Hoe ‘brandstapelangst’ ook vandaag nog effect heeft op vrouwen. “Een trauma over generaties heen”

“Vrouwen met brandstapelangst horen een klein stemmetje in hun hoofd dat zegt: ken je plaats.” Vierhonderd jaar geleden belandden te mondige, vrijgevochten vrouwen nog op de brandstapel. Lijkt ondenkbaar tegenwoordig, en toch voelen vrouwen ook vandaag nog een ‘brandstapelangst’, zegt schrijfster Susan Smit. Ze legt uit hoe je ‘brandstapelangst’ bij jezelf herkent en hoe je jezelf ervan bevrijdt. “Het uit zich als een angst om ruimte in te nemen, om je kracht te laten gelden.”

Dat vrouwen in de loop van de ­geschiedenis zwaar benadeeld werden, weten we ondertussen wel. Sterker nog: in bepaalde ­periodes werden ze sowieso als zondig en minderwaardig ­gezien. Allemaal de schuld van Eva, die een hap van een appel nam en daarmee de hele mensheid meesleurde in de ­zondeval.
Niet breeduit lachen, maar slechts glimlachen zonder je tanden te laten zien. De ogen niet wijd opensperren, maar ze neerslaan en half sluiten. Huilen zonder geluid te maken, niet met de handen zwaaien, het hoofd niet te veel bewegen, alleen praten in besloten kring, niet wandelen maar schrijden, met kleine afgemeten pasjes. Het is maar een greep uit de gedragscodes die vrouwen door de ­eeuwen heen ­werden opgelegd. 

De vrouw is van nature leugenachtig

Die vrouwenhaat kende zijn hoogtepunt in de 15e eeuw, toen ‘De heksenhamer’ uitkwam: een handboek waarin stond hoe je een heks kon herkennen, hoe je haar op de meest pijnlijke manieren tot bekentenissen kon dwingen, en hoe ze ter dood moest worden gebracht. “Dit boek, dat op het bureau van elke rechter en magistraat lag en op basis waarvan tienduizenden mensen veroordeeld werden, betekende het startschot van hysterische heksenjachten, grootschaliger en willekeuriger dan ooit”, zegt schrijfster Susan Smit, die met haar boeken ‘Heks’ en ‘De heks van Limbricht’ veel onderzoek deed naar (moderne) hekserij en heksenvervolgingen. 

‘De heksenha­mer’ is een werk van pure, onversne­den vrouwen­haat. Een demonise­ring van de vrouw in haar algemeen­heid.
Auteur Susan Smit

“‘De heksenhamer’ is een werk van pure, onversneden vrouwenhaat. Een demonisering van de vrouw in haar algemeenheid – nog niet eens alleen de heks. ‘Wanneer de boosaardigheid van de vrouw niet zou bestaan,’ zo bepleiten de auteurs, ‘dan zou de wereld, zelfs zonder het over heksen te hebben, bevrijd zijn van talloze gevaren’. En ook: ‘Niemand is schadelijker voor het katholieke geloof dan een vroedvrouw.’ ‘Vrouwen zijn verstandelijk als kinderen.’ ‘De vrouw is van nature leugenachtig. Zij is een geheime vijandin vol zoete vleierij.’ En: ‘Een zelfstandig denkende vrouw heeft kwaad in de zin.’”

Vrouwenvervolgingen

“De vrouwen die indertijd als heks werden veroordeeld, hingen waarschijnlijk geen voorchristelijk geloof aan. Ze vierden de oude jaarfeesten niet of vereerden geen heidense godin”, weet Smit. “De oude gebruiken waren in die tijd al omgevormd tot christelijke feesten. Zelfs kennis van heilzame kruiden was doorgaans niet de reden om een vrouw als heks te vervolgen.” 

In de officiële stukken van heksenpro­ces­sen staat keer op keer dat de verdachte in kwestie ‘een scherpe tong’ heeft of ‘vlot van tong’ is.
Auteur Susan Smit

“Het ging om iets anders. In de officiële stukken van heksenprocessen staat keer op keer dat de verdachte in kwestie ‘een scherpe tong’ heeft of ‘vlot van tong’ is. De vrouwen die werden aangewezen als heks waren mondige vrouwen. Vaak waren ze alleenstaand of weduwe. Op leeftijd. Eigenzinnig. Ongehoorzaam aan de priester of echtgenoot. In hun eigen onderhoud voorzienend. Ze waren wat je noemt ‘lastige vrouwen’.” 
“De heks was een vrouw met macht. De ongehoorzame in een patriarchaat. Ze was de vrouw met iets te vrije (seksuele) opvattingen binnen de kerkelijke gemeenschap. Zij was, met andere woorden, de vrouw die het systeem trotseerde of ­ervoor koos om er zich afzijdig van te houden en haar eigen weg te gaan. De heksenvervolgingen gingen heus niet om ‘heksen’ alleen. Het waren vrouwenvervolgingen.”

Brandstape­langst staat voor de vrees voor uitslui­ting en afstraf­fing op het moment dat je een waarheid verkondigt die afwijkt van de norm.

Een vrouw hoort aan de haard

Enkele eeuwen geleden was het levensgevaarlijk om je als vrouw uit te spreken tegen de heersende macht. Er bestond namelijk een reële kans dat je op de brandstapel zou eindigen. Nu, zo’n vierhonderd jaar later, voelen veel vrouwen die angst nog altijd. Brandstapelangst, zo noemt Susan Smit het. Een woord dat ze zelf bedacht. “Brandstapelangst staat voor de vrees voor uitsluiting en afstraffing op het moment dat je een waarheid verkondigt die afwijkt van de norm. Het is een angst die diep in ons collectieve geheugen gegrift staat. Een trauma dat werd doorgegeven van generatie op generatie. Of, als je daarin gelooft, een trauma dat je met je meedraagt vanuit vorige levens.”
Brandstapelangst uit zich in onze moderne tijd als een angst om je stem te gebruiken. Om je intense en eigenzinnige zelf te zijn. Om andere vrouwen die voor hun waarheid uitkomen te steunen. Het uit zich in een diep gevoel van maatschappelijke onveiligheid, een vrees om ruimte in te nemen, om je kracht te laten gelden, om in de schijnwerpers te gaan staan. “Om, zoals de Amerikanen het zeggen, unapologetic te zijn”, lacht Smit. “Vrouwen met brandstapelangst horen misschien een klein stemmetje in hun hoofd dat zegt: ken je plaats. Volgens het patriarchaat was die eeuwenlang: thuis aan de haard bij de kinderen, waar ze vooral niet te veel te zeggen hadden.”

Professionele brandstapelangst

Employee silence. Ofwel: het nooit uitspreken van ideeën, vragen, suggesties of feedback op het werk. Een soort professionele brandstapelangst dus. De ­Antwerp Management School deed er in samenwerking met SD Worx en Jobat een onderzoek naar.
Wat bleek? 18 procent van de bevraagde mensen, zowel mannen als vrouwen, van verschillende leeftijden, zijn echte ‘zwijgers’. Redenen om te zwijgen waren onder meer: uit angst voor negatieve gevolgen, uit overtuiging dat je stem zinloos is of om niet moeilijk te willen doen en de gang van zaken te verstoren. Werknemers steken het hoofd niet graag boven het maaiveld uit als ze het gevoel hebben de enige te zijn binnen de organisatie. Anderen hebben het gevoel dat afwijkende meningen vaak genegeerd of niet serieus genomen worden.
Berekend, empathisch zwijgen, uit angst om te moeilijk te doen, komt gemiddeld het meest voor op de Vlaamse werkvloer. Daarnaast komt dat soort zwijgen, samen met gereserveerd, onzekere zwijgen, vaker voor bij vrouwen en jongeren. Uitspraken als ‘Ik zwijg omdat ik als vrouw niet serieus word genomen in een mannenwereld’ of ‘Ik zwijg omdat ik soms het gevoel heb niet serieus genomen te worden door mijn jonge leeftijd’ illustreren dat.

Hoe lossen we dit op?

Wie met haar brandstapelangst aan de slag wil, zal de confrontatie ermee moeten aangaan. “Brandstapelangst is een gevolg van een soms heel oude wonde. Alleen is het nu, in onze westerse wereld, niet meer levensgevaarlijk om een andere boodschap uit te dragen”, zegt de expert. “Sterker nog: er is eindelijk ruimte voor andere, spirituele denkwijzen. Net zoals met alle trauma’s is het aan jou om die angst onder ogen te zien en hem te doorvoelen. Trauma’s zijn uiteindelijk pijnlijke ervaringen die je niet helemaal hebt verwerkt. Op het moment dat je ze onder ogen ziet, ze doorvoelt en begrijpt, vormen ze geen blokkades meer.” 
“Hoe je dat doet? Observeer jezelf. Wanneer komt die angst op? Ga er met je aandacht naartoe. Waar in je lichaam voel je het? Hoe voelt het? Misschien komen er inzichten, emoties of zelfs beelden boven. Door liefdevolle aandacht te schenken aan de sensaties die je in je lichaam voelt en ze niet langer weg te drukken, kan de blokkade oplossen en begint de energie weer te stromen. Als je daar hulp bij nodig hebt, kan je natuurlijk altijd aankloppen bij een therapeut.”
Over vrouwenvervolgingen lezen en over je angsten schrijven helpt ook. Susan Smit: “Het heden en het verleden staan niet los van elkaar. Ze zijn verbonden door een netwerk van laagjes: het ene op het andere. In mijn roman ‘De heks van Limbricht’ heb ik het proces beschreven van Entgen Luyten, de laatste vrouw die werd aangewezen als heks in wat nu Nederland is. Door licht te laten schijnen op de wantoestanden die hebben plaatsgevonden, kunnen we ons van het collectieve trauma bevrijden. Want we kunnen niet helen wat wordt genegeerd.”

BRON: https://www.hln.be/nina/hoe-brandstapelangst-ook-vandaag-nog-effect-heeft-op-vrouwen-een-trauma-over-generaties-heen~a45462f1/

Eigenlijk een tekst die je doet aanzetten tot nadenken. Brandstapelangst kan men in het nu bekijken als vrouwen die sterk in hun schoenen staan. Die durven opkomen voor bepaalde dingen in het leven van nu. Vrouwen die vroeger bezig waren met kruiden de natuur en die ook daarmee mensen konden helpen. Werden aanzien als heksen. Die dan vaak de brandstapel kregen. Want men dacht men moet ze verbranden wil de ziel weg gaan. Pijnlijk allemaal voor deze prachtige vrouwen ooit. Nu waren er ook die hun lessen verkeerd gebruikten net zoals bij voodoo. Nu in deze tijd hebben bepaalde nog een angst voor deze vrouwen die krachtiger zijn als hun mannelijke personen. De brandstapel bestaat niet meer maar nu word al snel gezegd ga aan je kookpot staan. Doe het huishouden en ga zo maar door. Maar eigenlijk is dit een vorm van domineren. Naar de vrouw toe.

Wie er meer over wilt lezen https://www.bol.com/be/nl/f/heks/30012771/

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM