We vieren Internationale Knuffeldag: waarom knuffels zo belangrijk zijn en hoe we ze kunnen compenseren in een lockdown

Vrouw, Bedrijf, Kat, Huisdier, Gelukkig, Vrouwelijke

Slapen moeten we. Eten moeten we. Drinken moeten we. Maar knuffelen evenzeer. Dat is intussen wel duidelijk, want in coronatijden hebben we allemààl huidhonger. Hoe komt dat eigenlijk? Naar aanleiding van de Internationale Knuffeldag leggen een dokter, psycholoog, relatietherapeut en seksuoloog uit waarom aanrakingen zo belangrijk zijn. En vooral: hoe we het gemis aan fysiek contact kunnen compenseren. “Extra zelfzorg kan dan tijdelijk verlichting brengen.”

Knuffelen is een basisbehoefte. Dat ontdekte de Amerikaanse psycholoog Harry Harlow al in de jaren zestig van de vorige eeuw. Hij wilde onderzoeken hoe groot de rol van de moeder was bij de
ontwikkeling van aapjes en zette een controversieel experiment op. Harlow sloot een babyaapje op in een kooi met twee metalen ‘soortgenoten’. De ene surrogaatmama was van stof en had geen voedsel te bieden. De andere bestond uit een constructie van metaaldraad. Daarin zat wel een fles melk. Harlow veronderstelde dat het diertje voor de mama met het voedsel zou kiezen. Maar dat was niet zo: het aapje wilde de pluchen moeder niet loslaten, zelfs als dat verhongering betekende.

Warmte en kalmte

Uit die testcase concludeerde Harlow dat niet voedsel de belangrijkste factor is voor gehechtheid, maar aanraking. En dat liefde en affectie het allerbelangrijkste zijn voor de ontwikkeling van een kind. De term ‘huidhonger’ was geboren. Ruim vijftig jaar later blijft zijn besluit overeind. Niet voor niets hanteren materniteiten de mantra ‘zo snel mogelijk, zolang mogelijk’ als het over huid-op-huidcontact gaat. Het lichaam van mama of papa biedt naast warmte ook kalmte.

Met het eerste huid-op-huidcon­tact start de dialoog tussen ouder en kind: ze raken op elkaar ingesteldNeonatologe Julie Lefevere en psychologe Eva Van Bocxlaer

Neonatologe Julie Lefevere en psychologe Eva Van Bocxlaer (beiden verbonden aan het UZ Brussel) leggen uit waarom kangoeroeën, het dragen van baby’s met huid-op-huidcontact, een must is. “Bij de geboorte komt een baby plots in een totaal andere omgeving. Terwijl hij daarvoor veilig en warm ingekapseld zat in de baarmoeder en dankzij het vruchtwater geluiden en bewegingen gedempt waarnam, komen er ineens allerlei prikkels op de baby af. Licht, geluid, koude: de schok is groot, en die abrupte verandering veroorzaakt stress. Met het eerste huid-op-huidcontact start de dialoog tussen ouder en kind: ze raken op elkaar ingesteld. We weten dat die vorm van aanraking impact heeft op allerlei fysiologische processen bij beide partijen. De hartslag vertraagt, de ademhaling wordt rustiger en het stressniveau neemt af. Bovendien komt op die manier het hechtingsproces op gang. De baby voelt dat er iemand is die hem graag ziet en voor hem wil zorgen. Regelmatig knuffelen versterkt het veiligheidsgevoel, wat belangrijk is voor de verdere ontwikkeling.”

Sngl zkt knffl

Seksuoloog Wim Slabbinck ziet in zijn praktijk wat huidhonger met een volwassen mens kan doen. “Een knuffel is het ideale medicijn tegen verdriet of stress. Als je die armen om je heen durft toe te laten, tenminste. Bij heel wat cliënten die problemen hebben met intimiteit, bevindt de oorsprong zich in hun jeugd. Ze hebben te weinig nabijheid ervaren, toen ze jong waren en schieten daardoor in een kramp, als iemand te dichtbij komt. In een relatie kan dat binnen en buiten de slaapkamer tot een mismatch leiden: de ene wil bijvoorbeeld knuffelen en laat de optie tot meer open, de ander wil rechttoe rechtaan seks wegens de ontspanning die het biedt. Soms wordt een simpele streling als ongemakkelijk ervaren. Kortom: wie als kind te weinig aangeraakt werd, begint zijn relationele leven met een achterstand.”

We strelen vaker onze smartphone dan onze dierbareRelatietherapeut Wim Slabbinck

Vanaf het moment dat we ter wereld komen, is aanraking essentieel voor ons gevoel van geluk, veiligheid en voldoening. Maar de hunkering stopt nooit, onderstreept Wim Slabbinck: “In onze individualistische samenleving verliezen we steeds meer uit het oog dat we zoogdieren zijn. In dat woord zit met ‘zogen’ de behoefte aan bescherming vervat. De primaten, die in wezen niet zoveel verschillen van ons, knuffelen erop los, omdat ze bij elke aanraking beloond worden met het knuffelhormoon oxytocine. Dat doet ontspannen, maakt socialer, scherpt de concentratie aan en vermindert angst. Het verlaagt de hartslag en bloeddruk, verbetert de spijsvertering en versterkt het immuunsysteem. Maar vooral: het maakt gelukkig. Net daar hebben we een enorme behoefte aan. De eenzaamheid stijgt, het aantal depressies piekt en stress is de stoflong van de eenentwintigste eeuw. We strelen vaker onze smartphone dan onze dierbare. Onderzoek bewijst: wie meer dan twee uur per dag scrollend doorbrengt, voelt zich minder verbonden met de echte wereld. Alle technologische hoogstandjes ten spijt, intimiteit beleef je met ál je zintuigen. Blijft aanraking uit, dan ook geluk. Mensen kan je nu eenmaal niet vervangen door schermen.”

Echte mannen knuffelen

“Als het over aanraking gaat, tellen er voor mannen en vrouwen heel andere standaarden”, zegt Slabbinck. “In de puberteit betekent man worden fysieke afstand nemen, want boys don’t cry en echte mannen knuffelen niet. Laat staan dat ze elkaar een kus op de wang geven. De meisjes die vrouwen geworden zijn, blijven elkaar wel vastpakken. Nochtans hebben beiden dezelfde behoeften: uit
recente onderzoeken blijkt dat zowel mannen als vrouwen bij onenightstands eerder hunkeren naar intimiteit dan naar seks.”
De tweede verandering dringt zich op in de laatste fase van ons leven. Wat ooit bekendstond als een rusthuis, kreeg nu de iets actievere naam ‘woon-zorgcentrum’ mee. Maar willen we dat tweede deel van de samenstelling respecteren, dan moet dat ‘zorgen’ uitgebreid worden, meent de seksuoloog. “We blijven nog te sterk steken bij de puur medicinale en hygiënische behoeften. Mensen zijn patiënt, en vaak niet meer dan dat. Zoiets raakt aan de essentie van menselijkheid: sociaal contact. Daar heeft de gemiddelde hulpverlener te weinig tijd voor. Een schouderklopje of een goed gesprek kunnen die andere klachten deels verlichten. Zoals ik al zei: een knuffel is het ideale medicijn. Hoog tijd om het vaker toe te dienen.”

Gemis

Door corona zitten we al maanden opgescheept met afstandsregels en social distancing. Terwijl we meer dan ooit nood hebben aan troost, veiligheid, geborgenheid, rust en zekerheid. “De huidhonger die erdoor ontstaat, heeft een negatief effect op de gezondheid. Extra zelfzorg kan dan tijdelijk verlichting brengen”, zegt psychologe en seksuologe Patricia Meyntjens. 

Het klinkt wat ouderwets, maar het helpt om weer te leren ‘cocoonen’.Psychologe en seksuologe Patricia Meyntjens

“Gelukkig is daar nu ook meer tijd voor. Het is een goed idee om wat meer niet-functionele tijd in je badkamer door te brengen: een heerlijk lang bad nemen, gedurende enkele minuten een warme vochtige handdoek op je gezicht leggen, je lichaam pamperen en liefdevol masseren met bodycrème … Allemaal simpele dingen die huidhonger kunnen stillen. Ook onder een warm dekentje kruipen, je huisdier aaien, jezelf knuffelen, zachte kleding aantrekken, zorgt voor aanraking. Het klinkt wat ouderwets, maar het helpt om weer te leren ‘cocoonen’.” 
En wat met al die digitale tools die we inzetten om toch maar het sociaal contact te onderhouden? Meyntjens: “Je kunt uren met iemand online praten, maar dat zal nooit een knuffel vervangen. Mooi dat men aandacht heeft voor hun eenzaamheid en het contact met ouderen via videochats onderhoudt, maar voor een grote groep ouderen is dit te abstract of vluchtig, omdat hun geheugen en tijdsbesef niet even adequaat meer zijn. Concreter is het aanreiken van een tastbare herinnering, zoals een oude foto van hen met de (klein)kinderen. Die kunnen ze vastnemen — het geeft letterlijk iets om aan te raken ­— en helpt om terug te denken aan die fijne periode. Zo komen herinneringen en gelukkige gevoelens naar boven die ze in hun geheugen associeerden met dat moment. Velen van ons zijn dit verleerd en verlangen instant behoeftebevrediging. Maar door te fantaseren en visualiseren, kunnen we onszelf projecteren in een situatie met aangename aanrakingen en fijne gevoelens. Misschien moeten we ons dus meer focussen op uitstel van verlangen? Zoals een knuffelbeestje bij een kind kortstondig de geruststellende uitstraling van een betekenisvolle andere kan compenseren, geeft het dragen van een zomerjurkje dat je herinnert aan die leuke datenight een geborgen, veilig gevoel dat stress vermindert.”

Concrete tips wanneer je fysiek contact mist:

• Je lichaam liefdevol masseren met bodycrème
• Onder een warm dekentje kruipen
• Zachte kleding aantrekken
• Jezelf knuffelen
• Gedurende enkele minuten een warme, vochtige handdoek op je gezicht leggen
• Een heerlijk lang bad nemen
• Je huisdier aaien

BRON: https://www.hln.be/dossier-nina/we-vieren-internationale-knuffeldag-waarom-knuffels-zo-belangrijk-zijn-en-hoe-we-ze-kunnen-compenseren-in-een-lockdown~a811804f/

Gisteren was het weer knuffeldag. Maar eigenlijk zou men dat dagelijks moeten kunnen geven en doen. Zelfs bij jezelf. Dat bijna nooit gedaan wordt. Het brengt een gevoel over. Als baby en kind worden we vaak en veel geknuffeld op een moment gaat dat eruit. Maar voor wat eigenlijk? Want het wordt meestal gedaan als iemand emotioneel is of bij tragische gebeurtenissen. Maar een knuffel geven mag altijd. En denk niet voor anderen. Zoals wat gaan ze wel niet denken als ik dat doe. Nee het is jouw gevoel dat je op zo een moment met iemand wilt delen. Daar hoeft totaal niets achter gezocht te worden. Kinderen die dat nooit gekend hebben zullen dit ook moeilijk kunnen geven. We knuffelen allemaal zelfs kinderen.
Spijtig genoeg zijn weinig mensen die zichzelf een knuffel kunnen geven. Dat heb je wel nodig in bepaalde gevallen. Dan ben ik ook helemaal eens met de laatste tips die hier beschreven staan. Ook je huisdier een lekker aaien of vastnemen kan al veel teweeg brengen in je lichaam. Daarom mensen durf niet alleen op knuffeldag iemand of iets te knuffelen maar doe het ganse jaar door. Soms moet je wel de vraag stellen. Mag ik je een knuffel geven.

Vergeet ook niet dat knuffelen ook als therapie wordt gedaan. Het kan zelfs pijnen verzachten.
Ook mogen we niet vergeten dat er oxytocine (knuffelhormoon) aangemaakt wordt. Dit is een belangrijk stofje in je hersenen dat verantwoordelijk is voor een gevoel van intimiteit en verbondenheid.

Paar, Knuffelen, Jongen, Meisje, Vrouw, Man, Zwart Haar

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM