Kan je karakter nog veranderen op latere leeftijd? “Het Dolce Vita-effect maakt je stabieler en meer ontspannen”

Hoe ouder je wordt, hoe meer je karakter zogezegd in steen gebeiteld is. Maar dat klopt niet. “Je karaktertrekken veranderen je hele leven lang”, zegt prof. Wiebke Bleidorn, en die veranderingen heb je deels zelf in de hand. Twee deskundigen leggen uit hoe je je karakter kneedt naar wens en hoe je emotioneel stabieler wordt voor meer geluk. “Wil je extraverter worden, dan is ‘hallo’ zeggen tegen de kassière genoeg om van persoonlijkheid te veranderen.”
Lange tijd heerste de overtuiging dat iemands persoonlijkheid vaststaat eens je de dertig gepasseerd bent. Een populaire misvatting die we te danken aan de ­Amerikaanse psycholoog en filosoof ­William James. Hij stelde in 1890 dat je persoonlijkheid tegen je dertigste uitgehard is als gips. Ondertussen weten experts dat het anders zit: je persoonlijkheid heeft een stabiele basis, maar staat niet in steen gebeiteld. “Tegenwoordig weten we dat persoonlijkheid een leven lang plooibaar is, ook op latere leeftijd”, vertelt dr. Anne Reitz, assistent-professor ontwikkelingspsychologie aan de Tilburg University. “Sterker nog, de grootste veranderingen vinden plaats bij jongvolwassenen én ouderen. Onze persoonlijkheid is in de tussenliggende jaren eerder stabiel.”
Langetermijnstudies als die van prof. Wiebke Bleidorn, hoofd van het Personality Change Lab in Californië, laten met de jaren een shift in onze ‘ik’ zien. “Karaktertrekken veranderen een leven lang”, vertelt ook Bleidorn. “We noemen dat het plasticiteitsprincipe. Zelfs na je pensioen zien we dat je persoonlijkheid nog verandert.” Al die kleine stapjes tellen bij elkaar op. Zou je je persoonlijkheid als twintigjarige naast die van jezelf als hoogbejaarde leggen, dan herken je jezelf waarschijnlijk niet terug.

In je rol als werkend persoon groeien

Je persoonlijkheid rijpt als het ware met de jaren. Bepalend zijn levensgebeurtenissen. Het hebben van een langdurige relatie, het meemaken van een echtscheiding, moeder worden: ze hebben invloed op onze karaktereigenschappen. Die effecten kunnen per persoon verschillend zijn; terwijl de een na een reorganisatieontslag in zichzelf keert en somber wordt, grijpt een ander dat aan om een nieuwe weg in te slaan.

Zodra je gaat werken, wordt je doelmati­ger, ambitieu­zer en betrouw­baar­der.

De sociale rollen die je tijdens je leven op je neemt, blijken ook persoonlijkheidsbepalend. Zodra je bijvoorbeeld gaat werken, groei je in je rol als ‘werkend persoon’. Je wordt doelmatiger, ambitieuzer en betrouwbaarder. Kijk je door de bril van het Big Five-model (zie onder), de meest gebruikte manier om persoonlijkheid te omschrijven, dan verhoogt werken je zorgvuldigheid. Langzaam maar zeker worden die eigenschappen onderdeel van je karakter. Tegen de tijd dat we stoppen met werken, staan we (kortstondig) meer open voor nieuwe ervaringen, terwijl ordelijkheid en ambitie afnemen.

Wat is persoonlijkheid eigenlijk?

Persoonlijkheid is de mix van eigenschappen die elk mens uniek maakt. Om wijs te kunnen worden uit die oneindige stroom karaktercombinaties, gebruiken experts het liefst het Big Five­model. Deze vragenlijst is de meest gebruikte en meest onderzochte manier om persoonlijkheid te beschrijven. Aan de hand van de vragen word je beoordeeld op vijf dimensies die iedereen in meer of mindere mate bezit en die samen je unieke persoonlijkheidsprofiel ­bepalen. 

1. Extraversie, bepaalt o.a. je sociabiliteit, assertiviteit en avonturisme

2. Vriendelijkheid, bepaalt o.a. je oprechtheid, zorgzaamheid en bescheidenheid

3. Zorgvuldigheid, bepaalt o.a. je doelmatigheid, ordelijkheid en zelfdiscipline

4. Openheid, bepaalt o.a. je fantasie, gevoelens en veranderbereidheid

5. Neuroticisme, bepaalt o.a. je schaamte/verlegenheid, impulsiviteit en kwetsbaarheid

Een korte test volgens het ­­Big Five-­model vind je hier. Klik daar de test ‘Wat is je Big Five-persoonlijkheidstype?’ aan.

Het ‘dolce-vita-effect’

Sommige persoonlijkheidsveranderingen lijken universeel. Zo zijn de meeste mensen na hun vijftigste tevredener met zichzelf en hun leven dan toen ze jong waren. Dat wordt door onderzoekers het ­dolce-vita-effect genoemd. Niet naar de beroemde film van Fellini, maar naar de traditionele Italiaanse manier van leven, waarin zachtaardigheid, rust, geluk en mateloos genieten centraal staan. 
Een toepasselijke naam: onze karakters worden met de tijd vriendelijker, stabieler, meer ontspannen, minder ambitieus en minder doelgericht. We worden behulpzamer, zien sneller de humor van dingen in en zijn positiever. Bleidorn: “In onze latere jaren richten we ons eerder op positieve emoties, intimiteit en samenzijn. We nemen de rol aan van mentor voor volgende generaties.”
Het mooie is dat het dolce-vita-effect gelukkig maakt. Want hoe socialer, vriendelijker en relaxter, hoe groter je kans op geluk. Maar voor de meesten van ons is dat niet genoeg; we willen niet zitten wachten tot het dolce-vita-effect ons de goede kant op duwt. We willen zelf aan de slag. Anne Reitz ­beaamt dat. “Onderzoek laat zien dat ­ouderen een duidelijke wens hebben om hun persoonlijkheid te veranderen.”

Een leuker mens in een-twee-drie

Een belangrijke stap bij het veranderen van je persoonlijkheid is uitpluizen wat je precies anders wil. De meeste mensen, ook zestigplussers, willen min of meer hetzelfde. Intuïtief voelen we aan welke eigenschappen ons blijer, tevredener, gelukkiger zullen maken. 
Met stip op nummer een staat de zucht naar emotionele stabiliteit, zo laat onderzoek van de Amerikaanse persoonlijkheidspsycholoog Nathan Hudson zien. Best begrijpelijk, legt hij uit: “Mensen met een hoge emotionele stabiliteit ervaren relatief weinig negatieve emoties, zoals stress, angst, woede of verdriet.” Dus willen we kalmer en minder gestrest zijn, maar ook zorgzamer, socialer, berekenbaarder, avontuurlijker en creatiever.

Wil je meer openstaan voor kunst, dan hoef je niet ­meteen de Mona Lisa met eigen ogen te zien. Begin met een documentai­re over kunst op tv.Dr. Anne Reitz, assistent-professor ontwikkelingspsychologie aan de Tilburg University

Wil je je persoonlijkheid succesvol aanpakken, maak dan je wensenpakket zo concreet mogelijk. ‘Ik wil een leuker mens worden’ is niet duidelijk genoeg. Ga na wat jij vindt dat een ‘leuker mens’ precies doet. Hoe gedraagt ze zich? Geeft ze vriendinnen vaker complimentjes, is ze zelfverzekerder of is haar huis altijd opgeruimd? Hoe specifieker je het omschrijft, hoe makkelijker het is om dat ‘leuker mens’ te worden.
Bedenk nu heldere, haalbare ‘taken’, ­gedragingen die passen bij je wensen. “Blijvende veranderingen in persoonlijkheid beginnen klein, met veranderingen in alledaags ­gedrag”, legt Anne Reitz uit. Wil je meer openstaan voor kunst, dan hoef je niet ­meteen de Mona Lisa met eigen ogen te zien. Begin met een documentaire over kunst op tv of koop een kunstboek. Ook ‘als-danplannen’ helpen, met name om negatieve eigenschappen de kop in te drukken. Als ik voel dat ik ­geïrriteerd raak, ga ik een halfuur in de tuin werken. Maak een to-dolijstje van alle taken, zodat je ze ook echt kan ­afvinken. Dat geeft nog voldoening ook.

Bottom-upaanpak

Daarna komt het allerbelangrijkste: je moet je naar je eigen wensen gedragen. Wiebke Bleidorn noemt dat de ‘bottom-upaanpak’. “Je begint bij het veranderen van je gedrag, gedachten en gevoelens. Door hier gewoonten van te maken die je in verschillende domeinen en situaties toepast, ben je goed op weg. Vooral als je gemotiveerd en toegewijd bent.”

Wat we allemaal kunnen doen, zonder onze persoon­lijk­heid te hoeven veranderen, is kijken naar onze omgeving. Zorg dat die bij je past.

In een recent studentenonderzoek pakte de eerdergenoemde psycholoog Hudson het als volgt aan. Eerst identificeerden de deelnemers één of twee van de Big Five-pijlers als veranderdoelen. Vervolgens kozen ze elke week een aantal taken uit waarmee ze het bijbehorende gedrag konden oefenen. Die taken werden steeds moeilijker. Wilde iemand extraverter worden, dan was eerst ‘hallo’ zeggen tegen de kassière tijdens de wekelijkse boodschappen genoeg; later moest hij een goede vriend(in) openlijk over een persoonlijk probleem vertellen. Hudsons aanpak bleek te werken. Hoe meer taken de deelnemers uitvoerden, hoe sterker hun persoonlijkheid mee veranderde. Na vier maanden waren de veranderingen klein, maar merkbaar.
Hoe meer je de drie G’s — je gedachten, gedrag en gevoelens — aanpast aan je wenspersoonlijkheid, hoe groter het effect op lange termijn is. En al voelt het eerst ­onwennig, het kan.
Vind je het allemaal nogal veel gedoe? Wiebke Bleidorn heeft een alternatief plan van aanpak. “Wat we allemaal kunnen doen, zonder onze persoonlijkheid te hoeven veranderen, is kijken naar onze omgeving. Zorg dat die bij je past. Omring je met dingen waar je dol op bent, mensen van wie je houdt en dagelijkse gewoonten waar je blij van wordt. Laat hobby’s los die je misschien ooit leuk vond maar die nu niet meer bij je passen, en zoek iets nieuws waar je voldoening uit haalt.”

Minder snel uit balans raken en minder last hebben van stress, angst, woede of verdriet. Uit onderzoek blijkt dat die wens bovenaan staat op het verlanglijstje van de meeste ­mensen. Deze stappen helpen je op weg:

• Zeg bij het opstaan tegen jezelf: vandaag kies ik ervoor om gelukkig te zijn.

• Ben je zenuwachtig voor een bepaalde activiteit? Sta een paar minuten stil bij een vergelijkbare situatie uit het verleden die goed afgelopen is.

• Schrijf elke dag vijf minuten in een dagboek: wat is er ­gebeurd en wat deed het met je?

• Voel je je overspoeld? Haal een paar keer bewust diep adem.

• Ga met je smartphone op speurtocht en maak ten minste tien ­foto’s van dingen die je blij maken.

• Durf voor je mening uit te komen. Of het nu gaat om wat je vanavond wil eten, welk tv-programma je wil kijken of wat je van een stuk in de krant vindt.

• Bestudeer een negatieve gedachte in plaats van er meteen op te reageren. Wat doet de gedachte met je? Vaak verdwijnt de gedachte en het bijbehorende gevoel dan vanzelf.

• Vertel iemand in je omgeving wat je fijn vindt aan die persoon.

BRON: https://www.hln.be/psycho/br-kan-je-karakter-nog-veranderen-op-latere-leeftijd-het-dolce-vita-effect-maakt-je-stabieler-en-meer-ontspannen~a68ad149/

Je karakter kan je altijd zelf veranderen. Niemand kan dat voor jezelf doen.
Welke eigenschappen in een karakter vind men terug.
Welke soorten karakters zijn er?
Vier soorten persoonlijkheden

  • Blauw: mensen die vooral denken en introvert zijn.
  • Rood: mensen die vooral denken en extravert zijn. …
  • Geel: mensen die vooral voelen en extravert zijn. …
  • Groen: mensen die vooral voelen en introvert zijn.

Een karakter is een eigenschap van de persoon zelf. En als je ergens niet lekker bij voelt kan dit aan jouw karakter te wijden zijn. En dan kan het nuttig zijn om eens op zelfonderzoek te gaan. Karakter heeft te maken met gevoelens en gedachten. Grotendeels wordt ons karakter bepaald door de opvoeding. Nadien door ervaring op te doen van jouw leven. Toch zijn de kinderjaren het belangrijkste en wordt daar een grootste deel gevormd. Ook spreekt men soms van aangeboren of erfelijke eigenschappen. Maar ook dit heb je op een moment zelf in de hand om ze te veranderen.

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM