“Hey, hoe is het nog met je depressie?” Psycholoog geeft tips om te praten over psychische gezondheid

Spanning, Burn-Out, Mens, Persoon, Evenementen, Haast

Steeds meer bekende Vlamingen zijn bijzonder openhartig over hun psychische problemen. Via sociale media, televisiereportages of een songtekst delen ze hun geestelijke nood met volgers en fans. Het taboe krimpt. Maar wat als onze vriendin, collega, zus of buurvrouw kampt met een depressie: vragen wij dan wel voldoende hoe het eigenlijk met hen gaat? Psycholoog en psychotherapeut prof. Benedicte Lowyck geeft tekst en uitleg, maar deelt ook haar beste tips. “Het is heel waardevol om gewoon te zeggen ‘Ik weet niet wat ik moet zeggen, maar ik ben hier voor je’.” 

“Het bougeert” 

Om maar te zeggen: er wordt over gesproken. Maar doen wij – die aan de zijlijn staan – dat ook wel genoeg? Dat is dehoofdvraag- om het met een kwinkslag te zeggen.
Professor Benedicte Lowyck, psycholoog en psychotherapeut aan het Universitair Psychiatrisch Centrum KU Leuven, vindt de openheid van bekende Vlamingen alvast een goede zaak. “In Vlaanderen zijn we sowieso meer ‘gesloten’ dan in de ons omringende landen. Door zulke getuigenissen worden mentale problemen genormaliseerd, als iets dat bij het ‘mens zijn’ kan horen. Het haalt het bovendien ook weg uit de eenzaamheid – een gevoel dat het lijden vergroot.” 

Door het verhaal van lotgenoten voel je je niet langer de enige die hiermee te maken krijgt. Dat is een heel belangrij­ke beweging.Professor Benedicte Lowyck, psycholoog en psychotherapeut

“Door het verhaal van lotgenoten voel je je niet langer de enige die hiermee te maken krijgt. Dat is een heel belangrijke beweging. In de Verenigde Staten zie je het andere uiterste. Therapie volgen is daar bij wijze van spreken dagelijkse kost, iedereen spreekt er over zijn of haar ‘shrink’ (therapeut, red.). Ik zeg niet dat we die kant moeten uitgaan, maar het uit de taboesfeer halen is wél belangrijk. Er is in ons land nog werk aan de winkel, maar ‘het bougeert’.”

Als een tandem

Over taboe gesproken: het is absoluut niet gemakkelijk om het gesprek aan te gaan over de psychische gezondheid van een vriend(in) of kennis. De drempel is even hoog als vragen naar iemands gebroken hart of informeren naar het rouwproces waar iemand volop in zit. Nederlands onderzoek wijst uit dat zeven mensen op tien vinden dat vragen naar iemands mentale klachten héél persoonlijk is. Slechts een kwart van de ondervraagden verwacht dat een persoon met depressieve gevoelens het zelf fijn vindt om erover te praten. 
Het initiatief wordt daarmee vaak gelegd bij de persoon met de klachten zelf. Terwijl praten net een eerste stap kan zijn naar herstel. Het kan ervoor zorgen dat de klachten minder worden. Omdat je gehoord en begrepen wordt. Professor Lowyck, die 25 jaar ervaring heeft als psycholoog/psychotherapeut, heeft raad voor al wie in zijn of haar omgeving geconfronteerd wordt met mentale problemen. “Hou contact, op het ritme van en met respect voor wie de persoon is. Het is belangrijk om expliciet te tonen, via een berichtje, telefoontje of bezoekje: ik ben er voor jou. Niet enkel voor de plezante stukken, maar ook op de moeilijke momenten in het leven.”

Persoon­lijk geloof ik in een tweesporen­be­leid: een partner of vriend(in) die er altijd is, en professio­ne­le begelei­ding.Professor Benedicte Lowyck, psycholoog en psychotherapeut

“Persoonlijk geloof ik in een tweesporenbeleid. Een depressief persoon heeft absoluut nood aan een partner of vriend(in) die er met empathie en geduld altijd ís. Dat is heel betekenisvol en voedend. Maar anderzijds is het ook belangrijk om professioneel begeleid te worden. In een professionele relatie is het mogelijk om echt in de diepte te werken. En dan bedoel ik niet per se een langdurige therapie. Soms kunnen een paar gesprekken al volstaan. Kunnen terugvallen op je naasten én op iemand professioneel – als een soort tandem – is cruciaal. Het ene mag en kan het andere niet vervangen.”

Zwijgen is zilver, praten is goud

Wie kampt met een depressie schaamt zich mogelijk over gevoelens en gedachten. Dat maakt het voor naasten niet altijd eenvoudig. Kan je gewoon vragen ‘Hoe is het nu met je depressie?’ Professor Lowyck: “Die vraag stellen kan zeker. Het is fijn als er een gesprek uit volgt, maar vaak zal dit niet het geval zijn. Het is aan de partner, vrienden, ouders of buren om de privacy van de persoon te respecteren en zeker niet te bombarderen met vragen. Neem iemand liever eens mee naar een tentoonstelling of naar de film. Ga een koffietje drinken of maak een wandeling. Vaak doet dat meer deugd dan het grote gesprek.”
“Zo’n gesprek op gang trekken is zeker niet evident. Wij, psychologen, zijn getraind om emotioneel leed te benoemen en te bevragen. Maar nogal wat mensen voelen zich daar niet comfortabel bij. Het is dan heel waardevol om gewoon te zeggen ‘Ik weet niet wat ik moet zeggen, maar ik ben hier voor je’. En hoe goedbedoeld al jouw adviezen ook zijn, de kans is groot dat de persoon ze gewoon naast zich neerlegt. Omdat hij of zij dat allemaal zelf ook wel weet, maar de energie niet kán opbrengen.” 

Weigert iemand om te komen eten, ondanks je zoveelste uitnodi­ging? Die reactie gaat niet over jou, dan wel over de toestand waarin die persoon zich op dat moment bevindt.Professor Benedicte Lowyck, psycholoog en psychotherapeut

“Het is voor naasten dan ook van het allergrootste belang om elke afwijzing of periode van stilte niet persoonlijk te nemen. Weigert iemand om te komen eten, ondanks je zoveelste uitnodiging? Die reactie gaat niet over jou, dan wel over de toestand waarin die persoon zich op dat moment bevindt – ‘Help, ik voel me té slecht om onder de mensen te komen’. Probeer het gewoon te blijven vragen en laat de persoon vooral niet vallen. Ik kan het niet genoeg herhalen: laat voelen dat je er bént.”

(Lees verder onder de kader.) 

In stijgende pijn

• In vier jaar is het aantal Belgen dat meer dan één jaar thuis zit met een burn-out of depressie met 40 procent gestegen, volgens de cijfers van het RIZIV (mei 2021). Dit komt neer op 112.000 mensen. In 78.000 gevallen hiervan gaat het over een depressie. Het aantal stijgt met tien procent per jaar.

• Een rapport van Sciensano van januari 2020 over de geestelijke gezondheid in België legt volgende zaken bloot: 1 op 5 is zeer tevreden met zijn of haar leven. 1 op 10 van de volwassenen lijdt aan een psychische stoornis. In de categorie 2- tot 18-jarigen heeft 1 op 10 een psychisch probleem dat professionele ondersteuning vraagt. 12 procent van de bevolking is erg ontevreden over het leven. 29 procent hiervan heeft het gevoel altijd onder druk te staan, 23 procent kampt met slaapproblemen door zorgen en 20 procent is ongelukkig en depressief. De meest kwetsbare groepen zijn vrouwen, mensen tussen 25 en 54, senioren ouder dan 75 en laaggeschoolden.

• De organisatie Te Gek! becijferde vorig jaar dat 20 procent van de vrouwen en 10 procent van de mannen in ons land ooit te maken krijgen met een vorm van depressie. 8 procent van de bevolking gebruikt antidepressiva. Het gebruik is de jongste tien jaar met een kwart gestegen. Ze zien vooral het aantal jonge mensen (onder de twintig) dat deze medicatie gebruikt, stijgen. België zit op vlak van antidepressiva bij de Europese top, zo zet ook het Riziv de cijfers van 2020 zwart op wit. Zo’n 1, 22 miljoen Belgen hebben medicatie nodig. Dit is zeven procent méér dan tien jaar geleden.

Schrijfster Gelein van Kampen is mama van twee kindjes, van 6 en 2. In de zomer van vorig jaar kwam haar depressie aan het licht. Al was het gevoel al langere tijd aan het sluimeren. “Al maandenlang voelde ik het steeds donkerder worden. Ik ging een ‘coaching’ volgen tegen perfectionisme, omdat ik heel zenuwachtig werd van anderen en mezelf. Ik had op professioneel gebied een erg laag zelfbeeld en ik kroop verder en verder in mijn schulp.”
De diagnose volgde: een depressie. Over elke stap van dat moeilijke proces hield ze een dagboek bij. Dat verscheen als column op de website van het maandblad Goed Gevoel. “Erover schrijven werkte helend. Het dagboek was ook een gedwongen deur die ik open gooide. Want mijn broer en mijn ouders, met wie ik nochtans erg close ben, wisten van niks. ‘Je hebt een eigen column over wát?’ Ze vielen uit de lucht.” 

Door mijn column gingen mijn familie en andere mensen vaker vragen hoe het ging.Gelein Van Kampen

“Ik had er met hen nog nooit over gesproken. Deels omdat ik dat zelf niet wilde. Als ik bij hen op bezoek ging, wilde ik dat het leuk is. Ik hield mijn probleem liever voor mezelf. Een leuke avond deed me dan meer deugd dan dat ik mijn hart kon uitstorten. Maar door de column gingen zij, en veel andere mensen, vaker vragen hoe het ging. Mensen vertelden me ook over hun eigen besognes, waardoor ik me minder alleen voelde.”
En toch. Praten over je eigen miserie: voor Gelein hoeft het nog altijd niet. “Als iemand ernaar vraagt op een goede dag: prima. En als het even heel slecht met me gaat, heb ik geen zin om het uit de doeken te doen. Maar – en dat wil ik onderlijnen: het is sowieso leuk te weten dat er iemand aan je denkt.”

Op de ijskast hangt een lijstje met zaken die me beter maken als het slecht gaat.Gelein Van Kampen

Op aanraden van een psycholoog ontwikkelde Gelein een ‘systeem’, voor haar en haar naasten. “Op de ijskast hangt een lijstje met zaken die me beter maken als het slecht gaat. Zij die me goed kennen, weten wat er op mijn lijstje staat en zij kiezen er iets uit.”
“Ik heb door mijn depressie veel geleerd. Vandaag gaat het de goede kant uit. Eén lezer stuurde me: ‘Bedankt om het onderwerp uit het donker te halen’. Dat vond ik heel mooi verwoord.” 

BRON: https://www.hln.be/psycho/hey-hoe-is-het-nog-met-je-depressie-psycholoog-geeft-tips-om-te-praten-over-psychische-gezondheid-br~aec57e30/

Mensen vinden het vaak moeilijk om over hun psychische problemen te praten. Toch kan het een opluchting zijn als men het masker af durft te zetten als de vraag gesteld wordt. Hoe gaat het met je. Als men er eerlijk op durft te antwoorden ga je vaak merken dat je een luistert oor krijgt. Velen hebben het begrip om gewoon naar de persoon te luisteren. Dat op zo een moment belangrijk is.
Ervoor durven uitkomen dat men het gevoel heeft opgebrand te zijn. Dat men het even niet meer ziet zitten. Is een teken naar jezelf toe van he zoek hulp. Maar praat er ook over. Praten kan veel oplossen.
Kleine hulpmiddeltjes kunnen de persoon ook helpen om zijn gedachten even op iets anders te zetten.
Men mag niet vergeten een depressie of burn-out komt niet zomaar. Dit sluimert in je en voor je het weet kan men er zelf niet meer uit. Men ziet en voelt alleen nog maar duisterheid rond zich heen hangen.
Geen fut meer geen zin om te ondernemen. Gaan zich dan ook vaak emotioneel voelen en sommigen durf dit dan ook niet te laten zien. Zodat ze het allemaal maar inslikken ten kost van hun lichaam.

Burn-Out, Ziekte, Mentale Pijn, Pesten, Vuur

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM