Koukleum of kacheltje? Daarom zit jij te bibberen, terwijl iemand anders geen last heeft van de koude

Op Dikketruiendag draaien we met z’n allen de verwarming een graad lager. En dat terwijl het vriest dat het kraakt. Sommigen zullen daar meer last van hebben dan anderen. Waarom heeft de ene persoon het altijd koud, terwijl de andere de thermostaat nooit hoger dan 18 graden zet? Wij vroegen het aan hoogleraar Energetica en Gezondheid Wouter van Marken Lichtenbelt (Universiteit Maastricht). “Alles heeft te maken met de hoeveelheid vet die we opslaan in ons lichaam.”

Blizzard, Sneeuw, Vrouw, Winterkleren, Winters Tafereel


Het verschil is enorm: er zijn mensen die zich van oktober tot april in een schijnbaar permanente staat van onderkoeling bevinden en de winter niet doorkomen zonder twee lagen thermisch ondergoed. Hun vingers voelen altijd koud aan, en het kersenpitkussentje is hun beste vriend. Anderen lijken helemaal geen last te hebben van winterse temperaturen en lopen het hele jaar door het liefst op blote voeten rond. Hoe komt dat? 
Wouter van Marken Lichtenbelt, hoogleraar Ecologische Energetica en Gezondheid aan de Universiteit Maastricht, doet al jaren onderzoek naar energiestofwisseling en lichaamssamenstelling. Hij beaamt dat er wel degelijk individuele variaties zijn: “In principe heeft iedereen eenzelfde lichaamstemperatuur die schommelt tussen de 36,5 en 37,5 graden. Bij inspanningen stijgt dat richting 38, of zelfs 39 graden bij een marathonloper. Deze cijfers zijn een gemiddelde, maar uiteraard spelen een hoop factoren een rol. Bovendien is de temperatuur van onze buitenlaag (huid, handen en voeten) veel meer onderhevig aan schommelingen.”

Slanke vrouwen hebben pech

In een wetenschappelijk filmpje dat de BBC onlangs postte, is te zien hoe een koppel in ondergoed wordt gefilmd in een koele ruimte met de airconditioning op maximum. Op de beelden van de infraroodcamera is duidelijk te zien hoe het lichaam van de vrouw razendsnel afkoelt, terwijl de temperatuur bij de man constant blijft. “Alles heeft te maken met de hoeveelheid vet die we opslaan in ons lichaam”, legt prof. Van Marken Lichtenbelt uit. 

Weinig spieren? En slank? Dan koel je sneller afWouter van Marken Lichtenbelt, hoogleraar Ecologische Energetica en Gezondheid aan de Universiteit Maastricht

“Vooral de vetvrije massa, zoals spieren en organen, is belangrijk: het zijn die weefsels die warmte creëren. Ik noem ze weleens de kacheltjes van ons lichaam. Mannen hebben over het algemeen minder vet en meer spiermassa dan vrouwen, waardoor ze dus ook meer warmte produceren. Dat verklaart waarom het meestal vrouwen zijn die het sneller koud hebben.”
“Wanneer je als vrouw ook nog eens slank bent, heb je dubbel pech, want ook ons gewicht speelt een grote rol. Het is vooral de verhouding tussen de inhoud van ons lichaam en de huidoppervlakte die daarbij de doorslag geeft. Wie overgewicht heeft, draagt een enorm volume met zich mee in verhouding tot een relatief klein oppervlak. Maar slanke mensen hebben een grotere huidoppervlakte die kan afkoelen. En binnen al die groepen (man, vrouw, obees, slank) heb je ook nog de individuele variaties in temperatuurervaringen.”

Koude tenen

Wanneer de buitentemperatuur daalt, raakt ook ons lichaam warmte kwijt. Om de werking van onze vitale organen te beschermen, gaat onze huid op dat moment afkoelen. Op die manier kan de warmte binnen in het lichaam namelijk constant gehouden worden. En daar zijn vooral uiteinden zoals tenen, vingers en het puntje van je neus de dupe van. 

Koukleum? Veel bewegen is de boodschapWouter van Marken Lichtenbelt, hoogleraar Ecologische Energetica en Gezondheid aan de Universiteit Maastricht

Wouter van Marken Lichtenbelt: “Het zijn voornamelijk de stukjes onbehaarde huid zoals handpalmen en voetzolen, waar heel veel bloedvaten samenkomen, die zorgen dat er veel lichaamswarmte verloren gaat. Zeker wanneer je stilzit, gaat het lichaam op die plaatsen de warmtevaten dichtgooien om de temperatuur vanbinnen op 37 graden te houden. Iedereen kent wel het fenomeen van dode vingers in de winter, waarbij al het bloed uit de vingertoppen weggetrokken is. Het enige wat op zo’n moment helpt, is de doorbloeding weer op gang trekken door te bewegen. Als je stilzit, is de warmteproductie van je lichaam vrij gering, maar wie een rondje loopt zal die productie omhoog krijgen. Spieren gebruiken veel energie en produceren daarbij extra warmte. Veel bewegen is dus de boodschap voor koukleumen.”

Wit versus bruin vet

Tien jaar geleden deed het team van prof. Van Marken Lichtenbelt een baanbrekende ontdekking. Ze bestudeerden de hoeveelheid bruin vet die ieder van ons in zijn lichaam heeft. Vroeger werd aangenomen dat alleen dieren en baby’s dat hadden, maar het team kwam erachter dat ook volwassenen over een portie van het goedje beschikken: “Het zogenaamde ‘wit vet’ heeft geen functie. Dat is het normale vet dat we allemaal kennen. Bruin vet is een zeer sterk doorbloed weefsel dat veel warmte kan genereren. Je kan het vergelijken met een opeenhoping van minuscule warmtefabriekjes, die worden aan- en uitgezet wanneer je in de kou komt.” 

Slanke mensen hebben meer bruin vet dan mensen met overge­wicht. Zij hebben het nodig om hun gebrek aan volume te compense­ren, net zoals baby’s en kleine dierenWouter van Marken Lichtenbelt, hoogleraar Ecologische Energetica en Gezondheid aan de Universiteit Maastricht

“Bruin vet produceert 10 tot 15 ­procent meer warmte op het moment dat je afkoelt. Dat verklaart waarom slanke mensen meer bruin vet hebben dan mensen met overgewicht. Zij hebben het nodig om hun gebrek aan volume te compenseren, net zoals baby’s en kleine dieren, die ook relatief veel huidoppervlakte hebben in vergelijking met hun inhoud. Wanneer de moeder niet in de buurt is, moet een baby zichzelf op temperatuur kunnen houden, en daarvoor is hij grotendeels ­afhankelijk van bruin vet. Nu weten we dus dat dat bij volwassenen ook zo is, al gaat het niet over gigantische hoeveelheden. We hebben allemaal zo’n 50 tot 100 gram bruin vet in ons lichaam, dat vooral opgeslagen zit achter onze ­sleutelbeenderen, in de hals, nek en langs de ruggenwervels.”

Laat het schommelen

Vet, huidoppervlakte en doorbloeding spelen dus allemaal een grote rol in het op peil houden van onze interne thermometer. Maar uiteraard heeft ook de omgevingstemperatuur een grote impact. Wat is nu eigenlijk de perfecte temperatuur om ervoor te zorgen dat iedereen in een ruimte zich comfortabel voelt? Wouter van Marken Lichtenbelt is geen voorstander van constant gereguleerde airco. “Wat variatie in temperatuur zet het lichaam aan tot actie, tot temperatuurregulatie, wat gezond is. Net omdat er zoveel individuele verschillen zijn, is het moeilijk om iedereen tevreden te stellen. Vrouwen verkiezen doorgaans een temperatuur van net boven de 20 graden, terwijl mannen daar liever onder blijven. Onderzoek heeft uitgewezen dat het beter is om de temperatuur lichtjes te laten schommelen door bijvoorbeeld af en toe een raam open te zetten of de verwarming een graad hoger of lager te draaien.” Ideaal advies voor Dikketruiendag dus! 

BRON: https://www.hln.be/fit-en-gezond/koukleum-of-kacheltje-daarom-zit-jij-te-bibberen-terwijl-iemand-anders-geen-last-heeft-van-de-koude~acbbed70/

Nu we toch weer af te rekenen hebben met temperaturen onder 0. Zijn er die echt het niet warm krijgen. Dat heeft te maken zoals je kan lezen hierboven. En zeker vrouwen hebben dan veel last van koude voeten. Die ze dan al te graag opwarmen aan hun partner. Geen valentijnscadeau op zo een moment. Maar meer de echtscheidingspapieren die dan klaar kunnen liggen. Voeten en handen zullen het eerste weten van de kou. Juist omdat deze en zeker handen meer blootgesteld worden aan koude. Je kan dan wel handschoenen aantrekken en goed dikke sokken. Het kan zijn na een tijdje dat dit gewoon niet helpt. Lippen en wangen weten daar ook van. En in deze tijden komen gesprongen lippen dan ook vaak voor. In sommige gevallen zelfs kloofjes in de wangen. Het is gewoon even doorbijten zou ik zeggen. En als je naar buiten gaat blijf niet al te lang stil staan. Zo verliest je lichaam minder warmte.
Als men terug binnen gaat laat eerst je lichaam wennen aan de warmte duurt enkele minuten en drink dan pas iets warm.

Winter, Hoed, Meisje, Sneeuw, Seizoen, Ski-Ing

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM