen in bed kruipen. Doordat je continu onder stress staat, lig je ’s nachts echter meer te piekeren dan dat je effectief in dromenland vertoeft. Zo word je natuurlijk nog vermoeider, en hou je die vicieuze cirkel in stand.

– Lichamelijke kwaaltjes
Stress werkt in op het hele lichaam. Dat wil zeggen dat de kans bestaat dat je ook spanningshoofdpijn krijgt, spierpijn en/of rugpijn. En daar stopt het niet. Veel mensen vallen af wanneer ze aan het begin van een burn-out staan, omdat ook de eetlust vermindert. Bovendien heeft stress in veel gevallen een invloed op de maag en darmen. Denk maar aan de maagzweer, een aandoening die vaak in verband gebracht wordt met stress.

– Concentratieproblemen
Een burn-out wordt vaak gelinkt aan concentratieproblemen. Niet alleen is focussen moeilijk, ook je geheugen lijkt niet meer te werken zoals voordien. Omdat je het werkgeheugen langdurig overbelast hebt, lukt het niet meer zo goed om dingen te onthouden, vooral na een werkdag of zware inspanning. Ook multitasken is vaak moeilijker.

– Je zit slecht in je vel
Het duurt vaak lang voor je beseft dat je in een burn-out zit. Dat betekent dat je de symptomen die je ervaart vooral bij je eigen falen legt, en dat kan leiden tot een lager zelfbeeld. Door de combinatie van vermoeidheid en het feit dat je slecht in je vel zit, kan je prikkelbaarder reageren op anderen en sneller bits uit de hoek komen. Ook huilbuien of emotionele uitbarstingen zijn niet uitzonderlijk, net omdat je continu het gevoel hebt dat over je eigen grenzen gaat.

– Je presteert minder
Je bent moe en kan je moeilijk concentreren. Het is dan ook niet verwonderlijk dat je prestaties achteruit gaan. Je maakt meer fouten, bent sneller afgeleid en kan niet meer hetzelfde tempo aan als voorheen. Ook dat kan opnieuw een lager zelfbeeld in de hand werken, omdat je het toeschrijft aan je eigen mislukking. Daardoor zal je nog meer stress ervaren, en dat leidt op zijn beurt weer tot meer fouten. Hallo, vicieuze cirkel.

– Je bent liever alleen
Wanneer je ’s avonds thuiskomt, wil je liefst sito presto in de zetel ploffen. Afspreken met vrienden? Daar heb je geen puf meer voor. Maar net dat sociale isolement kan ervoor zorgen dat je emotioneel steeds dieper zit en de burn-out verergert.

Heb je last van meerdere symptomen hierboven? Dan is het aangewezen om eens langs te gaan bij je huisarts.

BRON: https://www.goedgevoel.be/artikel/happy-healthy/een-burn-out-kan-je-dat-herkennen

De symptomen zijn belangrijk maar ook er over praten dat je niet echt goed in je vel voelt. Zowel op je werk als in je gezin of tegen je vrienden. Het is van belang voor jezelf om na te gaan van hoe het komt. Teveel werk, druk die je niet kunt loslaten. Maar het kan een combinatie van verschillende dingen zijn. Zoals werkdruk en gezinsleven. Je kan het dan heel zwaar krijgen omdat je het werk niet naar behoren kan doen, maar ook thuis kan je niet ventileren. Dat maakt dat je gaat vluchten je wilt alleen zijn je wilt niets meer doen op sociaal vlak. Emoties komen meer en meer naar boven, en soms ook zwarte gedachten. Zoals wat doe ik hier nog, ik kan het allemaal niet meer aan, zie het niet meer zitten.
Praten en hulp zoeken maar ook de rust nemen.
Mensen lach dit echt niet weg. Want spijtig genoeg zijn er die zichzelf hun leven ontnemen.
Ook mensen de te snel zeggen het gaat weer ik kan er tegenaan. Deze kunnen of hebben vaak een zware terugval.

Afbeeldingsresultaat voor burn out

Afbeeldingsresultaat voor burn out

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

Pensieri Parole e Poesie

Sono una donna libera. Nel mio blog farete un viaggio lungo e profondo nei pensieri della mente del cuore e dell anima.

zinderen

op weg naar authentiek leven

Nadia wandelt

Wandelblog

Tiernnadrui

Dans in de regen

Myrela

Art, health, civilizations, photography, nature, books, recipes, etc.

Levenslange blog

levenslessen

Tistje

ervaringsblog autisme sinds 2008

Yab Yum

Yab Yum

Dolle avonturen met nonkel Juul

Met Nonkel Juul, Bieke en tal van anderen

MyView_Point

Right <> correct of the center

Bio-Blogger

Bio-Blogger is an excellent source for collaborations and to explore your businesses & talents.

Regenboogbui

~ Leren, creëren, inspireren ~

saania2806.wordpress.com/

Philosophy is all about being curious, asking basic questions. And it can be fun!

newtoneapblog

A Discarded Plant

Inhale Peace; Exhale Love. Joy will Follow! - RUELHA

As long as there's breath, there will always be HOPE because nothing is pre-written and nothing cannot be re-written!

Looking for cbd supplements?🌿

HEMP up your life! The power of nature🌿

YOUNGREBEL

Blog about life, positivity, selfcare, food and beauty.

Chateau Cherie

Exposing Bullies and Liberating Targets to Make The World a Safer Place for All

bewustZijnenzo

Magazine: Inspiratie voor een gezond gelukkig en bewust leven

Beaunino loopt de Camino

‘Gewoon doorlopen!’

Blog with Shreya

A walk through the blues of life!

Soni's thoughts

No Fear, Express dear

ruhumayolculuk 🦋💗

kendime, ruhun katmanlarına doğru bi keşfe çıktım...🦋🧚‍♀️💫🌠

Ka Sry malamakerij

Mala's magie

panono panono

STAP VOOR STAP OP ONTDEKKING

Unlocking The Hidden Me

Tranquil notions, melange of sterile musings & a pinch of salt

My experience

#Rehana's 🔥🔥🔥🦋🦋motivational thoughts

WorldsApart

So Close & Yet So Far...

%d bloggers liken dit: