Archive for 3 februari 2021


PLOTS

ER KOMT EEN MOMENT VAN HERKENNING.

Vrouw, Masker, Gezicht, Ziel, Identiteit Stoornis

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

Waarom AD(H)D bij vrouwen al te vaak over het hoofd wordt gezien: “Plots viel alles op zijn plek”

Fidget Spinner, Spinner, Beurt, Afgeleid

“Ik was gewoon lui, dacht ik. Lui en labiel.” Katrien (34), Zoë (44), Leen (39), Nathalie (31) en Leslie (42) liggen al jaren in de knoop met zichzelf: hun leven voelt als chaos aan en ze begrijpen niet waarom. Tot ze eíndelijk de diagnose krijgen: AD(H)D. Vaak krijgen vrouwen die bepaalde dingen in hun leven niet op orde hebben, eerst het label borderline of bipolair opgeplakt, terwijl de juiste diagnose AD(H)D niet of pas veel later valt. Hoe komt dat? “Meisjes leren al van jongs af aan om ongewenste symptomen te maskeren.”

“Adulting”, zo beschreef Katrien (34) de overweldigende jongleeract die ze ervoer, wanneer ze naar eigen zeggen “een normaal volwassen leven” probeerde te leiden. Een leven waarin een job gecombineerd werd met het huishouden en een gezin. Waarin rekeningen werden betaald en keukenkastjes net als mayonaisepotten na gebruik netjes werden gesloten. “Ik begreep niet waarom het me zo ontzettend veel moeite kostte om gewoon gewóón te doen. Ik had constant het gevoel dat ik overal achteraan rende, alsof het leven niet voor mij bestemd was. Ik heb dat ook zo tegen mijn therapeut gezegd. Dat het niet meer hoefde. Dat ik eruit wilde stappen.”
Ze ging al jarenlang in therapie en verzamelde onderweg heel wat diagnoses: van depressie tot bipolaire stemmingsstoornis. Tot een aandachtige psycholoog haar in de richting van AD(H)D stuurde. ‘Attention Deficit (Hyperactivity) Disorder’ is de overkoepelende naam voor een cluster van gedragssymptomen, zoals concentratie- en aandachtsproblemen, impulsiviteit, al dan niet gecombineerd met hyperactiviteit.
“Toen ik het woord ADHD zag staan, dacht ik onmiddellijk: dit gaat niet over mij”, zegt Katrien. “Ik kende mensen met ADHD, en die waren absoluut niet hoe ik was. Ik was juist heel rustig op school, ik vond de speelplaats een te drukke plek die ik ontvluchtte door binnen te blijven om te lezen. Ik was zeker niet hyperactief of agressief, en mijn punten waren altijd wel oké. Ik was gewoon lui, dacht ik. Lui, lomp en labiel. Tot ik me begon in te lezen over hoe de stoornis zich op verschillende manieren kan manifesteren en dacht: dit gaat kei-hárd over mij.”
Ook voor Zoë (44) kwam de diagnose, nu zeven jaar geleden, als een verrassing. “Wanneer ik naar leeftijdsgenoten keek, had ik altijd het gevoel: hoe doen ze het in godsnaam? Taken afwerken, agenda’s bijhouden… het leek alsof ik een briefing had gemist. Alsof iedereen wist wat ze moesten doen, en ik deed dan maar wat. De drukte die ik altijd met AD(H)D associeerde, speelde zich niet af in mijn gedrag, maar zat voornamelijk in de chaos in mijn hoofd. Ernstige slaapproblemen, veroorzaakt door irrationele angsten, deden me uiteindelijk bij een psychiater belanden.”

Niet altijd Duracell-konijnen

Wie AD(H)D zegt, denkt aan wriemelende kinderen die niet kunnen stilzitten, jongens vaak, die woede-uitbarstingen krijgen en als een rood aangelopen Duracell-konijn met zwaaiende armen door de kamer rennen. De stoornis kán zich zo uiten. Maar dat is lang niet altijd het geval. “Men heeft lange tijd te veel op het ‘hyperactieve’ deel gefocust, terwijl de aandachts- en organisatieproblemen minstens zo belangrijk zijn”, zegt psychiater Steven Stes, gespecialiseerd in AD(H)D. De neurobiologische ontwikkelingsstoornis wordt in het diagnostisch handboek DSM-5 opgesplitst in drie verschillende beelden: zo is er het overwegend hyperactieve of impulsieve beeld, het overwegend onoplettende beeld en het gecombineerde beeld.
“Maar zelfs die indeling valt nog steeds te ruim”, zegt Stes, die als staflid van het Universitair Psychiatrisch Centrum KU Leuven de Polikliniek AD(H)D voor volwassenen heeft opgericht. “De stoornis is bijzonder heterogeen en in de praktijk presenteren mensen zich telkens juist verschillend qua klachten en samengaande problemen. Verschillende hersengebieden en verschillende neurotransmitters zijn erbij betrokken. Lange tijd heeft men gedacht dat de stoornis verbonden zou zijn met één bepaald cognitieve proces, maar meta-analyses tonen steeds meer aan dat hét typische AD(H)D-brein niet bestaat. Onderzoekers proberen nu ook om meer verfijnde indelingen te maken dan de vermelde DSM-5-classificatie.”

Mensen met AD(H)D verliezen niet ‘soms eens hun sleutels’, hun aandachts­pro­ble­men hinderen hen in hun dagelijkse bezigheid.Psychiater Steven Stes

Op papier doen de kenmerken van AD(H)D ook bij heel wat mensen een belletje rinkelen. Rusteloosheid, concentratiestoornissen, emotionele instabiliteit, impulsief gedrag, een verstoord tijdsbesef… Wereldschokkend klinkt het niet. “Bij een diagnosestelling bekijkt men echter niet enkel óf deze symptomen voorkomen, maar vooral naar de intensiteit en de frequentie waarmee deze symptomen zich voordoen”, zegt Stes. “Mensen met AD(H)D verliezen niet ‘soms eens hun sleutels’, hun aandachtsproblemen kunnen tot grote problemen lijden en hinderen hen in hun dagelijkse bezigheid.”
Stes benadrukt dan ook dat het in de klinische praktijk heel belangrijk is om bij mensen met een vermoeden van AD(H)D een uitgebreid profiel op te stellen van zowel hun symptomen als de problemen die men ervaart in het dagelijks functioneren, waarbij ook gekeken wordt naar samengaande psychische en lichamelijke problemen. Dat eerstelijnshulpverleners als huisartsen beter op de hoogte zijn van de heterogeniteit van de stoornis, kan helpen patiënten beter door te verwijzen.
Juist daar durft het weleens mislopen.

Slechtzittend ondergoed

Het belang van een juiste diagnose en bijbehorende behandeling is in de geestelijke gezondheidszorg net zo elementair als in de fysieke gezondheidszorg. Een fout label voelt niet alleen als slechtzittend corrigerend ondergoed, de effecten van verkeerde medicatie kunnen leiden tot verslaving enerzijds of het verergeren van symptomen anderzijds.
Bovendien voelen mensen zich bij een verkeerde diagnose nog steeds verkeerd begrepen, zelfs door hulpverleners die hen juist zouden moeten begrijpen, wat gevoelens van depressie en angst en zelfs zelfmoordneigingen doet toenemen. Gevoelens die op hun beurt weer kunnen leiden tot zelfverwonding, middelenmisbruik en psychoses, wat het ziektebeeld alleen maar vertroebelt.
“Ik weet nu dat mijn depressieve gevoelens niet inherent zijn aan mij, of aan de stoornis die ik zou hebben, maar dat ze het gevolg zijn van jarenlang zonder (de juiste) diagnose rond te lopen”, zegt Katrien. “Ik voelde me nooit helemaal thuis in het label bipolair, maar wie ben ik om een arts tegen te spreken?”

Symptomen bij meisjes worden vaker als karakterei­gen­schap­pen dan als kenmerken van een ontwikke­lings­stoor­nis weggezet. Ze is dromerig, praatgraag, een warhoofd.

Het zijn verhalen die je vaak hoort terugkeren.
Heel wat volwassen vrouwen krijgen niet, of pas op latere leeftijd, de diagnose AD(H)D. Vaak pas na een lange lijdensweg die voorkomen had kunnen worden, als zowel hulpverleners als patiënten beter op de hoogte zouden zijn van de diversiteit van de stoornis. Hoewel studies ondertussen ruimschoots hebben aangetoond dat AD(H)D ook bij meisjes en volwassenen voorkomt, zien hulpverleners ze vaak over het hoofd. Waarom? Vaak omdat zij (zowel in de geestelijke, als in de fysieke gezondheidszorg) diagnoses nog steeds laten afhangen van hoe het ziektebeeld zich manifesteert bij mannen, schrijft de Amerikaanse doctor in de psychologie Ellen Littman, die meewerkte aan boeken als Understanding Girls and Women with ADHD en The Hidden Side of Adult ADHD.
Volgens Littman krijgen meisjes voornamelijk een diagnose, wanneer ze ook gedragsproblemen vertonen die met hyperactiviteit gepaard gaan. Met andere woorden: wanneer ze zich gedragen volgens het stereotiepe beeld dat nog steeds over de stoornis bestaat. Dat gebeurt veel minder, schrijft Littman, omdat meisjes enerzijds voornamelijk de onaandachtige variant van de stoornis (zonder hyperactiviteit) hebben, anderzijds omdat meisjes al van jongs af leren om behoorlijk, braaf én lief te zijn en mogelijke symptomen en ongewenst gedrag te maskeren en te internaliseren. Een jongen die niet kan stilzitten en herrie stookt, krijgt al sneller een retourtje naar het Centrum voor Leerlingenbegeleiding (CLB) dan een meisje dat continu uit het raam zit te staren.
Symptomen bij meisjes worden dan ook vaker als karaktereigenschappen dan als kenmerken van een ontwikkelingsstoornis weggezet. Ze is dromerig, praatgraag, een warhoofd. Ondertussen wordt dat meisje nog steeds gehinderd door dezelfde uitdagingen als haar mannelijke klasgenootjes met AD(H)D, maar moet zij het zonder begeleiding of medicatie zien te rooien, wat niet bevorderlijk is voor haar zelfbeeld.
Wanneer ze op latere leeftijd dan toch hulp gaat zoeken voor de storm in haar hoofd, krijgt ze op de koop toe vaker de foute diagnose, schrijft de Amerikaanse klinisch psychologe en ADHD-expert Kathleen Nadeau in Understanding Women with AD/HD. ‘Dokters slagen erin om de depressie die met (te laat vastgestelde) AD(H)D gepaard gaat te herkennen, maar missen de AD(H)D zelf. Wanneer vrouwen klagen over hyperactieve symptomen en impulsiviteit, worden ze veeleer richting een bipolaire stoornis geduwd.’

Geen kinderziekte

Naar schatting 5 procent van de Europese schoolgaande kinderen lijdt aan ADHD; dit betekent dat gemiddeld één kind in elke klas de diagnose krijgt. Internationale cijfers bevestigen dat jongens veel vaker én veel sneller de diagnose krijgen. “Je ziet wel dat jongens vaker voor samenhangende gedragsproblematiek, zoals opstandigheid, worden doorverwezen, wat dan sneller tot een diagnose kan leiden”, zegt ook Stes.
“Momenteel stellen we bij kinderen grofweg een 2 tot 3-op-1-verhouding tussen jongens en meisjes met een AD(H)D-diagnose vast. Het is wel opvallend dat studies bij volwassenen aantonen dat het later evolueert naar een zo goed als 1-op-1-verhouding. Dat is wat ik in mijn praktijk ook zie: ik behandel ongeveer evenveel mannen als vrouwen met AD(H)D.”
Volgens de organisatie European Network Adult ADHD, waarin veertig professionals uit achttien Europese landen zetelen, komt AD(H)D bij ongeveer 3 tot 4 procent van de volwassenen voor, wat wil zeggen dat bij twee derde van de jongeren met de diagnose de stoornis zich verder manifesteert, al kan de uiting van de stoornis wel veranderen. Duidelijke, bekende symptomen zoals hyperactiviteit en impulsiviteit nemen af bij het ouder worden, en het probleem verschuift naar subtielere symptomen zoals innerlijke rusteloosheid, onaandachtigheid en desorganisatie.
Als volwassene is het dus best een uitdaging om achter de diagnose AD(H)D aan te gaan, zegt Ria Van Den Heuvel, loopbaancoach en directeur van AD(H)D-kenniscentrum ZitStil. “Lange tijd werd het gezien als een kinderziekte die wegdeemstert met het ouder worden, maar dat is voor heel wat mensen niet het geval. AD(H)D bij volwassenen is pas de laatste tien jaar onder de aandacht gekomen. Bijgevolg zijn er in de geestelijke gezondheidszorg te weinig mensen die cliënten de juiste richting kunnen wijzen.”
Omdat het een zogenoemde comorbide stoornis is, die vaak gepaard gaat met andere problemen zoals angststoornissen, relatieproblemen en verslavingen, zien hulpverleners AD(H)D weleens over het hoofd. “In principe zou men bij mensen die bijvoorbeeld opgenomen worden in de verslavingszorg eerst moeten uitklaren of er geen sprake kan zijn van AD(H)D”, zegt Van Den Heuvel. “Anders is het dweilen met de kraan open.” ZitStil merkt dat volwassenen zich voornamelijk aandienen, nadat ze zelf al heel wat teleurstellingen hebben opgelopen, of nadat er bij hun kinderen AD(H)D werd vastgesteld, ze te horen krijgen dat er een genetische factor is en ze bij zichzelf dingen herkennen.
Leen (39) vermoedde bijvoorbeeld al langer dat ze AD(H)D heeft, maar werd pas zeker van haar stuk toen haar zoontje de diagnose kreeg. “Slecht slapen, spreken zonder nadenken, een piekerhoofd dat maar blijft doorrazen,… ik zie veel van mezelf in hem, ook al uit de stoornis zich bij ons op verschillende manieren.” Wie Leen kent, zou haar op het eerste gezicht niet als AD(H)D’er bestempelen. “Als ik op het werk zou vertellen hoe chaotisch en rommelig ik in werkelijkheid ben, zouden ze me niet geloven. Ik ben de meest gestructureerde van de groep en ik ben best perfectionistisch, wat niet lijkt te kloppen met het ziektebeeld. Toch is het voor mij niet zo tegenstrijdig. Structuur helpt tegen de chaos in mijn hoofd. Ik wou dat ik kon zeggen dat dat ook thuis lukt, maar hier is het vaak juist chaos troef.
“Chaos vergroot gewoon de kans op fouten, en daar kan ik écht niet mee om. Dan is er sowieso het stemmetje in mijn hoofd: ‘Zie je wel, je doet het weer verkeerd. Je leert het nooit. Wat denken ze nu van jou.’”
Ook haar gedrag leerde Leen al op jonge leeftijd aanpassen. “Ik merkte al heel jong dat ik ‘anders’ moest zijn dan hoe ik werkelijk was. Als ik bijvoorbeeld op familiefeesten mijn springerige zelf toonde, leek het alsof mensen me niet moesten. Achteraf bekeken denk ik dat dat best meeviel, maar ik was gewoon erg gefocust op elk signaal dat er kwam. Ik denk niet dat er ooit iemand écht met zijn ogen heeft gerold of hardop heeft gezucht, maar zo voelde ik het wel aan. Daardoor leerde ik heel snel dat mezelf zijn – luid, uitbundig, enthousiast, nieuwsgierig – niet oké was.”

Misverstanden

Het helpt ook niet dat er aan AD(H)D nog steeds veel misverstanden en vooroordelen gekoppeld zijn. Dat het een hype is bijvoorbeeld, een makkelijke parapluterm die veel te snel gebruikt wordt, terwijl AD(H)D bij meisjes en volwassenen juist ondergediagnosticeerd wordt. Volgens Van Den Heuvel is het stigma dat rond AD(H)D heerst, veel groter dan bij andere ontwikkelingsstoornissen. “Ook in de media wordt de stoornis vaak negatief benaderd en worden stereotyperingen in stand gehouden.”
Stes valt haar bij. “Ik zie AD(H)D nog al te vaak geminimaliseerd worden, zelfs bij collega’s. Ze zien het als een lichte problematiek, terwijl dat verraderlijk is vanwege de chronische aard. Bovendien wordt er steeds meer bekend over de stoornis en haar negatieve impact op iemands mentale en fysieke gezondheid in de loop van het leven.”

Het initiatief om me te laten testen op AD(H)D moest volledig uit mezelf komen. Daar ben ik nog altijd boos om.Nathalie

“Ik had voor mijn diagnose al veel over AD(H)D gelezen en herkende mezelf daar wel in, maar het heeft lang geduurd voor ik er zelf achteraan ging”, zegt Nathalie (31), bij wie de stoornis twee jaar geleden werd vastgesteld. “Ik dacht enerzijds dat dat wat ik ervoer niet zo ernstig was als een echte ontwikkelingsstoornis. Ik vond ook dat ik mezelf niet moest aanstellen, dat AD(H)D gewoon een excuus was voor een beetje warrig zijn. 
“Je leest veel dat de diagnose te vlug gesteld wordt, hè. Ik wilde niet dat mensen dachten dat ik een smoesje gebruikte. Toen ik dan uiteindelijk specifiek hulp zocht, botste ik op dezelfde vooroordelen die ik zelf al had, heeft het me bijna een halfjaar gekost om mijn artsen ervan te overtuigen om me tóch te testen op AD(H)D. Daar ben ik nog altijd boos om, dat het initiatief volledig vanuit mezelf moest komen. Ik kan me voorstellen dat niet iedereen de moed heeft om door te zetten.”
Er wordt nog al te vaak een eigen verantwoordelijkheid aan AD(H)D gekoppeld, zegt Van Den Heuvel. “We zien dat in de brede maatschappij, maar soms zelfs ook bij hulpverleners. ‘Doe toch eens wat harder je best, wees eens wat flinker.’ Het zijn vooroordelen waar cliënten al te vaak mee te maken krijgen en die ze uiteindelijk ook gaan internaliseren. En dat terwijl het voor mensen met AD(H)D echt geen kwestie is van niet wíllen, maar daadwerkelijk niet kúnnen.”

Tijd, geld en spullen

Voor haar boek A Radical Guide for Women with ADHD: Embrace Neurodiversity, Live Boldy, and Break Through Barriers sprak de Amerikaanse psycho­therapeut Sari Solden met verschillende vrouwen over hoe ze hun diagnose ervaren.
The disorder of dis-order’, zo beschrijft Solden de stoornis. Een wanorde die zich op elk niveau laat kenmerken: je gedachten zijn een rommeltje, je emoties zijn een warboel, en je huis is vaak een puinhoop. Dat komt, zegt Solden, omdat AD(H)D juist verschillende hersenfuncties beïnvloedt. Mensen met AD(H)D geven vaak te kennen dat hun leven gedomineerd wordt door ‘time, money and stuff’.
Zo komen ze vaak te laat, vinden ze het moeilijk om zichzelf te organiseren en krijgen ze soms zelfs stress van vrije tijd, omdat ze niet weten hoe ze die het beste kunnen invullen. Geldzaken op orde houden kost moeite, hun impulsiviteit zorgt ervoor dat ze vaak risico’s nemen, en overzicht bewaren is lastig. Hetzelfde geldt voor hun spullen: ze vergeten vaak waar ze voorwerpen leggen, worden overmand door keuzestress wanneer ze die spullen moeten sorteren en maken vaak rommel zonder dat ze zich ervan bewust zijn.

Heel wat van de taken waar AD(H)D-cliën­ten moeite mee hebben, komen volgens de traditione­le rollenver­de­ling in het mandje van de vrouw terecht.AD(H)D-experte Ria Van Den Heuvel

“Mensen met AD(H)D leven met alle deuren open en dat bedoel ik niet alleen letterlijk”, zegt Solden. “Ze zijn extra gevoelig voor prikkels van buitenaf. Geluid, licht, een opmerking of een blik, maar ook andere zaken of taken die kunnen afleiden. Het komt allemaal tegelijkertijd binnen.”
Dat zorgt ervoor dat ze zich vaak overweldigd voelen, waardoor het uitvoeren van taken die voor de meeste mensen behoorlijk routineus zijn, voor mensen met AD(H)D soms een ware strijd worden. Ze weten niet waar ze moeten beginnen, en zien het als een ontzettend obstakel. Of ze verliezen juist belangrijke, maar saaie en routineuze taken uit het oog simpelweg omdat die dingen hun aandacht niet kunnen vasthouden. Hun nachtkastje ligt bezaaid met post-its, to-dolijstjes en, welja, boetes. Op discussiefora voor AD(H)D’ers wordt er vaak gelachen met de zogenaamde AD(H)D-taks: de kosten van een bibliotheekboek dat je niet binnenbrengt, een rekening die je vergeet te betalen of de eenrichtingsstraat die je langs de verkeerde kant bent ingereden, terwijl je er nochtans al twaalf jaar woont.
“Heel wat van de taken waar AD(H)D-cliënten moeite mee hebben, komen volgens de traditionele rollenverdeling in het mandje van de vrouw terecht”, zegt Van Den Heuvel. “De vrouw is nog al te vaak diegene die zich verantwoordelijk voelt om het huishouden te organiseren, de planning op te maken, het vervoer van de kinderen te regelen, verjaardagen van vrienden en familie te onthouden. Dat zijn veel ballen om in de lucht te houden, zelfs voor iemand zonder AD(H)D, maar voor iemand mét AD(H)D is het echt ontzettend zwaar.”

‘Altijd geweten dat er ‘iets’ was’

Genderverwachtingen spelen dus niet enkel een rol in hoe vrouwen met AD(H)D hun stoornis proberen te maskeren, maar ook in hoe ze hun stoornis aanvoelen. Voor haar boek A Radical Guide for Women with ADHD sprak Solden met verschillende vrouwen over hoe ze hun diagnose ervaren. De meerderheid gaf aan dat ze hun schuldgevoelens over de stoornis vaak slopender vonden dan de stoornis zelf.
“Een huishouden organiseren is niet mijn sterkste kant en het is eigenlijk dat waarvoor ik me het meeste schaam, juist omdat ik weet dat mijn kinderen baat zouden hebben bij die structuur”, vertelt Leslie (42). Zij herkende zich na de diagnose van haar zoontje in de informatie die ze voor hém opzocht. Ze worstelde al langer met een laag zelfbeeld en gewichtsproblemen en had ook al bore-outs en het label ‘hoogbegaafd’ mee naar huis gekregen. “Ik heb altijd geweten dat er ‘iets’ was, heb me altijd een soort buitenstaander gevoeld, zelfs in vriendengroepen. Maar je denkt dat het aan jou en je falende karakter ligt. Pas toen ik over AD(H)D bij meisjes/vrouwen las, vielen de stukjes op hun plaats.”

Mijn man probeert te helpen, hij is een schat van een echtgenoot, maar het is moeilijk om de stoornis echt te snappen als je dat niet zelf voelt.Leslie

Ze maakte voor zichzelf een afspraak bij de psychiater, voor wie het na één sessie al overduidelijk was. “De medicatie die ik voorgeschreven heb gekregen, lost natuurlijk niet alles op. De typische AD(H)D-kenmerken zijn bij mij zeker nog aanwezig. Mijn man probeert te helpen, het is een schat van een echtgenoot en een superpapa, maar het is moeilijk om de stoornis echt te snappen als je dat niet zelf voelt. Het feit dat gewone standaardtaken voor mij niet standaard zijn, begrijp je niet als je dat niet zelf ervaart. Idem voor de gevoelens die je hebt over jezelf als er weer iets niet lukt, als je weer eens niet gedaan hebt wat je dacht te doen, als je weer eens dit of dat vergeten bent…”
Van Den Heuvel benadrukt het belang van psycho-educatie om misverstanden over AD(H)D de wereld uit te helpen. “Juist omdat AD(H)D zich zo verschillend kan manifesteren, is het belangrijk om te weten wat de stoornis inhoudt, maar ook om naar je eigen context te kijken. Om te weten wat het kan veroorzaken, hoe het ingrijpt in jouw leven en dat van je gezin en hoe je daarmee zelf aan de slag kan. Al te vaak krijgen mensen de diagnose, maar worden ze vervolgens aan hun lot overgelaten.”
Volgens Van Den Heuvel maakt deze psycho-educatie een essentieel onderdeel uit van de preventieve (geestelijke) gezondheidszorg. Niet dat je de stoornis kunt voorkomen, maar als je weet dat ze vaak gepaard gaat met een laag zelfbeeld of verslavingsproblematiek, kun je je daar wel beter voor behoeden. “Ook voor je naasten: ouders met AD(H)D zullen iets minder goed zijn in het aanbieden van structuur aan hun kinderen, partners van mensen met AD(H)D moeten opletten dat ze niet te veel in een verzorgende rol terechtkomen… Het is daarom ook dat we inzetten op informatiesessies voor cliënten én voor hun omgeving.”

Aanvaarding

Een diagnose heeft volgens Van Den Heuvel ook op latere leeftijd zin. Niet alleen omdat men zo eindelijk de correcte psychologische begeleiding en eventuele medicatie krijgt, maar ook omdat ze door psycho-educatie en bijvoorbeeld loopbaanbegeleiding hun leven op een aangenamere manier kunnen inrichten. Bovendien speelt een officiële en correcte diagnose een niet te onderschatten rol in het (uiteindelijke) zelfaanvaardingsproces.
“Na de diagnose dacht ik eerst: et alors? Wat moet ik hier nú nog mee?”, zegt Zoë, die vanwege haar concentratieproblemen veel moeite had op school. “Ik ben ondertussen wel blij dat ik het weet. Ik zie nu ook hoe moeilijk het dagelijkse leven voor mij is en hoeveel uitdagingen er zijn, elke dag. Door mijn ADHD heb ik een positieve vechtersmentaliteit ontwikkeld, niet tegen de wereld maar tegen de uitdagingen van het leven met zo’n ontwikkelingsstoornis. Ik doe het toch maar mooi.”
“Ik heb mijn diagnose gemarkeerd met een tatoeage van een neuron (zenuwcel, red.), omdat het zo’n levensbepalend moment voor mij was”, vertelt Nathalie, die haar zoektocht naar een passende diagnose beschrijft als “een jarenlange helletocht”. “Plots viel alles op zijn plek en weet ik hoe ik in elkaar zit. Dat wil niet zeggen dat ik het soms niet nog altijd ontzettend moeilijk heb. Sommige dingen voelen nog steeds alsof ik een berg aan het beklimmen ben met een rugzak van tien kilo. Zelfs met medicatie. Ik ben nog steeds intens, chaotisch, verstrooid en te laat. Al de kenmerken zijn er nog. Maar de zelfhaat is weg.”

BRON: https://www.hln.be/psycho/waarom-ad-h-d-bij-vrouwen-al-te-vaak-over-het-hoofd-wordt-gezien-plots-viel-alles-op-zijn-plek~a1c76ca5/

Ik denk dat het niet alleen zo bij vrouwen is dat het over het hoofd gezien wordt. Als men jong is en je bent wat rumoeriger als de anderen dan denkt men al snel deze heeft adhd. Toch op een moment dat de nodige stappen worden gedaan en er testen afgenomen worden. Dan pas krijg je de label adhd. Ook dat heeft zijn voordelen want dan kan je ermee aan de slag. Hoe moeilijk het ook dan is als ouder om je kind er verder in te helpen. Maar als volwassene wordt je al snel niet aanzien als adhd het probleem kan zijn. En het kan wel veel oplossingen geven. Als men de label dan te horen krijgt ben je al vaak zelf op onderzoek uit geweest om te weten wat kan ik ermee. Vaak is het ook zo dat een van de ouders het heeft ook het kind een drager kan zijn. Nu weet ik dat er iemand op mijn blog zit die ook pas op latere leeftijd het te horen kreeg. En ik hoop uit grond van mijn hart dat ze misschien ook haar verhaal wilt neerzetten. Het kan een voordeel geven voor mensen die in hun dagelijks leven met problemen te kampen hebben.

Muzikant, Rockstar, Band, Muziek, Steen, Entertainment

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

EU reageert op vrijlating Tashi Wangchuk

Verklaring van de Europese Unie over de vrijlating van de Tibetaanse politieke gevangene Tashi Wangchuk.

Verklaring van de Europese Unie

‘Mensenrechtenverdediger Tashi Wangchuk is vrijgelaten uit de gevangenis in China, na een gevangenisstraf van vijf jaar te hebben uitgezeten in verband met zijn vreedzaam pleiten voor de rechten van de Tibetaanse taal.
Het recht om minderheidstalen te gebruiken en te ontwikkelen wordt gewaarborgd door de Chinese grondwet en door de internationale wetgeving inzake mensenrechten. De bescherming van inheemse talen is van cruciaal belang voor het behoud van cultuur en identiteit. Burgers van Tibetaanse afkomst in China worden geconfronteerd met beperkingen op de vrijheid van godsdienst of overtuiging, en de vrijheid van onderwijs in een minderheidstaal. Er zijn ook talrijke en met elkaar verband houdende gevallen van detentie, verdwijningen en sterfgevallen in detentie.
De Europese Unie roept de Chinese autoriteiten op ervoor te zorgen dat de vrijlating van de heer Wangchuk onvoorwaardelijk is en dat hij gebruik kan maken van zijn fundamentele vrijheden, waaronder de vrijheid van verkeer en van verblijf. De EU dringt er tevens bij de autoriteiten op aan een grondig onderzoek in te stellen naar de beschuldigingen van mishandeling, foltering en misbruik jegens de heer Wangchuk tijdens zijn detentie.
De EU roept op tot de onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van allen die momenteel gevangen zitten in verband met de uitoefening van hun rechten en fundamentele vrijheden. Gedetineerden hebben recht op een eerlijk proces en een eerlijke rechtsbedeling, en op een fatsoenlijke behandeling, vrij van foltering en mishandeling tijdens hun gevangenschap. De Europese Unie zal zich met China blijven bezighouden met mensenrechtenkwesties.

Lees hier de originele verklaring van de woordvoerder van de Europese Unie over de vrijlating van  Tashi Wangchuk.’

Achtergrond: 

Volgens zijn advocaat is Tashi Wangchuk op 28 januari 2021 vrijgelaten. Tashi werd veroordeeld tot 5 jaar gevangenisstraf omdat hij met The New York Times had gesproken over het belang van de bescherming van de Tibetaanse taal.
Hoewel Tashi is vrijgelaten, bestaat de vrees dat hij niet echt vrij zal zijn, omdat de Chinese autoriteiten voormalige Tibetaanse politieke gevangenen stelselmatig lastigvallen en hun rechten ontnemen.
De zaak van Tashi Wangchuk benadrukt de voortdurende onderdrukking van de Chinese regering om de religie en cultuur van de Tibetanen, met name hun eigen taal, uit te roeien.
Hieronder volgt de verklaring van de EU over de vrijlating van Tashi Wangchuk.

BRON: https://savetibet.nl/nieuwsartikel/eu-en-vs-functionarissen-reageren-op-vrijlating-tashi-wangchuk/

bol.com | Gebedsvlaggen koord Tibetaans met 10 vlaggen - 9x9 - Katoen (10  stuks) - M

Val je moeilijk in slaap? 7 Drankjes voor een betere nachtrust

’s Nachts niet kunnen slapen, kan verschrikkelijk frustrerend zijn.

Bed, Voor Het Slapen Gaan, Kind, Baby, Slaap, Slapen

Misschien heb je stress, misschien ligt het aan de stand van de maan, of misschien is er geen duidelijke reden voor: ’s nachts niet kunnen slapen, kan verschrikkelijk frustrerend zijn. Lig jij weleens naar het plafond te staren en loop je de volgende dag met wallen tot je knieën? Deze 7 drankjes drinken voor het slapengaan kunnen je helpen een betere nachtrust te krijgen.

1. Kamillethee

Je hebt vast weleens eerder gehoord dat kamille je kan helpen te ontspannen. Waarom dit plantje ons precies zo slaperig maakt, is niet bekend. Maar hé, als het maar werkt! Een kopje kamillethee smaakt daarnaast ook nog gewoon heel lekker. Vind je de smaak van de thee te bitter? Roer er dan een lepeltje honing doorheen.

2. Kokoswater

Een stofje dat een belangrijke rol speelt in je slaap-waakritme, is kalium. En laat dat stofje nu in grote hoeveelheden voorkomen in kokoswater. Drink er dus een glaasje van voordat je naar bed gaat en je zal hopelijk binnen de kortste keren heerlijk liggen te snurken.

3. Amandelmelk

Veganisten en mensen met een lactose-intolerantie zweren erbij, maar amandelmelk is ook een perfect drankje om mee in slaap te vallen. Amandelen bevatten namelijk veel magnesium en dat stofje bevordert de nachtrust. Een gebrek aan magnesium kan je dan ook behoorlijk wakker houden. Houd je niet zo van de smaak van amandelmelk? Dan kun je ook kiezen voor een shake met magnesiumpoeder.

4. Lavendelthee

Niet zozeer de smaak, maar vooral de geur van lavendel kan je de nacht door helpen. Dankzij de stressverlagende werking van het plantje, stap je ontspannen je bed in en val je hopelijk als een blok in slaap.

5. Sojamelk

De tweede plantaardige melk in dit rijtje. Dit drankje bevat het aminozuur tryptofaan en dit is de grondstof voor serotonine en melatonine. Deze twee stoffen bevorderen je gemoedstoestand en je nachtrust. Hierdoor is sojamelk een perfect slaapmiddel.

6. Walnotensmoothie

Walnoten bevatten net als sojamelk een hoge dosis tryptofaan. Daarom kan een walnotensmoothie je helpen om in slaap te vallen. Misschien dat het wat eigenaardig klinkt, maar het is ontzettend lekker in combinatie met bijvoorbeeld amandelmelk en banaan. Natuurlijk kun je er ook voor kiezen om voor het slapen een handje walnoten te eten.

7. Thee met citroenmelisse

Citroenmelisse is een plant die lijkt op munt, maar ruikt naar citroen. Citroenmelisse helpt je te ontspannen en zorgt ervoor dat je zonder problemen in slaap valt.

BRON: https://www.msn.com/nl-be/gezondheid/medisch/val-je-moeilijk-in-slaap-7-drankjes-voor-een-betere-nachtrust/ar-BB1dkopK?li=BBDNPrw

Het kan zeker helpen om je inslapen en je nachtrust te verbeteren. Wat er niet bijstaat is een glas lauw melk met honing dat ook doeltreffend kan werken. Wat je eet of drinkt laat op de avond kan voor problemen zorgen. Daar is het altijd verstandig om niet al teveel nog te eten na 20.00uur. Vergeet ook niet dat thee soms op je blaas kan werken. En dat je ’s nachts eruit moet om te plassen.

Licht, Gloed, Benen, Voor Het Slapen Gaan, S Nachts

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM

Nadia wandelt

Wandelblog

We Love Me Now

Very OK Person! Connect with me; lovemeanonymous5@gmail.com Instagram: _l.o.v.e.me

Tiernnadrui

Dans in de regen

Myrela

Umjetnost, zdravlje, civilizacije, fotografije, priroda, knjige, recepti, itd.

Levenslange blog

levenslessen

Tistje

ervaringsblog autisme sinds 2008

Yab Yum

Yab Yum

Vreemde avonturen met nonkel Juul en consoorten.

Met Nonkel Juul, Bieke en tal van anderen

Theo-Herbots-Freelance-Journalist-Fotograaf

Gedachten over Levensstijl en Gezondheid. Een gezondheid 😀 en Fotografie💥-Blog 💌Speciaal voor U ✅, Samen met U ✅, Samen door U ✅💚

MyView_Point

Right <> correct of the center

Bio-Blogger

Bio-Blogger is an excellent source for collaborations and to explore your businesses & talents.

Regenboogbui

~ Leren, creëren, inspireren ~

saania2806.wordpress.com/

Philosophy is all about being curious, asking basic questions. And it can be fun!

newtoneapblog

A Discarded Plant

Ruelha

As long as there's breath, there will always be HOPE because nothing is pre-written and nothing cannot be re-written!

Ontmanteld en Ontwricht

Blog door Chana Van Ryzeghem

Looking for cbd supplements?🌿

HEMP up your life! The power of nature🌿

ESRUNRIA

Be the kind of person you would like to meet!

Chateau Cherie

Exposing Bullies and Liberating Targets to Make The World a Safer Place for All

bewustZijnenzo

Magazine: Inspiratie voor een gezond gelukkig en bewust leven

Beaunino loopt de Camino

‘Gewoon doorlopen!’

Blog with Shreya

A walk through the blues of life!

Soni's thoughts

No Fear, Express dear

ruhumayolculuk 🦋💗

kendime, ruhun katmanlarına doğru bi keşfe çıktım...🦋🧚‍♀️💫🌠

Ka Sry malamakerij

Mala's magie

panono panono

STAP VOOR STAP OP ONTDEKKING

Unlocking The Hidden Me

Tranquil notions, melange of sterile musings & a pinch of salt

My experience

#Rehana's 🔥🔥🔥🦋🦋motivational thoughts

De kleine dingen

Op zoek naar groot geluk in kleine dingen

%d bloggers liken dit: