Category: Psychologische teksten


Psychotische Imke moest de isoleercel in: ‘Ik was ’n elfje en dacht dat ik kon vliegen’

Trippy, Psychedelisch, Kunst Kleurrijk, Lsd, Meditatie

Imke Gilsing (45) werd elf jaar geleden tijdens een retraite plots psychotisch. Ze belandde in de isoleercel, wat haar hevig traumatiseerde. Nu zet ze zich in voor een betere zorg voor psychiatrische patiënten. “Ik was ziek en kwetsbaar, maar werd als een crimineel behandeld.”

“Inmiddels snap ik dat ik een tikkende tijdbom was toen ik mijn psychose kreeg. Ik had een roerige tijd achter de rug, en dat is nog zacht uitgedrukt. Na een relatie van elf jaar was ik gescheiden, ik raakte mijn huis kwijt, ik had een burn-out achter de rug en ik werd tijdens een reorganisatie onverwachts toch ontslagen bij de natuurbeschermingsorganisatie waar ik keihard voor werkte. Alle stoelpoten waren onder me weggezaagd.
Toen mijn baas mij een retraite in een spiritueel centrum tipte, leek me dat wel wat. Ik wilde vooral graag tot rust komen en had geen idee van de nachtmerrie die boven mijn hoofd hing.”
“In het spirituele centrum draaide alles om chakra’s. Eerlijk gezegd vond ik het nogal zweverig. Maar op de derde dag veranderde dat. Van het ene op het andere moment was ik knetterpsychotisch. Ik kraamde wartaal uit en waande me Tinkerbel, het elfje uit Peter Pan. In mijn waan kon ik vliegen en strooide ik overal elfenstof rond. Ik vond het fantastisch en vertelde mijn groepsgenoten euforisch over mijn hallucinaties – al had ik zelf dus niet door dat het allemaal in mijn hoofd zat. Het was hen snel duidelijk dat ik in de war was. Ze probeerden mij weg te brengen naar een psychiatrische kliniek, maar ik weigerde in de auto te stappen. Uiteindelijk kwam mijn vader mij ophalen en hij bracht me naar mijn moeders huis.”

Jelle Brandt Corstius 

“Daar ging het bergafwaarts met mij. Ik werd steeds psychotischer. Vlak voor mijn psychose had ik het boek Rusland voor gevorderden van Jelle Brandt Corstius gelezen. Dat maakte een diepe indruk op mij. Ik herkende mezelf in Jelle. Ook ik ben reislustig – als antropoloog werkte ik in Cambodja, Congo en de Filipijnen – maar net als Jelle snakte ik naar de stabiliteit van een gezin. Ook frappant: qua uiterlijk leek hij op mijn ex-man. Het was dus pure projectie van mijn kant, maar dit alles verklaarde wel waarom Jelle uiteindelijk zo’n grote rol kreeg in mijn psychose.”

‘In de badkuip van mijn moeder ben ik in mijn psychose met Jelle getrouwd. Het was levensecht.’

“Bij mijn moeder thuis namen mijn wanen toe. Met mijn kleren aan ging ik in bad liggen. Ik was ervan overtuigd dat Jelle in Moos zat, de rode kater van mijn moeder. In mijn beleving praatte ik via de kat met Jelle. Daar, in de badkuip, ben ik in mijn psychose met Jelle getrouwd. Dat was levensecht voor mij.
Voor buitenstaanders die nog nooit met een psychose te maken hebben gehad, klinkt dat misschien heel gek. Ik kan een psychose het beste omschrijven als dromen met je ogen open. Als je iets droomt, lijkt dat ook echt. Zo werkt een psychose ook: ik geloofde heilig in mijn wanen en begreep niet dat andere mensen dat niet zo zagen. Daardoor voelde ik me alleen en onbegrepen. De zorg versterkte dat alleen maar. Er kwamen hulpverleners langs, en in plaats van dat ze naar me luisterden, dreigden ze met een opname. Daar werd ik angstig van en dat maakte mijn psychose nóg heftiger.”
“Er werden mij medicijnen aangeboden, maar die weigerde ik te nemen. Daarop werd besloten mij gedwongen op te nemen op de psychiatrische afdeling in het ziekenhuis. Al snel belandde ik daar in de isoleercel. Volgens de hulpverleners was ik gewelddadig. Dat was niet zo: ik was naakt door de gangen aan het dansen. Maar ik denk dat ze zich geen raad met mij wisten, en daarom dachten: weg ermee, we gaan voor de makkelijke oplossing, namelijk: opsluiten.”

De isoleercel is de hel op aarde

“De isoleercel leek wel een gevangenis – of nog slechter zelfs. Ik mocht geen gewone kleren aan en kreeg een scheurhemd aan. Er was geen wc, maar een kartonnen doos. De deur zat op slot, soms keek een verpleger door het raampje. Nog steeds vind ik het onbegrijpelijk. Ik was hartstikke ziek en kwetsbaar. Ik had hulp en zorg nodig – net zoals andere zieken krijgen – maar werd als een crimineel behandeld. Die tijd in de isoleercel heeft mij hevig getraumatiseerd. Opgesloten worden terwijl je oprecht niet snapt wat je ‘misdaan’ hebt en ook nog eens geen idee hebben wanneer je er weer uit mag, is mensonwaardig. Tot op de dag van vandaag is het niet mijn angst om weer een psychose te krijgen, maar om ooit weer in de isoleer te belanden. Het is de hel op aarde.”
“Natuurlijk deed de isoleercel mijn toestand geen goed. Nog steeds weigerde ik medicijnen te nemen. Ik zag mezelf niet als psychotisch, dus die pillen had ik ook niet nodig, vond ik. Ik was stevig aan het hallucineren. Ik was ervan overtuigd dat ik in een reality show zat: Een dag uit het leven van Tinkerbel. Ik was natuurlijk Tinkerbel en het publiek moest raden wie mijn Peter Pan was. Er waren mystery guests, mijn exen, die voor straf mijn drollen op moesten eten als ze verkeerd gokten.
Ik poepte op mijn bed. Dat de kartonnen doos in mijn cel daarvoor bedoeld was, wist ik niet in mijn verwarde toestand. Dat was mij ook helemaal niet uitgelegd. Beleidsmakers en hulpverleners gaan er klakkeloos vanuit dat je zo’n doos begrijpt en verplaatsen zich totaal niet in de beleving van een psychotische patiënt.”

Kinderwens werd heel helder 

“Mijn wanen gingen verder. Ik dacht dat ik aan het bevallen was. Eerst baarde ik een wereldbol, daarna een doodgeboren jongen en een meisje. Vervolgens kwamen er nog twee levende kinderen. Mijn kinderwens, die ik als dertiger met een tikkende biologische klok wél had maar altijd ontkende, was in de psychose heel helder. Ik was compleet uitgeput door deze hallucinaties. Niet lang daarna stormden er verplegers binnen en kreeg ik gedwongen medicatie via een spuit in mijn bil.”
“Hierna ging ik akkoord met het slikken van antipsychotica-medicatie. Na tien dagen mocht ik de isoleercel verlaten en kwam ik op de psychiatrische verpleegafdeling terecht. Je zou denken dat ik daar geholpen zou worden met therapie en gesprekken. Maar dat was helemaal niet zo. Er was alleen bezigheidstherapie, zoals knutselen. Ook werd mij een vrachtlading aan pillen aangeboden. Nooit vroeg iemand aan mij hoe het met mij ging, en wat de onderliggende oorzaken waren van mijn psychose.
In het westen heerst echt een pillencultuur. Ziek? Gooi er maar een pil in. Eén lieve verpleegster was de uitzondering. Zij had een dochter van mijn leeftijd, waardoor mijn situatie haar voluit raakte. Ze luisterde naar me, stelde mij vragen, zag me als mens. Precies wat ik nodig had.”

Poepen op bed

“Heel langzaam kreeg ik meer heldere momenten en begon ik in te zien dat de dingen die ik had gezien en meegemaakt, niet echt waren. Dat was een gek besef. Het leek allemaal zo levensecht, dat het maar moeilijk te bevatten was dat het dat niet was. Ik schaamde me voor mijn gedrag in de isoleercel, zoals het poepen op bed. Maar later dacht ik: de manier waarop ik behandeld ben, is om je voor te schamen.”
“Ik mocht na twee maanden het ziekenhuis verlaten. Los van de antipsychotica-medicatie die ik meekreeg, moest ik het daarna zelf maar uitzoeken. Ik kreeg geen handvatten en denderde maar weer op de oude manier door, tot het anderhalf jaar later weer niet goed met me ging. Ik had geen psychose maar zat er wel tegenaan.”

Dik, lelijk loeder

Pas toen ben ik met therapie mezelf en hoe het zo ver heeft kunnen komen, onder de loep gaan nemen. Mijn psychose was een optelsom van allerlei factoren, zag ik in. Het wegvallen van mijn huis, baan en huwelijk, oftewel belangrijke pijlers. Ook mijn karakter zat in de weg. Ik knalde altijd door, nam nooit de rust voor mezelf en gaf geen grenzen aan. Altijd stond ik klaar om anderen te pleasen, nooit dacht ik aan mezelf en wat ík wilde. In mijn jeugd had ik geleerd om gevoelens weg te stoppen.
Ik kom uit een gebroken gezin en mijn vader was een dominante man die mij continu kleineerde. ‘Dik, lelijk loeder’, zo noemde hij me vaak. Uren zat ik op de wc om hem te ontlopen, mijn woede en verdriet slikte ik in. Mijn vader wakkerde in mij een grote bewijsdrang aan, ik wilde hem en iedereen laten zien dat ik wél waardevol was. En dus gaf ik keihard gas en ging ik compleet over mijn grenzen heen. Aan de buitenkant leek ik alles dik voor elkaar te hebben met mooie banen bij de Verenigde Naties en Greenpeace. Mijn eigenwaarde koppelde ik aan mijn prestaties. Gevoelens duwde ik weg of ik verdoofde ze met drank. Er moest een psychose aan te pas komen om die beerput open te trekken.”

‘In Nederland wordt gedacht: jij bent gek en die waanzin moet zo snel mogelijk weg, desnoods gedwongen.’

“Het moeilijkste was om in contact te komen met mijn gevoelens en om te voelen wat ík wilde, in plaats van altijd aan anderen te denken. Emotioneel lichaamswerk is therapie op basis van aanraking en massage, en dat hielp me om weer in mijn lichaam en bij mezelf te komen. Eerder duwde ik alle emoties weg, door therapie heb ik opnieuw leren voelen. Ook leerde ik om goed voor mezelf te zorgen en mijn grenzen aan te geven. Mijn overlevingsstrategie van continu hard werken om maar gezien en geliefd te worden, moest ik loslaten. Het betekende een grote omslag die niet makkelijk was, maar wel nodig om weer gezond en gelukkig te worden. Therapie en zelfzorg hielpen me er langzaam bovenop.”

Psychoses behandelen met drugs en dwang

“Lange tijd had ik nachtmerries over mijn verblijf in de isoleercel. Dan kreeg ik dat benauwde, opgesloten gevoel weer terug. Het is zó fout hoe we hier in Nederland met psychoses omgaan. We ‘behandelen’ het met drugs en dwang. Pillen zijn een soort pleisters. Een kortetermijnlapmiddel, maar geen oplossing. En dwang maakt iemand zieker in plaats van beter, bovendien haalt het iedere gelijkwaardigheid tussen de patiënt en de hulpverlener weg. Dwang creëert angst in plaats van vertrouwen en veiligheid, wat je nodig hebt voor heling en herstel.”
“Ik ben ervan overtuigd dat je ook zonder opname en medicatie kunt genezen van een psychose. De zorg in West-Lapland is hierin een goed voorbeeld. Iemand met een psychose wordt daar thuis in zijn vertrouwde omgeving geholpen door professionals. De patiënt wordt bij iedere stap betrokken, mag bij alle gesprekken zijn en wordt echt gezien en gehoord. Zo had ik zelf ook graag behandeld willen worden. In Nederland wordt gedacht: jij bent gek en die waanzin moet zo snel mogelijk weg, desnoods gedwongen.
Ik geloof in een liefdevolle en humane aanpak met een open dialoog. Er moet een betere, menswaardige zorg komen in de psychiatrie, want de isoleercel is nooit onderdeel van de genezing. Al snel na mijn psychose kreeg ik het gevoel dat ik iets moest doen om dit te bereiken. Ik richtte de stichting Tinkerbell Family op. In deze online community verbind ik mensen die verandering in de zorg willen. Onze eerste actie is het burgerinitiatief dat ik ben begonnen. Door middel van een petitie hoop ik in de Tweede Kamer te mogen pleiten dat deze humane zorg uit West-Lapland toegankelijk wordt voor iedere psychiatrische patiënt. Als we met z’n allen onze stem laten horen, moet er iets veranderen.”
“Ook met mijn vorige maand verschenen boek Een dag uit het leven van Tinkerbel, waarin ik schrijf over mijn ervaringen, hoop ik betere zorg te bereiken. Het schrijven is een lang en emotioneel proces geweest. Maar het heeft me ook geheeld en het hielp me om mijn levensgeschiedenis te begrijpen. Ik zag in hoe ik mijn eigen bomgordel heb gebouwd door nooit grenzen aan te geven. Ik ben gelukkig nooit meer psychotisch geweest, maar ik heb wel een paar keer een terugval gehad. In mijn geval betekent dat dat ik zo overprikkeld raak dat ik niet meer functioneer. Dan moet ik weer een stap terugnemen en rust pakken.”

Verwarde dakloze onder brug

“Het is een mooie innerlijke reis geweest. De psychose heeft me verrijkt. Iedereen kan dit overkomen, terwijl ik vroeger bij het woord psychose dacht aan een verwarde dakloze onder een brug. Ik ben minder gaan oordelen en ben dankbaar voor de wake-upcall die mij weer bij mezelf bracht. Ik zou niet terug willen gaan naar de vrouw die ik vijftien jaar geleden was. Dankzij mijn stichting kan ik iets creëren en voor anderen betekenen, maar nu zonder mezelf uit het oog te verliezen.
Tegenwoordig woon ik in een rustig dorp, dat doet me goed. En ik ben getrouwd met een heel lieve man. Niet Jelle, maar ik heb toch mijn Peter Pan gevonden. Ik ben een gelukkig mens.”

Wil je Imke helpen in haar missie? Teken dan het burgerinitiatief op http://www.tinkerbellfamily.org.

BRON: https://www.msn.com/nl-be/gezondheid/medisch/psychotische-imke-moest-de-isoleercel-in-ik-was-n-elfje-en-dacht-dat-ik-kon-vliegen/ar-AALUiBT?li=BBDNPrw

De tekst raakte me. Want het is wel zo. Men weet vaak niet om te gaan met mensen met een psychose. En spijtig genoeg belanden bepaalde voor enkele dagen in een isoleercel. Waarvan ze eigenlijk niet begrijpen voor wat ze erin gestopt worden. Medicatie moet op zo een moment helpen maar onderdrukt vaak de problemen. De belangrijkste factoren die bepalen of iemand een psychose krijgt, zijn aanleg (in de genen) en stress. Omgevingsfactoren bepalen mede of deze aanleg of kwetsbaarheid voor een psychose daadwerkelijk tot uiting komt. Twee punten vallen snel op als je dit zal lezen. Stress en omgevingsfactoren. De persoon voelt zich kwetsbaar weet er niet mee om te gaan en zo kan deze in dit terecht komen. Net zoals men drugs neemt gaat men op een moment hallucineren. Zeker bij langdurig gebruik of door te experimenteren.
Als je hier lees wat de vrouw heeft meegemaakt en men kan het niet van je afzetten of je bent niet sterk genoeg om een andere weg in te slagen dan kan je er psychisch onder doorgaan.
Zowel haar site is echt een aanrader om een kijkje te nemen.
En ook
hier als je er nog meer over wilt weten.
Ik ben overtuigd dat men de mensen met psychose ook op een andere manier kan helpen dan alleen met het toedienen van medicatie en ze vast
te houden in zogezegd rustgevende kamers.

GIPHY

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

Milder voor onszelf en minder make-up: lees hier alle feiten en cijfers van onze grote zelfbeeldenquête bij meer dan 3.500 vrouwen

giphy

Spiegel, spiegel aan de wand. Hoe staat het met het zelfbeeld in ons land? Een jaar na de intrede van corona maakt een enquête op nina.be en goedgevoel.be de balans: heeft het vele thuiswerken een impact gehad op wat we aantrekken? Hebben mondmaskers beïnvloed wat we smeren? En vooral: heeft de lockdown veranderd hoe we naar onszelf kijken? “We focusten meer op wat we zélf voelden. Dat maakt dat je tevredener wordt over je uiterlijk.”

Beautyredactrice Sophie: “Onlangs vond ik mijn favoriete lipstick terug tijdens mijn dagelijkse ‘vis-de-kattenspeeltjes-vanonder-de-zetel’moment. Plots zag ik naast de gebruikelijke buit van een stuk of drie balletjes, een verloren ­gewaande lijmstift en een jaarvoorraad aan schuivertjes blinken onder de zetel. Een glanzende, gouden huls met daarin een oudroze kleurtje dat werkelijk o-ver-al bij gaat. Een wonderbaarlijk moment. Niet omdat ik ’m zo ­gemist had. Wel omdat ik niet eens doorhad dat ik het ding überhaupt kwijt was. Hetzelfde geldt voor mijn foundation, blush en oogschaduw. Niet dat ze allemaal onder de zetel liggen, maar ik heb ze de voorbije maanden amper aangeraakt. En ik ben lang niet de enige.”

Meer dan 3.500 vrouwen vulden onze grote zelfbeeldenquête in en maar liefst 60 procent onder hen zegt minder make-up te gebruiken. 

Verrassend? Niet echt, vindt Liesbeth Woertman, hoogleraar psychologie en auteur van het boek ‘Psychologie van het uiterlijk’. “We hebben een jaar thuiswerken achter de rug. Een jaar waarin we minder bezig waren met ons sociale zelf. Want wij, mensen, zijn sociale dieren: we dénken dat we rationele en autonome keuzes maken, maar de werkelijkheid ligt anders. Zeg nu zelf: als je moederziel alleen op een onbewoond eiland zou wonen, zou je dan nog je haar föhnen? Make-up aanbrengen? Diep vanbinnen zijn we ons totaal niet bewust van het enorme aantal dingen dat we doen louter omdat het van ons verwacht wordt. Dat is iets waar we pas door de pandemie achter komen. Plots valt het kwartje dat al die gewoontes die er al jaren ingesleten zijn – zoals een aparte garderobe, jezelf opmaken zodra je het huis verlaat – best apart zijn.”

Van minder naar milder

Minder make-uppen? Makkelijk zat wanneer je thuiswerkt en buiten kan schuilen achter een mondmasker. Maar nee hoor. Zelfs nu we weer gezellig terrassen, tafelen en mondmaskervrij keuvelen, zet de trend zich door. Niet onverwacht, aldus de psychologe. “We zitten al meer dan veertien maanden thuis. In die tijd kan je een werkelijke ­gedragsverandering verwezenlijken. In feite hebben we onszelf een nieuwe gewoonte aangeleerd.”

Al heeft het feit dat we liever zijn geworden voor onszelf er wellicht ook iets mee te maken. Bijna één derde van de vrouwen zegt met meer mildheid in de spiegel (of zoomcamera) te kijken. Liesbeth Woertman: “Onze prioriteiten veranderden. De pandemie heeft ons van ons voetstuk der onsterfelijkheid gestoten. We hadden het idee dat we allemaal tot in de eeuwigheid prachtig konden blijven. Daar hadden we met fillers en botox ook de middelen voor. Alles was mogelijk, als je maar je best deed. 

En toen kwam ineens een gemeen virus dat alles onderuithaalde. Dat ons leerde dat we wél kwetsbaar zijn. Dat andere dingen – zoals een goede gezondheid ­belangrijker zijn.” Daarnaast hebben we het leven meer van binnenuit ervaren, vervolgt de professor.

De wereld ging op slot. Restaurants sloten de deuren, tooghangen werd een privilege voor wie thuis een keukeneiland had. Ons sociale zelf verdween samen met alle make-up en geklede outfits in een vergeten hoekje. “In plaats van onszelf continu van buitenaf te beoordelen, ­focusten we meer op wat we zélf voelden, binnenin. Dat maakt dat je tevredener wordt over je uiterlijk.” Maar boven alles hebben we leren appreciëren wie we zijn zónder alle opsmuk.
“Ooit was make-up iets voor een bijzondere gelegenheid. Nu droegen we het zelfs als we een brood gingen kopen bij de bakker”, lacht Woertman. “Daardoor was ons opgemaakte gezicht ook het meest vertrouwd – dat zagen we het vaakst – terwijl we ons gelaat zonder make-up als vreemd ervaarden. De pandemie heeft dat omgedraaid: door massaal te minderen, zijn we net meer in contact gekomen met hoe we er écht uitzien.” 

Feiten en cijfers uit onze zelfbeeldenquête

• Stress en onzekerheid eisen hun tol. 40% vindt dat ze er minder goed uitziet dan voor de pandemie. Opvallend: jonge vrouwen geven vaker (15%) aan er net beter uit te zien dan in precoronatijden.

• 29% kijkt milder naar zichzelf dan voor de pandemie. 24% vindt het makkelijker om zonder make-up de deur uit te gaan, 27% zegt ook sneller in jogging het huis te verlaten. Bij vrouwen jonger dan 30 is het effect nog sterker: 28% gaat vaker ­make-uploos door het leven en 33% huppelt naar buiten in jogging.

 Videomeeting? Dan komt ons sociale zelf toch weer boven en doen we iets meer moeite wat make-up (39%), outfit (46%) en kapsel (52%) betreft.

• 65% kocht minder kledij tijdens de lockdown, 75% daarvan shopt nog altijd minder.

 De helft van de vrouwen gebruikt nog altijd parfum. Luxury fragrances zagen de verkoop zowaar stijgen. We willen onszelf in de watten leggen, vermoedt Woertman. “We konden niet op vakantie of restaurant, dus gaven we meer geld aan kleine verwennerijen zoals merkproducten, duurdere voedingswaren en parfum.”

• Ondanks het feit dat we gezonder gingen eten (60%) en vaker gingen sporten (42%), is 61% toch bijgekomen tijdens de pandemie.

 60% van de vrouwen gebruikt minder make-up, 40% haalt ook minder vaak de haartools boven.

• 75% kleedt zich anders voor een dagje thuiswerken. Leuk weetje: 18% draagt zelden tot nooit een beha tijdens het thuiswerken. Bij de jongste generatie (onder de dertig) is dat zelfs één op de drie.

• 28% ontdekte nieuwe tools en producten tijdens de lockdown. Bij jonge vrouwen (onder dertig) stijgt dat zelfs naar 40%. Met name natuurlijke producten en skincare-gadgets zijn populair.

• 65% kocht minder kledij tijdens de lockdown, 75%  daarvan shopt nog altijd minder.

BRON: https://www.hln.be/dossier-populair-in-nina/milder-voor-onszelf-en-minder-make-up-lees-hier-alle-feiten-en-cijfers-van-onze-grote-zelfbeeldenquete-bij-meer-dan-3-500-vrouwen~a8b5fa63/

Men ziet toch snel dat bij heel wat jongeren en vrouwen het zelfbeeld op een laag pitje staat. Toch is een sterk zelfbeeld belangrijk voor een sterk zelfvertrouwen te hebben. Een laag zelfbeeld betekent ook dan jezelf niet goed in je vel voelt. Dat maakt dat je heel wat negatiefs hebt aan te merken aan jezelf. Tot je soms anderen over je hoort praten en versteld staat hoe ze jou echt zien.
Als men thuis is gaat men zich al snel niet echt opmaken. Trekt men kleding aan die makkelijk zitten en vaak laat men de beha ook lekker liggen. Maar als men ergens heen moet dan moet alles pik fijn in orde zijn. Want men mag toch niets denken als ze me zien. Toch komt op een moment het ware zelfbeeld naar boven. En dan is het pas hoe je ermee omgaat. Een positief zelfbeeld heeft niet alleen te maken met het uiterlijk. Ook het innerlijke speelt een rol.

Zelf, Zelfbeeld, Beeld, Identiteit, Identificatie

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

“Hé, dit komt me bekend voor!” Wat is een déjà vu nu eigenlijk en waarom hebben we er last van? Neuroloog legt uit

Boek, Black, Slapeloosheid, Fahd Djibran

Je kent het gevoel wel: je wandelt door straten waar je nooit eerder bent geweest, maar toch komt de plek je heel bekend voor. In dat geval spreken we van een déjà vu. Ongeveer twee derde van de bevolking zou het ooit eens meemaken. Maar hoe komt het dat we déjà vu’s hebben? En wie ervaart dit het vaakst? Neuroloog Steven Laureys legt uit: “Het zou best kunnen dat stress door de coronacrisis voor meer déjà vu’s gezorgd heeft.”Bij een déjà vu heb je het gevoel dat je iets al eerder gezien hebt, terwijl je eigenlijk weet dat dat niet het geval is. Bijvoorbeeld wanneer je naar een nieuwe stad gaat die je nooit eerder hebt bezocht, maar die wél bekend voorkomt. Het woord is afkomstig uit het Frans en betekent ‘eerder gezien’. Het gaat hier dus om een visuele waarneming, maar er zijn ook andere varianten zoals déjà vécu (eerder meegemaakt) of déjà senti (eerder gevoeld). Hoe kan het dat ons brein ons iets laat geloven dat eigenlijk niet klopt?

Neurologische verklaringen

Hoe een déjà vu ontstaat, is nog altijd niet helemaal duidelijk. Dat komt doordat het nog steeds een grote uitdaging is om ons geheugen te begrijpen in neurologische termen. Het zit namelijk heel complex in elkaar. Er zijn wel tweeneurologische verklaringen voor het ontstaan van déjà vu’s. “De eerste heeft te maken met stoornissen in de hersenen zelf”, zegt neuroloog Steven Laureys, hoofd van de Coma Science Group van het GIGA Consciousness Onderzoekscentrum en auteur van ‘Het no-nonsense meditatie-oefenboek’. “Die kunnen optreden in de hippocampus, een deel van je brein dat verantwoordelijk is voor je korte- en langetermijnherinneringen.”

Een déjà vu is ongevaar­lijk. Bijna iedereen maakt het wel eens mee. Pas als het je werk of je dagelijks functione­ren in de weg staat, contacteer je best een arts of neuroloog.Professor Steven Laureys

“De hippocampus is gelegen in de temporale kwab van de hersenen dat onder andere een belangrijke rol speelt bij visuele herkenning.” Wanneer je dan een ongeregelde prikkel krijgt, zal ons bewuste brein denken dat we het beeld al gezien hebben, terwijl dit eigenlijk niet zo is. “Een voorbeeld van zo’n neurologische stoornis is epilepsie”, legt Laureys uit. “Zo zijn er bepaalde vormen van epilepsie waarbij er een abnormale elektrische activiteit is in de slaapkwab. Tijdens zo’n aanval kan je bepaalde herinneringen herbeleven en dat kan een déjà vu-ervaring geven. Ook tijdens migraine kan het voorkomen.”
“Een tweede verklaring is het bewustzijnsnetwerk, dat zich in de frontale gebieden van de hersenen bevindt”, zegt Laureys. “Dat netwerk kan een verkeerde interpretatie geven aan het visuele beeld. Daardoor kan je soms beginnen twijfelen en een déjà vu ervaren.”

Leeftijd, gezondheid en reizen

Déjà vu’s komen uiteraard niet enkel voor bij personen die kampen met neurologische stoornissen. Ook kerngezonde mensen kunnen het meemaken. Laureys: “Het komt heel frequent voor. De meerderheid van de mensen maakt ooit eens een déjà vu mee. Volgens bepaalde studies gaat het om twee derde van de bevolking. Maar het neemt af met ouder worden.” Jongeren tussen 15 en 25 jaar ervaren het vaker. Of dat iets met de hormonen in de puberteit te maken heeft, is niet geweten. Men denkt wel dat bepaalde neurotransmitters zoals dopamine, ofwel het gelukshormoon, een rol spelen. Die worden namelijk in hogere niveaus aangetroffen bij tieners en jongvolwassenen.

Niet alleen de leeftijd, maar ook stress en angst hangen samen met déjà vu’s. In dat laatste geval zijn de déjà vu’s misschien wel een alarmsignaal om het wat rustiger aan te doen en een gezondere levensstijl te hanteren. Er zijn nog geen studies over de invloed van de pandemie, maar Laureys denkt wel dat er een verband zou kunnen zijn tussen beide. “De coronacrisis brengt voor velen onder ons een hoop stress en angst met zich mee. Het zou dus best kunnen dat déjà vu’s ook meer voorkomen tijdens de crisis, maar daar zijn voorlopig nog geen cijfers van.”

Ook bepaalde medicijnen kunnen déjà vu’s uitlokken. “Een voorbeeld daarvan is Amantadine”, vertelt Laureys. “Dit schrijven we na een coma voor omdat dit medicijn het brein stimuleert. Maar hier gaat het slechts over één case. Dus ook hier moeten we voorzichtig zijn met onze conclusies.” Maar déjà vu’s kunnen ook in positievere contexten optreden, zoals reizen. “Als je vaak op reis gaat, kom je permanent in nieuwe omgevingen terecht en dat kan ook een trigger zijn.”

Niet onrustwekkend

De neuroloog benadrukt nog dat een déjà vu compleet ongevaarlijk is. “Het is niet abnormaal en wil dus ook niet zeggen dat je gek wordt. Op zich is het iets wat de grote meerderheid van ons al eens heeft gehad. Soms duurt het even voordat dit bizarre gevoel verdwijnt, maar het gaat altijd spontaan weg. Er zijn ook mensen die heel vaak déjà vu’s hebben en bijna de ene na de andere meemaken, een beetje zoals in bepaalde Hollywoodfilms. Dan is het natuurlijk wel vervelend. Als het bijvoorbeeld ook je werk en je dagelijks functioneren in de weg staat, kan je best een arts of neuroloog consulteren. Maar in alle andere gevallen kan je dus op je beide oren slapen.”

BRON: https://www.hln.be/nina/he-dit-komt-me-bekend-voor-wat-is-een-deja-vu-nu-eigenlijk-en-waarom-hebben-we-er-last-van-neuroloog-legt-uit~a1962037/

Deja-vu moet men ook spiritueel zien. Want het kan iets zijn van je vorige levens. Je komt ergens je herkend het of zelfs een persoon. Dat ook uit vorige levens kan zijn. Maar daar wordt vaak niet over geschreven of dieper op ingegaan. Allemaal hebben wij vorige levens gehad. En op sommige momenten kan dit naar boven in je leven. Dat vaak vergeten wordt. Toch een belangrijke kan zijn wil je dieper over je verleden iets te weten komen.
Spijtig genoeg zoeken ze altijd wetenschappelijk. Soms moet men durven dieper erop in te gaan.

GIPHY

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

Wandelen werkt helend: zo kun je een trauma verwerken

Jonge Vrouw, Strand, Jurk, Witte Jurk, Wandelen, Oever

Wandelen is een eenvoudige manier om kleine en grotere trauma’s te verwerken. En iedereen kan het! Daarvan is wandelcoach en ex-topsporter Sandra Voetelink overtuigd. “Tijdens het lopen ervaar je dat het probleem lichter wordt. Het werkt helend.” Ze deelt een stappenplan met jou, zodat je meteen op pad kunt.

Jouw lichaam is een slim geheel dat zichzelf kan helen. Alleen zijn we dit vergeten.

Kleine wandeling, groot effect

EMDR hier is een bekende en veel toegepaste therapievorm die draait om het verwerken van trauma’s. Wandelen kan hetzelfde effect hebben! De meeste mensen vinden wandelen heerlijk. Het is makkelijk en je kunt het overal doen. Maar wist je dat het ook helend werkt? Je ervaart dit al wanneer je regelmatig 3 tot 5 kilometer wandelt: in de stad, het park of de natuur. Natuurlijk heeft wandelen in de natuur wel voordelen.

Shinrin yoku: baden in het bos

De natuur heeft een sterke helende kracht. De energie die je voelt van de zee, de duinen of het bos… Loop je op blote voeten, dan ben je direct verbonden met de energie van de aarde. Je aardt, wat een extra positief effect op jouw gezondheid heeft.
In Japan bestaan er veel bostherapeuten. Zij passen Shinrin yoku toe, wat letterlijk ‘baden in het bos’ betekent. Het is een natuurtherapie waarbij je intensief je zintuigen gebruikt. Je wandelt langzaam, haalt diep adem en neemt de groene omgeving rustig in je op. Je ruikt, kijkt, luistert, voelt. De cellen die een grote rol spelen in je immuunsysteem, worden positief geactiveerd door bosbaden. Dit effect blijft wel zeven dagen zichtbaar in je bloed!

Een gesprek met jezelf

Ook ikzelf ervaar het positieve effect van wandelen. Als ik ergens mee zit, ga ik vaak wandelen. Na ongeveer een halfuur kom ik tot rust en heb ik dikwijls het probleem verwerkt. Soms praat ik tijdens het lopen met mezelf. Het voordeel van hardop praten is dat je uit je hoofd komt. Je benoemt het probleem, waardoor je niet in kringetjes blijft ronddraaien. Al wandelend kom je tot inzicht, want fysiek bezig zijn stimuleert het verwerkingsproces. Dit wordt bevestigd door het boek ‘Loop je zorgen uit je lijf’ van Thom Hartman. Hij legt hierin uit waarom wandelen zo goed voor ons is en wat het precies met ons doet. Ik geef een korte samenvatting van zijn verhaal.

Jouw zelfhelende vermogen

Jouw lichaam is een slim geheel dat zichzelf kan helen. Alleen zijn we dit vergeten. We leggen onze gezondheid regelmatig in de handen van doktoren. Natuurlijk is dat vaak prima, maar laten we ook stilstaan bij wat we zélf allemaal kunnen. Autonomie, dus zelf verantwoordelijkheid nemen, is een belangrijke stap in een genezingsproces.
Emotionele genezing gaat over het helen van trauma’s, klein of groot, die iedereen in zijn leven opdoet. Veel onderzoekers gaan ervan uit dat tijdens de REM slaap (Rapid Eye Movement, onze ogen bewegen snel heen en weer) de meeste gebeurtenissen verwerkt worden. Dus ook pijnlijke ervaringen. Wanneer een gebeurtenis te heftig is, dan wordt het trauma in ons onderbewustzijn begraven. Sigmund Freud noemt dit ‘verdringing’. Doet zich later een vergelijkbare situatie voor, dan reageer jij alsof er gevaar dreigt. Inclusief de bijbehorende gevoelens en fysiologische reactie van je lichaam. Gebeurtenissen uit je kindertijd kunnen op deze manier doorwerken in je volwassen leven. Zonder dat jij jezelf ervan bewust bent.

Denken en voelen samenbrengen

Dan komen we nu bij een mechanisme dat essentieel is: de zogenaamde ritmische bilaterale stimulering van het lichaam. Deze afwisselende beweging zorgt ervoor dat zenuwimpulsen met een specifieke snelheid en frequentie kruiselings heen en weer gaan van de linker- naar de rechterhersenhelft. Dit verbindt de denkfuncties van de linkerhersenhelft met de gevoelsfuncties van de rechterhersenhelft en de hersenstam. Deze integratie is noodzakelijk om een trauma emotioneel en geestelijk te kunnen genezen. Verschillende therapieën zijn op dit mechanisme gebaseerd zoals EMDR en EFT.

Bekende therapieën: EMDR en EFT

EMDR-therapie (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) stimuleert de linker- en de rechterhersenhelft om een trauma te genezen. De EFT-methode (Emotional Freedom Techniques) doet dit ook, maar op een andere manier. Een behandelaar of jijzelf klopt links en rechts op specifieke meridiaan-punten op je lichaam. Het staat ook wel bekend als ‘emotionele acupunctuur’. Wandelen daarentegen is nog eenvoudiger én gratis. En je krijgt ook nog eens de energie van de natuur erbij cadeau.

Hoe werkt het?

Wandelen is dus een prachtige manier om trauma’s te verwerken. Iedereen kan het. Je kunt alleen op pad gaan of met een vriend(in). Een andere optie is dat je met een coach wandelt. Doe wat bij jou past.

Stappenplan: helend wandelen doe je zo!

  • Definieer het probleem, het trauma. Het kan groot of klein zijn.
  • Laat het verhaal naar boven komen. Welke gedachten verschijnen er? En welke gevoelens? Je kunt eventueel een cijfer geven aan de heftigheid van het probleem.
  • Ga wandelen met het probleem: met het beeld, de gedachten en gevoelens erover. Loop minimaal driekwartier. Stap lekker door, stop niet en luister geen muziek. Gebruik de juiste kruisloop. Dus je wandelt met ontspannen armen die je rustig naar voren en achter zwaait. Wees er niet krampachtig mee bezig, het gaat vanzelf.
  • Bemerk hoe het probleem verandert. Vervaagt het verhaal? Krijg je inzichten? Kun je het incident een plek geven?
  • Veranker de nieuwe toestand.

Meer hoef je niet te doen! Tijdens het wandelen ervaar je dat het probleem lichter wordt. Andere gedachten komen in je op. Uiteindelijk verdwijnt het probleem, meestal na zo’n 30 minuten. Dit is natuurlijk afhankelijk van de zwaarte van het trauma. Heb je meer tijd nodig, dan ga je de volgende dag gewoon weer op pad.
Zoek je naar meer balans in je leven? Loop je steeds tegen dezelfde patronen aan? Wil je weten welke stappen je kunt nemen om hieruit te komen? Dan is wandelcoaching van Sandra Voetelink iets voor jou. Het brengt jou letterlijk en figuurlijk in beweging.

BRON: https://www.inspirerendleven.nl/wandelen-trauma/

In een wandeling kan je zeker bepaalde trauma’s verwerken. Al ga je alleen wandelen kan je in gesprek gaan met jezelf. Juist op zo een moment hoort niemand het dat je tegen jezelf bezig bent. Dat er misschien emoties naar boven komen. Laat die dan ook los. Men kan natuurlijk ook iemand meenemen en op voorhand vertellen dat je een gesprek wilt. Als het dan iemand is die goed kan luisteren kan dit ook een verademing zijn als je terugkeert van de wandeling. Wandelen werkt op heel je lichaam zo en zo al helend. Maar als je met iets zit kan je dat tijdens je wandeling loslaten. Dan is het nog niet verwerkt. Maar het lucht op. Je tegen een boom zetten of je wandeling doen op blote voeten of aan het water zitten en je woorden meegeven met de wind. Zo heb je in Tibet de gebedsvlaggetjes waar men worden tegen zegt om ze mee te geven met de wind naar het kosmische.
Ook als je gaat wandelen met je hond kan dit helpen om een gesprek met jezelf aan te gaan. Of even een rustige plaats op te zoeken en tegen je hond te praten. Al zal deze niet terug praten vergeet niet dat een dier veel aanvoelt.
Mensen een gesprek aangaan met jezelf. Velen zullen het gek vinden of je gek verklaren maar laat je daar niet aan vangen. Want het kan zo een goed gevoel geven.

Wandelen, Fitness, Meisje, Sunrise, Val, Buitenshuis

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

Elke dag 13 Vlamingen opgenomen in psychiatrie

Counseling, Stress, Boos, Geestelijke Gezondheid

4.735 Vlamingen werden vorig jaar met dwang opgenomen in de psychiatrie – het hoogste aantal in tien jaar tijd, schrijft De Morgen. Met corona lijkt dat weinig te maken te hebben. “Er is een wetshervorming nodig.”

Het aantal gedwongen opnames is in Vlaanderen de voorbije tien jaar fors toegenomen. In 2010 waren het er nog 3.043. Sindsdien zijn ze met gemiddeld 4,6 procent per jaar gestegen. In 2020 gebeurde één op de acht opnames in de psychiatrie onvrijwillig. Bij Zorgnet-Icuro, dat de cijfers verzamelt, reageert gedelegeerd bestuurder Margot Cloet bezorgd. “Dwang moet zoveel mogelijk vermeden worden. Het veroorzaakt trauma en stigma. En het bemoeilijkt de reïntegratie van patiënten.”
Corona is niet dé verklaring. Het virus en de strikte maatregelen leidden vooral in de eerste golf, van april tot juni, tot meer collocaties. Tijdens de tweede golf, van september tot november, was die trend afwezig. Cloet linkt de stijging aan het feit dat er, vooral bij jongeren en jongvolwassenen, meer alcohol- en drugsverslavingen, problemen met agressie en eetstoornissen voorkomen. “Onze maatschappij tolereert dat soort gedrag steeds minder. Er wordt sneller aan de alarmbel getrokken.”

Wachttijd omzeilen

Het systeem van gedwongen opnames wordt ook toegepast om wachttijden voor een gewone psychiatrische opname te omzeilen. Cloet merkt ook op dat er niet altijd sprake is van een psychiatrische stoornis én een gevaarlijke situatie. Zorgnet-Icuro dringt aan op een hervorming van de wet op gedwongen opnames. Een federale en multidisciplinaire werkgroep vroegen in 2019 al een klinische evaluatieperiode van maximum 48 uur en uitgebreider medisch verslag. Voorzitter Raf De Rycke (Broeders van Liefde) blijft daarachter staan. “Er moet ook een betere dataregistratie komen om het beleid te ondersteunen en is er nood aan bijkomend personeel.”

BRON: https://www.hln.be/binnenland/elke-dag-13-vlamingen-opgenomen-in-psychiatrie~a950dc00/

Het is om te huilen als je de cijfers bekijkt en zeker als het gaat over gedwongen opname. Jongeren en jongvolwassenen hebben het steeds moeilijker met praten. Praten over hun probleem en dat maakt dat ze dan zoeken naar een alternatief. Zoals alcohol of drugs. Men spreekt hier dat corona er niet al teveel in meespeelt. Maar als ik jongeren hoor zit het toch heel diep bij hen. De angsten waar ze mee kampen. Maar ook het zelfbeeld van hen zit op een laag pitje. Dat maakt dat ze met zichzelf geen blijf weten. Toch erg als je als ouder ermee geconfronteerd wordt.
Velen van hen kunnen niet meer genieten van het leven. En weten ook niet om te gaan met heel wat omstandigheden.

Burnout, Psyche, Depressie, Wanhoop, Psychotherapie

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

Niet bang om je angst te laten zien: ‘Klaar met doen alsof ik een succesverhaal ben’

Alleen, Triest, Depressie, Eenzaamheid, Jong

Nee, je bent geen loser als je kampt met angst. Sterker nog, je bevindt je in goed (en succesvol) gezelschap. Bovendien ben je lang niet de enige: maar liefst 1 op de 5 mensen heeft een angststoornis. Dus laten we er dan maar gewoon open en eerlijk over zijn, net zoals Mandy, Rosan en Amanda.

Hoogleraar klinische neuropsychologie Erik Scherder heeft vliegangst, faalangst en is als de dood voor de dood. YouTuber Dylan Haegens heeft last van paniekaanvallen en acteur en columnist Joy Delima heeft een sociale angststoornis. Zomaar een greep uit de BN’ers die in het kader van de campagne #openoverangst van Psychologie Magazine, een boekje open doen over hun angsten. Toch niet de minsten.
Dat het desondanks nodig is om te gaan praten over onze angsten, laten de cijfers zien. Uit een online poll van Psychologie Magazine blijkt namelijk dat ruim de helft van de mensen (54 procent) in het dagelijks leven last heeft van angsten. En 1 op de 5 heeft er zelfs zoveel last van dat er sprake is van een angststoornis. In dat geval beheerst een angst of meerdere angsten en paniek je leven. Tegelijkertijd geeft ruim 75 procent toe niet openlijk over zijn of haar angsten te durven praten en 70 procent voelt zich zelfs weleens ‘raar’ vanwege zijn of haar angst.

Ook Mandy, Rosan en Amanda hebben last van angsten, maar willen deze niet meer voor zichzelf houden.

‘Ik brulde zo lang totdat iemand me kwam halen’

Mandy (28) heeft last van claustrofobie.

“Mijn oma woont op dertig minuten rijden afstand van mij en in die dertig minuten ben ik bezig met de lift waarin ik moet stappen. Dan zeg ik tegen mezelf: ‘Ok, je gaat zo meteen met de lift. Je kan dit.’ Als ik mijn claustrofobie moet uitleggen aan mensen, dan zeg ik: stel, je bent als de dood voor spinnen en beeld je dan eens in dat je een ruimte instapt die gevuld is met spinnen. Zo voelt het voor mij om een lift of andere kleine ruimte in te stappen.
Mijn lichaam neemt het op zo’n moment over van mijn hoofd. Ik weet dat ik moet relaxen en rustig moet blijven ademhalen, maar mijn lichaam schreeuwt: ‘Ga weg. Nu. Niet doen.’ Ik krijg geen lucht, mijn hart gaat sneller kloppen en krijg het warm. Dat gevoel kan ik ook krijgen als iemand me een stevige knuffel geeft. Ook al is het een knuffel van mijn man of van mijn moeder, op zo’n moment wil ik die armen wegduwen en kan ik boos reageren. Dat voelt later heel gek, omdat het mensen zijn van wie ik houd, maar ik kan er niets aan doen.”
“Ik ben zeven jaar samen met mijn man. Vanaf het begin ben ik open geweest over mijn claustrofobie. Hij houdt er heel goed rekening mee. Een tijd geleden bezochten we een concentratiekamp in Tsjechië. Hij waarschuwde me voor de smalle gang waar we doorheen moesten. Maar ik wilde per se door die gang. Mijn man ging me voor. Dat ging goed totdat er mensen achter me kwamen lopen waardoor ik geen licht meer achter me zag. Toen voelde ik weer de paniek en wist ik: ik moet nú weg.
Er zijn twee ervaringen waardoor mijn claustrofobie kan zijn ontstaan of is verergerd, want zover ik me kan herinneren heb ik er altijd al last van gehad. Toen ik een jaar of zeven was en verstoppertje speelde in het huis van mijn oma, verstopte ik me in de meterkast die mijn neefje vervolgens op slot draaide. Ik heb zolang gebruld totdat iemand me uit die kast kwam halen. En toen ik twaalf jaar was, heb ik een keer opgesloten gezeten in een lift. Het leek toen alsof ik geen lucht kreeg. En dat gevoel heb ik steeds als ik een kleine ruimte instap: ik krijg niet genoeg zuurstof.”
“Ik moet de controle hebben. Ik daag mezelf uit door wel in een lift te stappen, maar dan wil ik wel vooraan staan en op het knopje kunnen drukken. Gek genoeg vind ik vliegen niet eng of het bezoeken van een concert ook niet. Zet me in de Ziggo Dome neer en ik weet precies waar de uitgangen zijn. Als ik dat maar weet. Op een kermis of een braderie waar veel mensen zijn, weet ik dat niet, dus dan kan ik in paniek raken.
Ik weet inmiddels ook hoe ik moet reageren om weer rustig te worden en dat is: heel bewust ademhalen. Snel een jas of vestje uitdoen om het wat koeler te krijgen en mijn longen vullen met lucht. Als ik voel ‘he, er is weer lucht’, dan voel ik me alweer rustiger.”

‘Ik wil alledaagse dingen kunnen doen’

Rosan van der Zee (24) heeft faalangst, (beeld)belangst en een angst voor drukke (onoverzichtelijke) plekken.

“Het klinkt misschien vreemd maar ik ben niet snel bang. Zet me maar op een podium neer, laat me een hoge berg beklimmen, paardrijden, noem maar op. Dat vinden mensen dan vaak knap, terwijl ik heel graag het alledaagse zou willen doen. Maar daarin word ik juist belemmerd door mijn angsten.
Ik kijk juist op tegen mensen die op jonge leeftijd al op zichzelf wonen, zelf de was doen, zelf schoonmaken, koken en de boodschappen doen. Ik woon nog bij mijn ouders en ontwijk drukke. onoverzichtelijke plekken omdat ik dan in paniek kan raken. Daardoor kan ik bijvoorbeeld niet goed boodschappen doen. Het hele proces van iets zoeken, rondlopen waar veel andere mensen zijn: ik wil er zo snel mogelijk weg. Zeker in coronatijd. Ik heb een verklaring dat ik geen mondkapje hoef te dragen, maar ik draag ‘m toch omdat ik niet weet hoe mensen op me gaan reageren als ze zien dat ik er geen draag. Dat vind ik zo mogelijk nog erger.”
“Mijn angsten hebben allemaal met onoverzichtelijkheid te maken. Ik kan heel goed leren. Ik weet dat ik slim ben. Maar ik heb al vijf opleidingen geprobeerd en nog geen enkele afgemaakt omdat ik de druk van school en de beoordelingen te hoog vind. Ik weet ergens wel dat ik het kan, maar door de druk raak ik in paniek en ben ik zo bang om te falen, dat ik het ook niet haal. Of ik heb door mijn eerdere hoge cijfers en mijn verschrikkelijke perfectionisme de lat zo hoog gelegd, dat ik bezwijk onder de druk.”

Beeldbellen wordt één grote brij

“Als ik word gebeld door een onbekend nummer, dan neem ik niet op. Ook niet als een bekende belt en ik weet niet waar het gesprek over kan gaan. Eerder belde ik nog wel eens met vrienden omdat zij het leuk vonden om zomaar te bellen. Dat vond ik doodvermoeiend. Ik wist niet wat er ging komen, wat ik moest zeggen en of ik niets geks zei. Nu weten ze: Rosan houdt niet van bellen.
Helaas gaat dat niet op voor beeldbellen tijdens mijn opleiding. Ik ben er toe verplicht maar het vreet zoveel energie. Dat komt omdat ik me niet goed kan focussen op de les. Er gebeurt zoveel op het scherm, maar tegelijkertijd ook in mijn eigen ruimte. Dit wordt één grote brij waardoor het voelt alsof het niet echt is en ik het op een gegeven moment niet meer weet.”
“Door deze angsten ga ik niet echt uit en – ook al houd ik erg van muziek – ga ik niet naar concerten. Dan ben ik toch alleen maar bezig met wat anderen om me heen gaan doen, wat ik moet doen, of iemand niet vervelend tegen me gaat doen en of ik niet bestolen word. Kortom: van de muziek krijg ik dan helemaal niets mee.
Ik heb de neiging om heel veel te doen, om de werkelijkheid te ontvluchten. Ik ga klimmen, schrijf het script en de muziek van een animatiefilm, ga acteren, echt van alles. Ik heb geen grenzen, want ik weet: zodra ik stilsta en een grens voel, dan kan het misgaan en kan ik in paniek raken.”

Niet meer het succesverhaal 

“Ik ben ervan overtuigd dat je je angsten moet confronteren. Daarom heb ik ook toegezegd dat je me kon bellen voor dit interview. Bovendien weet ik wat het doel is van dit gesprek. Ook ga ik volgend jaar beginnen met een opleiding verpleegkunde en krijg ik sinds een jaar ‘levensloopbegeleiding’ om me te helpen met het doen van dagelijkse dingen. Ook ben ik open over mijn angsten, want die zijn nu eenmaal onderdeel van wie ik ben. Vroeger verborg ik alles. Ik wilde het succesverhaal zijn dat ik volgens mijn hoge cijfers was. Daar was ik klaar mee.”

‘Het voelt alsof er een olifant op mijn borst zit’

Amanda (37) heeft angst om ‘nee’ te zeggen en daardoor mensen teleur te stellen en kwijt te raken.

“Ik lijd aan een bindweefselziekte waardoor ik minder energie heb en pijn doordat mijn gewrichten te los zitten. Hierdoor kan ik minder dan veel andere mensen. En daardoor moet ik ook vaker ‘nee’ zeggen. Maar ook al is deze ziekte een aangeboren aandoening, ik kreeg pas heel laat de diagnose. Tot die tijd stuitte ik op veel onbegrip. ‘Waarom doe je niet mee?’, ‘Je hebt toch niets?’ en ‘Is het niet psychisch?’ Als kind werd ik daardoor gepest en had ik geen vrienden.
Ik denk dat al het onbegrip uit mijn verleden tot mijn littekens en deze angst heeft geleid. Ik was altijd het probleem: ik kon niet meedoen. En als ik nu een ‘nee’ moet verkopen, bekruipt me de angst weer dat mensen boos worden, teleurgesteld zijn in mij en me uiteindelijk laten zitten. Ik wil niemand tot last zijn, door iedereen aardig gevonden worden en heb veel zelfreflectie. Op zich een goede eigenschap, maar mensen proeven deze zelfrelativering en daardoor walsen veel mensen over me heen.”
“Op dit moment ben ik alweer twee weken onrustig. Dat komt omdat ik laatst tot de conclusie ben gekomen dat een vrijwilligersfunctie waarop ik had gesolliciteerd, toch niet zo goed bij mij past. Ik had besloten: dit ga ik niet doen. Ik kan dan letterlijk wakker liggen van het feit dat ik deze functie per mail heb moeten afwijzen. Ik voel druk op mijn borst alsof er een olifant op zit, heb een rusteloos gevoel in mijn hele lijf en een ongemakkelijke kriebel in mijn keel. Het is een heel vervelend gevoel, dus probeer ik me te ontspannen om hier vanaf te komen maar dat vind ik lastig.
Door mijn angst ga ik vaak over mijn lichamelijke grenzen heen. Een voorbeeld: ik heb twee wandelmaatjes. Laatst deed de situatie zich voor dat beide vrouwen op dezelfde dag met me wilden wandelen. Omdat ik beiden niet wil teleurstellen, ben ik twee keer gaan wandelen terwijl ik door mijn ziekte daarvoor geen energie heb en dus over mijn grenzen ga. Maar liever lichamelijke pijn dan het moeten onderdrukken van dat rusteloze, ongemakkelijke gevoel.”

Minder taboe, meer begrip

“Om beter met mijn angst te leven heb ik met een coach gesproken. Zij zei: ‘laat het er zijn en geef het geen aandacht. Blijf vertrouwen dat het weggaat.’ Maar ik wil juist ook open zijn over mijn angst. Juist door er over te praten, wordt het taboe minder en leidt dit hopelijk tot meer begrip. Bovendien heb ik nu al een paar keer meegemaakt dat mensen me begrepen als ik ergens ‘nee’ op zei. Dat is dan letterlijk een verademing. Helaas lukt het me dan niet om op een volgende keer daarop te vertrouwen.”

Meest voorkomende angsten

  • Faalangst – om fouten te maken of iets niet goed te doen (71 procent)
  • Sociale angst ­ ­– voor de reactie of kritiek van anderen (70 procent)
  • Angst voor spreken in het openbaar (64 procent)
  • Angst voor de dood – dat een naaste ziek wordt of een ongeluk krijgt (62 procent)
  • Hoogtevrees (55 procent)
  • 30 procent van de mensen heeft last van angst voor eenzaamheid, kleine ruimten (claustrofobie), zelf ziek worden, autorijden, telefoneren en/of vliegangst.

BRON: https://www.msn.com/nl-be/gezondheid/medisch/niet-bang-om-je-angst-te-laten-zien-klaar-met-doen-alsof-ik-een-succesverhaal-ben/ar-BB1gqDwE?li=BBDNPrw

Men zou meer moeten praten over angsten. Als men ergens een angst voor heeft en men kan dit zeggen kan er rekening mee gehouden worden. Allemaal hebben wel een bepaalde angst. Maar niet bij iedereen neemt de angst de bovenhand. Zoals in het artikel voorkomt een angst hebben om nee te zeggen. Dat maakt dat men een speelbal wordt. Omdat ze weten dat je altijd klaar staat ongeacht hoe jezelf voelt. Juist dat maakt dat jezelf niet echt kan zijn. Angsten hebben zal het lichaam aan je laten voelen. Zweten geen lucht krijgen alert zijn. Als dit je lichaam gaat overmeesteren kom je terecht in een stoornis. Daar komt dan nog eens bij dat je eigenlijk jezelf ziek aan het maken bent. Je krijgt je lichaam niet onder controle. In de tekst komen de meeste voorkomende voor. Maar weet ook angst voor bepaalde dieren spinnen slangen. Maar ook smetvrees komt heel vaak voor. Ook jonge kinderen kampen vaak met angsten. En al zeker dat de ouders ergens een angst voor hebben. Dan wordt dit (on)bewust doorgegeven. Daar staan ouders vaak niet bij stil. Dat ze hun eigen angsten door kunnen geven aan hun kinderen. Waar ze later problemen door kunnen krijgen.
Als men een angst heeft moet men dit niet wegcijferen. Maar er over praten en soms hulp zoeken. Hoe om te gaan met je angsten. Vaak heeft het te maken met je ademhaling onder controle te krijgen. Zodat je de rust voelt in je lichaam. Of beter gezegd je de rust voelt wederkeren in je lichaam. Dat zeker niet makkelijk is en niet zomaar op een twee drie te leren is.
Als je als volwassenen kampt met een angst is het dus van belang om er over te praten en aan te geven. Zodat er rekening mee gehouden kan worden.

Auto, Coaching, Geestelijke, Mount, Coruña, Het Trilt

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

“Pas weken later besefte ik: shit, ik ben wel mama”: 3 vrouwen over hun abortus

Abortus, De Hand, Handen, Beschermende Hand, Foetus

“Voor andere vrouwen kan ik meer begrip opbrengen dan voor mezelf. Tot een halfjaar geleden had ik het ook nooit geloofd: dat ík ooit een abortus zou doen.” Ieder jaar kiezen duizenden vrouwen ervoor om een zwangerschap af te breken. Toch voelen ze zich vaak alleen. Want what happens in de abortuskliniek, stays in de abortuskliniek. Om meer begrip en openheid te creëren, schreef journalist Eline Delrue het boek ‘Onverwachting’, dat sinds deze week in de rekken ligt. Ook Noémie, Hanne en Kim doen hun verhaal. Ze vertellen over hun moeilijke beslissing en de stevige naweeën.

Eén op de vijf vrouwen in ons land laat ooit een zwangerschap afbreken. Dat zijn er meer dan 18.000 per jaar. Het zijn cijfers die doen duizelen. Toch blijft abortus, ondanks die grote aantallen, de moeder aller taboes. Eentje dat bovendien gepaard gaat met heel wat vooroordelen. De bekendste: het gebeurt haast altijd bij tienermeisjes. Niet dus. Volgens cijfers is het aantal zwangerschappen en abortussen bij tieners de voorbije jaren flink gedaald. Veel vaker zijn het twintigers en dertigers, al dan niet in een gelukkige relatie, die ervoor kiezen om hun zwangerschap af te breken.

Noémie besloot haar zwangerschap stop te zetten door een experimentele medische behandeling

Dat geldt ook voor Noémie (33). In de zomer van 2019 landde de ooievaar plots onuitgenodigd bij haar op de stoep. “Aan de ene kant was ik blij, want ik heb al lang een grote kinderwens. Aan de andere kant dacht ik: verdorie, dit is niet de bedoeling. Niet nú. Mijn vriend en ik waren twee jaar samen, maar waren allebei nogal gefocust op ons werk. Bovendien heb ik een chronische ziekte en onderging ik op dat moment een innovatieve medische behandeling. Het was erg onduidelijk of die therapie gevolgen kon hebben voor mijn vrucht. Ik was er als de dood voor dat mijn kind door mijn toedoen een afwijking zou oplopen. Medisch gezien was een kind op dat moment geen optie.”

Door mijn grote kinderwens had ik nooit gedacht dat ik voor abortus zou kiezen.Noémie

Dat gaf Noémie een bevreemdend gevoel. “Door die grote kinderwens had ik nooit gedacht dat ik voor abortus zou kiezen. Niet dat ik daar ooit tegen ben geweest. Maar je denkt toch vooral dat het alleen maar anderen overkomt.”

“Mijn vriend zat die periode in het buitenland voor zijn werk. Ik nam me voor om hem pas te bellen na mijn eerste bezoek aan de abortuskliniek. Dan kon ik hem tenminste al wat meer uitleg geven. ‘Ik ben zwanger, schat’, dat is niet bepaald iets wat je in een voicemail achterlaat. (lacht) De stap naar het abortuscentrum voelde op zich niet zo vreemd. Ik dacht er snel bij te zijn en was er dus gerust in: ‘No stress Noémie, je bent hooguit vijf of zes weken ver’. Tot ik daar op het schermpje keek en een klein mensje zag, met alles erop en eraan. ‘Elf weken’, zei de gynaecologe.”
Volgens onze wet mag een abortus maar tot twaalf weken vanaf de bevruchting. “Die deadline heeft een hoop extra druk op mij gelegd. Plots voelde ik wel een gigantische druk om mijn vriend zo snel mogelijk in te lichten. Ook al was het telefonisch. Mijn lief is natuurlijk helemaal beginnen te flippen. Hij wilde zo snel mogelijk terugkeren, zei hij, diezelfde avond nog zou hij bij me thuis staan. Hij haakte in met de woorden: “Sorry schat, ik ga nu neerleggen, want ik moet even gaan kotsen.” Gewoon van de stress. Om maar te zeggen: dat kwam geweldig hard binnen.”
“We hadden die avond om 18 uur afgesproken en om klokslag 18 uur belde hij aan. Wij zijn anders nochtans niet de meest stipte mensen. (lacht) Hij kwam binnen, pakte me vast en liet me niet meer los. Dat was zo’n knuffel van: Ik ga je beschermen. Een beetje later is hij echt gecrasht: met tránen. Hij kon het niet plaatsen dat ik dit hele proces zonder hem had moeten doormaken, dat hij er niet was geweest.”

Pas weken na de abortus heb ik beseft: shit, ik ben wel mama. Het voelt echt als mijn eerste kind.Noémie

“Bij mij zijn die emoties er pas na de abortus gekomen. Het heeft een paar weken geduurd voor ik daar ruimte voor maakte, voor ik dacht: shit, ik ben wél mama. En dat gevoel heb ik nog altijd. Het voelt echt als mijn eerste kind.” Rond 15 augustus, wanneer Antwerpenaren Moederdag voeren, is Noémie voor het eerst zelf gecrasht. “Ik kreeg een berichtje van een bevriende collega: ‘Ik denk vandaag aan jou’. Zo rationeel als ik al die tijd ervoor was geweest, zo hard moest ik toen huilen. Mijn vriend troostte en steunde me, onze relatie kende toen echt een heel goeie periode. ‘Wat er ook gebeurt’, beloofde hij me toen, ‘ik zal er altijd voor je zijn als het op ons kind aankomt.’ Uitgerekend op dat vlak heb ik mij achteraf in de steek gelaten gevoeld, en toen kwam het alsnog tot een breuk.”
“Ook al zijn we nu uit elkaar, we zullen dat altijd meedragen. Want hoe raar dat misschien ook klinkt, het is en blijft ons eerste kind. Het bindt ons voor het leven. Hij is en blijft de vader van mijn eerste kind. Op die manier zal ik ook altijd van hem blijven houden. Wat wij hebben is speciaal.”

Hanne ging van ongewenst kinderloos naar ongepland zwanger

Ook Hanne (37) en Tim (51), fiere ouders van een dochter van elf en een zoon van acht, ontdekten een dik jaar geleden dat ze in verwachting waren. “Toen ik overtijd was, was ik er nog gerust in”, vertelt Hanne. “Ik had al eerder schommelingen gehad. Toch deden een aantal dingen een belletje rinkelen. We waren thuis de keuken aan het verbouwen en ik zat op mijn hurken. Toen ik weer rechtop ging staan, voelde ik een duizeling. Dat had ik anders nog nooit gehad, behalve die keer toen ik net zwanger was geweest van mijn dochter. Dus daar, in de keuken, dacht ik al: oei.”

Anticoncep­tie nam ik niet. We hadden het vroeger tenslotte al zolang geprobeerd, zonder resultaat.Hanne

“Een paar dagen later ben ik op mijn man afgestapt en zei hem: ‘Jij gaat nu naar de apotheker om een zwangerschapstest.’ Ik zag de schrik in zijn ogen. Zodra hij terug thuiskwam, ging ik naar de badkamer. Ik plaste, en ik moest zelfs geen twee minuten wachten: die tweede streep stond daar meteen. Wat er dan gebeurde? Alles stopte. Die test gaf me het gevoel dat mijn wereld stopte met draaien.”
Het verschil met haar twee vorige positieve tests had niet groter kunnen zijn, meent Hanne. “Toen was ik dolgelukkig, we hadden ook zo veel geduld moeten oefenen om zwanger te geraken. Onze twee kinderen zijn er gekomen met hormoontherapie. Anticonceptie nam ik niet, nu met die derde zwangerschap. Want we hadden het vroeger tenslotte al zolang geprobeerd, zonder resultaat.”
De overgang van één kind naar twee vonden Hanne en Tim heel zwaar. “Dat had ons doen inzien: oké, zo is het genoeg geweest. We hebben ons gezin en daar houden we het bij”, vertelt ze. “Mijn man was daar best radicaal in – geen derde.” Tim knikt: “Voor mij was het onmiddellijk duidelijk: 95 procent liever niet. Voor haar was het eerder fiftyfifty, denk ik. Maar er is geen tussenoplossing natuurlijk. Spijtig genoeg. Ik had wel begrip voor hoe Hanne zich daarbij voelde. Dat vruchtje zat tenslotte in haar buik. En dat groeide. Hanne gaf zelf ook aan dat we niet te lang konden wachten omdat ze zich er anders te hard aan zou hechten. Daar was ik ook wel bang voor.”

De anesthe­sist wist zich geen houding te geven. ‘Kun je het kind niet aan mijn vrouw afstaan’, flapte hij er nog uit.Hanne

Uiteindelijk was Hanne zeven weken ver toen ze haar abortus onderging. Als verpleegkundige kon ze terecht in het ziekenhuis waar ze werkte. “Normaal moest ik naar het dagziekenhuis, maar ik wilde niet op mijn eigen afdeling gaan liggen. Ik wilde niet dat mijn collega’s iets over mijn abortus te weten kwamen.” Toen ze vertrok naar het operatiekwartier, zag ze toch de verantwoordelijke van haar afdeling. “Ik heb daar zitten wénen. De anesthesist die mij kende, wist zich ook geen houding te geven. ‘Kun je het kind niet aan mijn vrouw afstaan’, flapte hij er nog uit. Een beetje ongelukkig geformuleerd. Maar hij wilde me troosten, zeker?”
De periode die volgde, bleef zwaar voor Hanne. “Ik kan voor andere vrouwen meer begrip opbrengen dan voor mezelf. Wij hadden het op zich goed. Ons verhaal is er eentje van een gelukkig getrouwd koppel met twee prachtige kinderen, en dan die abortus. Dat maakt dat ik nogal streng ben voor mezelf. Tot een halfjaar geleden had ik het ook nooit geloofd: dat ík ooit een abortus zou doen.”
“Of het de juiste beslissing was, dat weet je toch nooit? Beide scenario’s – houden of niet – zijn beslissingen voor het leven. Een kind is voor het leven. Maar ook die abortus zal ik mijn hele leven meedragen. Dat het zo’n impact zou hebben, had ik niet gedacht. Ik heb een leven ervoor en een leven erna. Vroeger was ik een vlotte babbelaar, ik bruiste van de energie. Nu ben ik een ander mens geworden: veel stiller en terughoudender. Ik weet niet of ik ooit weer de oude kan worden.”

Kim heeft in de maanden en jaren na haar abortus nog last van shaming

Een abortus kan wegen op een relatie, zeker als twee partners niet op dezelfde lijn zitten. Kim (29) kan erover meespreken. Een goeie vijf jaar geleden vermoedde de toenmalige studente dat ze zwanger was, en ging ze samen met haar vriend een test halen bij de apotheek. “Terug thuis trok ik me meteen terug in de badkamer. Mijn lief zat ondertussen tv te kijken, The Sky is the Limit stond op. Hoe gek is dat, dat ik me nog herinner welk programma er opstond? Al die details zie ik nog zo voor me, die zijn glashelder. Zelfs al werd het me daar, in de badkamer, al snel zwart voor mijn ogen. Ik zag een tweede streep verschijnen. Shit. Dat was het enige wat ik kon denken.”

Tegenover vrouwelij­ke collega’s die over hun abortus vertellen, was mijn lief ruimden­kend. Maar in onze situatie lag dat veel gevoeliger.Kim

Ze weet nog precies hoe het voelde. Hoe haar hoofd begon te tollen en de stenen vloer drijfzand werd. “Mijn lief daarentegen, reageerde dolenthousiast. Het verschil tussen ons kon niet groter zijn. Ik ben beginnen te wenen, en kon alleen maar nee schudden. Onze relatie zat niet goed, ik studeerde nog, ik moest mijn stage nog doen.”
De weinige twijfels die ze nog had, maakten zich de week nadien uit de voeten. Kim werd ziek, zwaar ziek. De diagnose: hyperemesis gravidarum, ofwel extreme zwangerschapsmisselijkheid. “Ik wist: dít hou ik echt niet vol.”
Het lief van Kim vond die beslissing niet oké. En dat zette druk op hun relatie. “Hij had het moeilijk met het idee van een abortus. Kwam dat door onze interculturele relatie, doordat hij moslim is? Hij kwam nochtans uit een heel progressief milieu. Op zijn werk, in de zorg, hoorde hij weleens vrouwelijke collega’s openlijk over hun abortus vertellen. Tegenover hen was hij ruimdenkend. ‘Sterk dat jij die beslissing neemt en verdergaat met je leven.’ Maar in onze situatie lag dat veel gevoeliger.” Het meningsverschil leidde uiteindelijk, jaren later nog, tot een breuk tussen de twee.

Met zestien vrienden gingen we op babybezoek. Die baby heeft op elke schoot gezeten, behalve de mijne.Kim

Dat steun uit de omgeving niet voor de hand ligt, blijkt ook uit het verhaal van Kim. Zelfs haar huisarts bood geen luisterend oor. Laat staan dat ze er haar gedachten op een rijtje kon zetten en zich kon laten informeren. “Ik ging naar mijn huisarts om bloed te laten trekken om zeker te zijn. Maar toen ik hem vertelde dat ik aan abortus dacht, zei hij vlakaf dat hij daar ‘keihard tegen’ was. Ik wist niet waar ik het had en stond aan de grond genageld. ‘Wil je alsjeblieft niks aan mijn papa zeggen?’ heb ik toen nog gestameld. Ik wilde echt niet dat hij het te weten zou komen. Alleen mijn mama was op de hoogte.”
Tijdens de maanden en zelfs jaren die volgden, hakte de shaming er hard in. “Op een bepaald moment zaten mijn ouders samen naar tv te kijken toen het onderwerp ineens aan bod kwam: de abortuswet was 25 jaar oud. Ik hoorde hoe mijn papa volop commentaar aan het spuien was. Het bevestigde alleen maar mijn idee: ik zou dit niet aan mijn vader vertellen.”
“Weet je, je maakt zo’n abortus mee en je denkt: oké, nu is het ergste achter de rug. Maar eigenlijk was het daarna ook nog erg moeilijk. Jaren later heeft de moeder van een van m’n vriendinnen me nog opgebeld om me te intimideren. Ze dreigde ermee dat ze mijn vader zou inlichten en dat ze alles ging rondvertellen. Of toen een vriendin van me bevallen was en we op babybezoek gingen, zaten we daar met zestien vrienden. Die baby is de hele kring rondgegaan en heeft op elke schoot gelegen, behalve op de mijne. Mij sloegen ze over. Ik kon wel door de grond zakken.”
“Weet je waar ik bang voor ben? Hoe de mensen die van mijn abortus afweten, zullen reageren als ik hen ooit vertel dat ik zwanger ben. Misschien zullen ze dan heel veroordelend zijn, nooit even blij voor mij als voor een ander. Misschien zullen ze me afschilderen als een harteloze mama. Terwijl het net harteloos was geweest om dat kind wél te laten komen. Ik vond dat echt niet verantwoord, ik had dat niet gekund. Maar dat is een perspectief dat in onze samenleving nog te vaak ontbreekt. Zelfs in de 21e eeuw.”

BRON: https://www.hln.be/psycho/pas-weken-later-besefte-ik-shit-ik-ben-wel-mama-3-vrouwen-over-hun-abortus~afcbd514/

Niemand kan een oordeel hebben over dit. Maar als men de 20 gepasseerd is dan zou men toch beter moeten weten. Dan dat men een klein leventje stop moet zetten. Men heeft erop dat moment misschien niet bij stil gestaan omdat men aan het genieten was. En wat er dan na enkele dagen zichtbaar wordt bij een zwangerschapstest daar staat men niet bij stil. Er zijn vrouwen die spijtig genoeg niet zwanger kunnen geraken en snakken naar een ukje in hun armen.
Wanneer het om medische redenen gaat of door een verkrachting dan liggen de kaarten anders. Maar om gewoon de kracht te vinden als vrouw om zoiets te ondergaan dat is moeilijk te vatten. Ook nadien voor de vrouw kan het psychische gevolgen hebben. Daar ze vaak niet bij stil staan. Vaak lopen ze nadien met een schuldgevoel rond. Dat voor hen zelf moeilijk te verwerken is. Ook soms een angst om erover te praten.
Er is zoveel om niet zwanger te worden voor wat dan een risico nemen.

Foetus, Ongeboren, Menselijke, Nog Steeds, Geboorte

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

Psycholoog over de opkomst van zelfhulpapps: “Therapie is duur en wachttijden zijn lang, mensen zoeken dus naar alternatieven”

Raadpleging Van, Geestelijke Gezondheid, Gezondheid

Anno 2021 komen mensen er vaker openlijk voor uit als ze zich niet goed in hun vel voelen.“Mensen durven meer hulp te zoeken dan vroeger en zijn daar ook open over”, stelt klinisch psycholoog Tom Van Daele. Het enige probleem: er zijn ellenlange wachttijden voor therapie en het prijskaartje is niet min. Dus schieten zelfhulpapplicaties als paddestoelen uit de grond. Sommige mensen lijken hiermee geholpen. Is het echt een goed alternatief, of is het toch oppassen geblazen? Tom Van Daele licht toe. 

Tom Van Daele is onderzoeksleider aan de expertisecel Psychologie, Technologie & Samenleving aan Thomas More. Hij bestudeert al tien jaar lang verschillende vormen van technologie en de toegevoegde waarde aan geestelijke gezondheidszorg. “Met zelfhulpapps kan je volledig zelfstandig aan de slag, zonder enige vorm van bijkomende ondersteuning van een hulpverlener. We zien de laatste tijd een toegenomen interesse in dit type apps”, begint hij. “Dit valt enerzijds te verklaren door de groeiende aandacht voor welzijn en mentale gezondheid. Anderzijds hebben we allemaal een lastige periode achter de rug. Mensen die zich altijd goed hebben gevoeld, werden het afgelopen jaar misschien voor het eerst geconfronteerd met depressieve gevoelens.”
“Mensen dúrven meer hulp te zoeken dan vroeger en zijn daar ook open over. Het probleem is dat er een heel grote vraag is, maar een relatief beperkt aanbod. Er zijn zoveel mensen met klachten die hulp zoeken dat er wachtlijsten ontstaan. Je geraakt niet meer zo makkelijk binnen bij bestaande voorzieningen of organisaties, waardoor je richting de privémarkt moet gaan, maar dat is nog duurder. Mensen zoeken dus logischerwijze naar alternatieven. Iedereen heeft een smartphone, dus de drempel om met een zelfhulpapplicatie te experimenteren, is heel laag.”

De voor- en nadelen

“Zelfhulpapps bestaan al een hele tijd, maar door corona krijgen ze meer aandacht, om vanzelfsprekende redenen. Vooral mensen die niet goed in hun vel zitten of met angst- of stemmingsstoornissen kampen, zoeken hun heil erin. Volgens verschillende studies op internationaal niveau blijken ze goed te werken, indien de psychische klachten nog niet te ver geëscaleerd zijn. Mensen met een zware depressie moeten niet gaan verwachten dat hun klachten zonder persoonlijk begeleiding opgelost zijn. Maar zo’n app kan wel voor een zekere ondersteuning zorgen”
“Mensen die zeer oplossingsgericht zijn en van aanpakken weten, blijken het meeste uit zulke apps halen. Zij kunnen de informatie die wordt meegegeven makkelijk op hun eigen situatie toepassen. En nog belangrijker: ze kunnen goed overweg met aangereikte tools, zoals ademhalingsoefeningen of het bijhouden van hun stemming.”

Minder dan vijf procent van de mensen die zo’n app op hun eentje gebruiken, houdt het vol.Tom Van Daele , Klinisch psycholoog

“Hoewel dit soort apps al heel lang onderzocht worden, bleek dat men in sommige studies de positieve effecten ervan wat overschat had. Omdat studies zich voordoen in gecontroleerde settings, met onderzoekers die je opvolgen, blijf je de app gebruiken. En laat dat nu juist de achilleshiel zijn: mensen haken snel af. Er langdurig mee aan de slag gaan en dat volhouden, blijkt extreem moeilijk. Minder dan vijf procent van de mensen die zo’n app op hun eentje gebruiken, houdt het vol.”
“Een tweede nadeel is het vinden van de juiste, betrouwbare apps. Er zijn heel veel goede applicaties op de markt, maar het blijkt moeilijk om in te schatten welke apps kwalitatief de moeite waard zijn en welke niet. De website van onlinehulp-apps geeft een overzicht van toegankelijke apps waarvan je een kwaliteitsgarantie hebt. Er staan zowel Engelse als Nederlandstalige platformen in de lijst en er is een breed aanbod van apps die werken rond welzijn en geestelijke gezondheid, of je nu kampt met autisme of alcoholisme.”
“Een derde nadeel is dat een deel van het grote aanbod betalend is en mensen betalen niet zo graag voor apps. Een jaarabonnement voor Headspace kost nog geen 60 euro: minder dan één sessie bij een psycholoog. Toch zien we dat mensen dit vaak te veel vinden. Terwijl 60 euro geen exuberante kost is. Toen we nog op restaurant gingen gaven we daar een veelvoud van uit om eens te gaan eten. Gelukkig zijn er ook een aantal kwalitatieve gratis apps online beschikbaar.”

Minfullnesscomponent

“De buitenlandse apps Headspace en Calm zijn ongetwijfeld de populairste. Deze applicaties focussen vooral op mindfullness en meditatie, maar de grens met zelfhulp is heel dun. De meeste applicaties die rond angst- en stemmingsstoornissen werken, hebben tegenwoordig een mindfullnesscomponent.”

Wereldwijd gebruikt meer dan de helft van alle mensen met angst- of stemmings­stoor­nis­sen Headspace.Tom Van Daele, Klinisch psycholoog

“Meer dan de helft van alle mensen die wereldwijd een app gebruiken voor hun angst- of stemmingsstoornissen, gebruikt Headspace. Hallucinant hoe goed die app het doet. Ik heb er zelf ook een abonnement op (lacht). Het is ook een van de weinige applicaties die niet louter voor onderzoek is ontwikkeld, maar wel frequent onderzocht wordt. Het grootste probleem voor ons Belgen? De taaldrempel: Headspace is volledig in het Engels.”
“Als je een Vlaamse equivalent zoekt, kan je terecht op vaardigleven.be. Volledig in het Nederlands, gratis én onderbouwd, waardoor de drempel wat lager ligt. De toolkit werd ontwikkeld door het centrum voor geestelijke gezondheidszorg met geld van de Vlaamse overheid. Ook hier ligt de focus op relaxatie, mindfullness, … Het is zeer eenvoudig om mee aan de slag te gaan. De website Depressiehulp.be biedt ook goed onderbouwde tools.”

Welke app is voor mij?

Hoe weet je nu of zo’n app iets voor jou is, en welke app is het beste? “Therapie en hulpverlening zijn heel persoonlijk. Net zoals je met een therapeut een klik moet hebben, geldt dat ook voor apps. Het is een kwestie van op zoek te gaan naar een app waar jij je goed bij voelt, aan de hand van verschillende aspecten zoals de look en feel. Meestal is er een gratis proefperiode van twee weken. Als je jezelf na die twee weken de app langdurig ziet gebruiken, is het zeker de moeite om een abonnement te nemen.”
“Het is tenslotte belangrijk om een onderscheid te maken tussen zelfhulpapps die je installeert en waarbij je niemand hoort of ziet, en apps waarbij je virtueel met een echte therapeut in contact wordt gebracht, zoals de Amerikaanse app BetterHelp. In België hebben we een soortgelijk platform: Bloomup. Perfect als je geholpen wilt worden door iemand, maar er niet fysiek heen wilt of kunt. Bloomup werkt met online videoconferenties en de tarieven zijn ongeveer hetzelfde als voor een echte afspraak. En dat is terecht: de kwaliteit is hetzelfde online en de sessies zijn voor de therapeut zeker niet makkelijker of minder intensief. Bij Bloomup is je eerste sessie gratis.”

De top 3 van Tom

– Headspace: De aanpak van Headspace blijkt bij velen goed te werken: het is de meest gebruikt zelfhulpapp ter wereld. Meer weten? Op Netflix kan je nu een documentaire bekijken van Headspace.

– Houvast: Deze applicatie het Rode Kruis werd in het leven geroepen om je eigen welzijn en dat van anderen te versterken.

– Breathe Think Do:  Deze app leert kinderen op jonge leeftijd nuttige vaardigheden zoals zelfbeheersing en probleemoplossing.

BRON: https://www.hln.be/psycho/psycholoog-over-de-opkomst-van-zelfhulpapps-therapie-is-duur-en-wachttijden-zijn-lang-mensen-zoeken-dus-naar-alternatieven-br-br~adb5e3c5/

Ik heb zeker geen ervaring met zulke apps. Natuurlijk de wachttijden zijn vaak heel lang en dat maakt dat je opzoek gaat. Maar of nu zo een app uitkomst bied dat zou ik niet durven zeggen. Men is altijd beter dat men met iemand kan praten. Al is het via internet of via telefoon. Dat vaak goed kan helpen. Maar als men echt in een diep dal zit is het alsnog beter om toch goede hulp te gaan zoeken.
Als iemand ervaring heeft met deze apps mag dit gedeeld worden. Ik ben er wel nieuwsgierig naar.

Patiënt, Psycholoog, Counseling, Psychotherapie, Stress

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

Deze 7 fobieën komen het meest bij vrouwen voor

Crusader Tuin, Vrouw, Arachnid, Raagbol, Insect, Dieren

Herken jij een van deze zeven angsten?

Bijna iedereen is wel ergens bang voor. Maar wist je dat vrouwen maar liefst twee keer zo snel angsten ontwikkelen dan mannen? Althans, als we een onderzoek mogen geloven. Waar we precies bang voor zijn? Dat is nogal verschillend, maar wij zetten de zeven meest voorkomende fobieën die bij vrouwen voorkomen voor je op een rij. Van hoogtes tot spinnen: welke herken jij?

1. Acrofobie

Misschien heb je er nog nooit van gehoord, maar acrofobie is een wetenschappelijke term voor hoogtevrees. Als je vaak met klamme handjes en trillende benen op grote hoogte staat, zit de kans er dik in dat jij hier last van hebt.

2. Ofidiofobie

We geven toe: het zijn niet de meest makkelijke woorden. De betekenis is echter vrij simpel: ofidiofobie is de angst voor slangen. Het is zelfs een van de meest voorkomende dierenfobieën. Ben jij ook bang voor slangen? Dat is helemaal niet gek. Angst is een aangeboren reactie om gevaar te voorkomen — en slangen kunnen best gevaarlijk zijn.

3. Claustrofobie

De angst voor kleine of afgesloten ruimtes, oftewel claustrofobie, is een van de meest bekende fobieën. Claustrofobie gaat vaak gepaard met andere fobieën, zoals liftangsten en vliegangst. Deze fobie kent verschillende vormen, bij de een is het heel mild, terwijl de ander ernstige klachten ervaart.

4. Arachnofobie

Arachnofobie is de angst voor spinnen, iets waar veel mensen bang voor zijn. De angst voor spinnen en spinachtigen is naast ofidiofobie waarschijnlijk de meest voorkomende dierenfobie. Bij sommigen kan het zien van een spin of de gedachte dat er ergens een spin zit al tot een lichte paniekaanval leiden.

5. Nyctofobie

Mensen met nyctofobie zijn bang voor het donker. Dit zijn dus niet bepaald nachtdieren. Donkere plekken en nachtelijke activiteiten zullen mensen met nyctofobie dan ook zoveel mogelijk vermijden. Veel mensen hebben al innerlijke paniek wanneer het licht uit gaat. Gelukkig hebben we nachtlampjes!

6. Hypochondrie en nosofobie

Hypochondrie en nosofobie zijn angsten om ziek te worden. Mensen met hypochondrie denken een levensbedreigende ziekte te hebben omdat ze symptomen opmerken. Iemand die nosofobie heeft is bang om een specifieke ziekte op te lopen. Hij of zij is er juist van overtuigd bepaalde symptomen te hebben. Het kan moeilijk zijn om deze mensen gerust te stellen, maar er zijn inmiddels verschillende therapieën en behandelingen voor.

7. Mysofobie

Mysofobie is beter bekend als smetvrees. Mensen met mysofobie zijn bang voor bacteriën en ziektekiemen. Hierdoor hebben zij vaak de drank om alles schoon te maken. Deze fobie komt erg vaak voor, zowel bij mannen als vrouwen.

BRON: https://www.msn.com/nl-be/gezondheid/medisch/deze-7-fobie%c3%abn-komen-het-meest-bij-vrouwen-voor/ar-BB1eNdRs?li=BBDNPrw

Zelf denk ik dat de meeste vrouwen een angst hebben voor spinnen en kruipende dieren. Als ik dat ga opzoeken komt die toch het meeste voor. Dan krijg je angst voor hevig onweer. Bepaalde zullen ook smetvrees kennen. Zowel in lichte maten dan heel extreem. Toch kan je er iets aan doen. Zodat je niet de angst de bovenhand laat nemen. Er bestaan heel goede therapieën voor. Die je leren om met je angst overweg te kunnen mocht je in zo een situatie bevinden.
We mogen ook niet vergeten dat heel wat mannen ook kampen met fobieën. Maar die zich sterk houden om het niet te laten zien of te laten opvallen.
Ook hebben veel mensen een angst om ’s avonds of ’s nachts buiten te lopen.

Alley, Street, S Nachts, Avond, Stad, Stedelijke

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

Verzwijg jij aankopen voor je partner? Financieel vreemdgaan is evengoed bedriegen. Zo praat je over geld als koppel

Vrouw, Winkelen, Levensstijl, Mooie, Volwassene, Tassen

De nieuwste vorm van overspel heeft niets vandoen met verliefdheid of lust, wel met je portemonnee. Verzwijg jij aankopen voor je partner? Hou je schulden achter? Of heb je een geheime spaarrekening? Dan ga je financieel vreemd. Een op de vijf noemt ‘financiële ontrouw’ het grootste relationele struikelblok. En toch vindt een kwart van de koppels het lastig om over geld te praten. Niet gezond, weten relatietherapeute Chloé De Bie en budgetcoach Sara Van Wesenbeeck. Ze lichten toe hoe en waarom je het met je partner over centen moet hebben. “Voor seks en geld gaat ­dezelfde gulden regel op: gooi je ideeën op tafel voor er zich problemen voordoen.”

Het viel de Amerikaanse wetenschapster Emily Garbinsky op dat leugens over inkomsten en uitgaven tot heel wat echtelijke ruzies en breuken leiden. Met haar onderzoek uit 2019 zette ze de term ‘financieel overspel’ definitief op de kaart: dat houdt in dat je met geld omgaat op een manier die je partner zou afkeuren en daar niet open of eerlijk over bent. Zo’n veertig procent van de getrouwde of samenwonende Amerikanen zou zich er al schuldig aan gemaakt hebben. Stiekeme dure aankopen, geheime spaarrekeningen en verzwegen schulden voeren de top drie van financiële geheimhouderij aan. Hoewel er geen lijfelijk of emotioneel bedrog in het spel is, blijken we toch erg zwaar aan deze vorm van vreemdgaan te tillen.

Deurwaarder aan de lijn

Een weggemoffeld kasticketje hier, een ontbrekend prijskaartje daar: er zijn heel wat slinkse manieren om aankopen verborgen te houden. Niet zelden helpen (online)retailers je een handje, indien gewenst. Zo kan je bij e-commercebedrijf Amazon voor een neutrale, merkloze verpakking kiezen. Om iemand te verrassen, of om te verbergen dat je geshopt hebt: de keuze is volledig aan jou. Waar houdt de creativiteit op en begint de leugen? 
Volgens Chloé De Bie bestaat er op die vraag geen universeel antwoord. Ze ziet een parallel met die andere vorm van bedrog. “Overspel – in welke vorm dan ook – laat zich niet in standaardregels gieten. Alles draait om de vraag: in hoeverre is mijn vertrouwen geschaad? Dat gevoel is erg individueel. Zo vinden sommigen een ‘like’ geven op Instagram al een vorm van bedrog, terwijl anderen zich pas verraden voelen als er fysiek contact in het spel is. Idem wat de financiën betreft.” 
“Ooit had ik hier een vrouw voor me die door haar man ‘betrapt’ werd op stiekem shopgedrag. Ze had haar vele winkelzakken onder de autozetel verstopt, omdat ze geen zin had om zich te verantwoorden tegenover hem. Wat ze niet wist, was dat manlief net die dag de auto wilde poetsen. Betrapt! Die man schrok zich haast een ongeluk, maar daarna zag hij er de humor wel van in. Heel anders verging het koppel B: plots kreeg de man telefoon van een deurwaarder. Blijkbaar had zijn vrouw nog heel wat openstaande schulden, die ze verborgen had om conflicten te vermijden. Voor hem voelde dat als een messteek in het hart. ‘Als ze zelfs zoiets belangrijks verzwijgt, waarover liegt ze dan nog?’, vroeg hij zich af.’”

Het laatste taboe

Over verzwijgen gesproken: geliefden mogen dan wel lief en leed delen, toch zijn lang niet alle partners een open boek voor elkaar als het over geldzaken gaat. Ter illustratie: 62 procent van de vrouwen praat nog liever over hun gewicht dan over het bedrag dat op hun rekening staat, ontdekte Emily Garbinsky. Dat centen en schroom vaak met elkaar gepaard gaan, merkt ook Chloé De Bie regelmatig. “Geldkwesties zijn op zich geen veelvoorkomende klacht in mijn praktijk, maar ze komen wel vaak naar boven tijdens de therapeutische sessies. Het blijft me verbazen dat ik koppels over de vloer krijg die absoluut geen idee blijken te hebben van elkaars maandelijkse inkomsten en uitgaven.”

Twintig procent van alle geliefden weet niet hoeveel hun partner exact verdient of op de spaarreke­ning heeft staan, zo blijkt uit een online-enquête.Kenniscentrum ILIV

Een percentage kan de relatietherapeute er niet op plakken. Kenniscentrum ILIV doet dat wel. Twintig procent van alle geliefden weet niet hoeveel hun partner exact verdient of op de spaarrekening heeft staan, zo blijkt uit een online-enquête. Een kwart van de koppels vindt het dan ook lastig om over geld te praten. Waarom doen cijfers ons zo weifelen? Budgetcoach en professional organizer Sara Van Wesenbeeck wijst op de maatschappelijke context errond. “Onze ongemakkelijkheid komt voort uit het feit dat we geld zien als een privékwestie. Dat idee wordt nog steeds van generatie op generatie doorgegeven: niet alleen tussen partners onderling, maar ook naar de kinderen toe is er amper financiële transparantie. Bovendien schuilen er heel wat emoties achter de cijfers. Door over geld te praten, stel je je toch kwetsbaar op. Voor heel wat mensen zegt hun loonstrookje namelijk ook iets over hun persoonlijke waarde. En niemand wil onderdoen voor een ander.”
“Geld heeft nu eenmaal een betekenis”, vult Chloé De Bie aan. “Een inkomen zorgt voor stabiliteit, zekerheid en onafhankelijkheid. Maar als de ene meer blijkt te verdienen dan de ander, dan leidt dat tot onevenwicht. Want wat is dan een ‘eerlijke’ verdeling? Hoe meer geld, hoe meer macht: die overtuiging zit nog rotsvast in ons brein verankerd. Daardoor gaan we discussies over geld uit de weg, of blazen we ze op tot enorme proporties.”

Las een boekhoudmoment in

Hoe voorkomen we dat de centen ons scheiden? “Het is oké om je hart te volgen, maar daarvoor hoef je je brein niet uit te schakelen. Voor seks en geld gaat ­dezelfde gulden regel op: gooi je ideeën en verlangens op tafel voor er zich problemen voordoen”, tipt Chloé De Bie. “De kans is klein dat je verliefd bent geworden op je partner omdat hij of zij zo goed een budget kan beheren”, stelt Sara Van Wesenbeeck. “Maar in een gezin is het wel belangrijk dat je op dezelfde golflengte zit.” 
“Makkelijk is dat niet: we hebben ­allemaal wel wat financiële bagage in onze rugzak zitten, en houden er andere normen en waarden opna. Daarom is het zo ­belangrijk dat je geldzaken bespreekbaar maakt. Van de liefde alleen kan je nu eenmaal niet leven. Leg niet alleen je inkomsten en uitgaven, maar ook je financiële attitudes op tafel: waar geef jij graag (en veel) geld aan uit? Hoeveel probeer je maandelijks te sparen? Hoe zie jij de gezamenlijke ­financiën? Vanuit die verschillende normen en waarden kan je een gemeenschappelijke visie uitwerken waarin je spaardoelen vastlegt en de ­gemeenschappelijke kosten afbakent.”

Zeven op de tien koppels beschikken over een gemeen­schap­pe­lij­ke rekening. Bij de helft is die gezamenlij­ke pot ook de enige ­rekening.JOE – iVOX

In opdracht van radiozender JOE bracht iVOX vorig jaar de bankzaken van de ­Vlaming in kaart. Zeven op de  tien koppels beschikken over een gemeenschappelijke rekening. Bij de helft is die gezamenlijke pot ook de enige ­rekening. De andere helft houdt er nog een individuele bankrekening op na. “Er bestaat geen magische ‘one size fits all’-formule”, benadrukt de budgetcoach. “Het belangrijkste is dat de regeling voor allebei fair aanvoelt en dat beide partners een zicht hebben op de gemeenschappelijke financiën. Zo smoor je wantrouwen, geldstress en financiële ontrouw in de kiem. Las dus regelmatig een ‘boekhoudmoment’ in. Hoe onsexy dat ook mag klinken. (lacht)”

De loonkloof

Chloé De Bie: “Net omdat er met geld zoveel emoties gepaard gaan, kan een loonverschil weleens uitmonden in een relatiekloof. De persoon die minder verdient, kan zich dan afhankelijk en minderwaardig voelen. De kloof overbrug je door het gelijkwaardigheidsgevoel te herstellen. Vaak draait het hier rond wederzijds respect voor elkaars prestaties – zeker als een van de twee deeltijds werkt voor de kinderen, of thuisblijfouder is. Kijk verder dan het loon en breng de huishoudelijke taken mee in rekening, want die hebben ook allemaal hun waarde. Zoek bijvoorbeeld eens op hoeveel een poetsvrouw, een kok, een bijlesleerkracht, een tuinman en het aan huis laten leveren van boodschappen kost, en tel die bedragen bij het loon van de persoon die deze taken op zich neemt. ­Wedden dat je ze nooit meer als vanzelfsprekend zal ­beschouwen?”
Sara Van Wesenbeeck: “Kijk bij het opstellen van een financieel plan niet alleen naar het nu, maar ook naar de toekomst. Degene die halftijds gaat werken voor de kinderen, levert niet alleen een deel van zijn of haar loon in, maar ook van het pensioen. Maak daar dus goede afspraken rond en werkt eventueel een compensatie uit.”

Andere prioriteiten

Volgens het Nibud-onderzoek is bijna 20 procent het niet altijd eens met de aankopen van de partner. 15 procent geeft toe dat die mening omgekeerd ook geldt. Een huishoudboekje – digitaal of oldskool op papier – kan deze ergernissen voorkomen, legt de budgetcoach uit. “Eigenlijk zit er in ieders hoofd een mentale boekhouder die onze uitgaven en inkomsten bijhoudt. Per categorie legt hij een budget vast en voor elke categorie gelden andere regels. Alleen is onze denkbeeldige accountant soms nogal ‘creatief’.” 
“Stel: in de reclamefolders spot je een hypermoderne koffiemachine, die op de koop toe afgeprijsd is. Je partner vindt het een onnodige aankoop, want jullie oude koffietoestel is toch goed genoeg? Op dat moment schiet onze mentale boekhouder in actie: je gaat op zoek naar achterpoortjes die een aankoop toch rechtvaardigen. Als thuiswerker verdien je toch de allerbeste koffie? Voor jezelf lijkt de aankoop heel logisch, maar voor je partner allerminst. Daardoor kan dit een twistpunt worden. Wie zijn mentale boekhouder een hak wil zetten, legt de budgettaire afspraken best zwart-op-wit vast per categorie. Dat vergemakkelijkt het overzicht, en maakt het moeilijker om smoesjes te verzinnen.”

BRON: https://www.hln.be/seks-en-relaties/verzwijg-jij-aankopen-voor-je-partner-financieel-vreemdgaan-is-evengoed-bedriegen-zo-praat-je-over-geld-als-koppel~ade46535/

Verzwijgen van aankopen die je doet tegen je partner kan voor zware gevolgen leiden. Vaak gaat het over kleding of schoenen of accessoires die gekocht worden. En waar men liever over zwijgt. Het nadeel is het komt toch boven water en dan gaan de poppen aan het dansen. Want op een moment zal je partner het vertrouwen verliezen naar je toe. Ook zal men het kunnen zien op een moment aan de rekening. Dit zeker als je beide een rekening hebt. Ook wordt er vaak een leugen gegeven van de lonen. Het is altijd goed dat je ook hier eerlijk over bent naar elkaar toe. Is er dan eens iets dan kan je dit samen oplossen voordat er iets aan het licht komt.
Nu ook met het vele thuiswerk kopen velen online. Staan dan soms verteld als ze naar hun bankrekening gaan kijken. Daar dan een uitleg op moet volgen tegen de partner.

Portemonnee, Credit Card, Cash, Investeringen, Geld

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

Nadia wandelt

Wandelblog

We Love Me Now

Very OK Person! Connect with me; lovemeanonymous5@gmail.com Instagram: _l.o.v.e.me

Tiernnadrui

Dans in de regen

Myrela

Umjetnost, zdravlje, civilizacije, fotografije, priroda, knjige, recepti, itd.

Levenslange blog

levenslessen

Tistje

ervaringsblog autisme sinds 2008

Yab Yum

Yab Yum

Vreemde avonturen met nonkel Juul en consoorten.

Met Nonkel Juul, Bieke en tal van anderen

Body-Moving-Theo-Herbots

Gedachten over Levensstijl en Gezondheid. Een gezondheidsblog Speciaal voor U ✅, Samen met U ✅, Samen door U ✅💚

MyView_Point

Right <> correct of the center

Bio-Blogger

Bio-Blogger is an excellent source for collaborations and to explore your businesses & talents.

Regenboogbui

~ Leren, creëren, inspireren ~

saania2806.wordpress.com/

Philosophy is all about being curious, asking basic questions. And it can be fun!

newtoneapblog

A Discarded Plant

Ruelha

As long as there's breath, there will always be HOPE because nothing is pre-written and nothing cannot be re-written!

Ontmanteld en Ontwricht

Blog door Chana Van Ryzeghem

Looking for cbd supplements?🌿

HEMP up your life! The power of nature🌿

ESRUNRIA

Be the kind of person you would like to meet!

Chateau Cherie

Exposing Bullies and Liberating Targets to Make The World a Safer Place for All

bewustZijnenzo

Magazine: Inspiratie voor een gezond gelukkig en bewust leven

Beaunino loopt de Camino

‘Gewoon doorlopen!’

Blog with Shreya

A walk through the blues of life!

Soni's thoughts

No Fear, Express dear

ruhumayolculuk 🦋💗

kendime, ruhun katmanlarına doğru bi keşfe çıktım...🦋🧚‍♀️💫🌠

Ka Sry malamakerij

Mala's magie

panono panono

STAP VOOR STAP OP ONTDEKKING

Unlocking The Hidden Me

Tranquil notions, melange of sterile musings & a pinch of salt

My experience

#Rehana's 🔥🔥🔥🦋🦋motivational thoughts

Kleine dingen

Op zoek naar groot geluk in kleine dingen

WorldsApart 2.0

So Close & Yet So Far...

Life in Copenhagen

Life in Copenhagen, Denmark, after moving during Covid-19.

%d bloggers liken dit: