Elektromagnetische pulsen als middel tegen depressie: “Na afloop van de therapie heeft 4 op de 10 geen symptomen meer”

Ongelukkig, Man, Masker, Triest, Gezicht, Vergadering

Elektromagnetische pulsen die dwars door de schedel heen gaan en je hersenen stimuleren? Klinkt griezelig, maar het werkt. rTMS is even efficiënt tegen ­depressie als antidepressiva of psychotherapie. “De magnetische ­stimulatie herstelt een onevenwicht dat in de hersenen ontstaan is.”

In Canada, Australië en de Verenigde Staten is de ­behandeling al behoorlijk ingeburgerd en vaak ook ­terugbetaald. Bij ons is rTMS (repetitieve trans­craniële magnetische stimulatie) nog een nobele onbekende. Als het van psychiater prof. dr. Chris Baeken afhangt, mag daar snel verandering in komen. Hij doet in het UZ Gent onderzoek naar nieuwe mogelijkheden van rTMS en past de techniek al een jaar of tien toe op ­patiënten, vooral voor de behandeling van ernstige ­depressie. Vier à vijf procent van de Belgen krijgt in zijn leven met deze aandoening te maken. Vaak kunnen zij niet afdoend geholpen worden met antidepressiva of ­psychotherapie.
Chris Baeken: “rTMS is veilig, relatief pijnloos en heeft zo goed als geen bijwerkingen. Tot nu toe zetten we de techniek vooral in bij patiënten bij wie medicatie en gedragstherapie niet of niet meer helpen, als een soort laatste redmiddel. Maar er valt ook veel voor te zeggen om rTMS al vroeger te gebruiken, al dan niet in combinatie met medicatie en gedragstherapie.”

Beetje sciencefiction

Een rTMS-sessie ziet er een beetje uit als een scène in een sciencefictionfilm. De patiënt neemt plaats in een aangepaste stoel en krijgt een elektromagnetisch toestel – de ‘magneetspoel’ – tegen het hoofd gehouden, ter hoogte van de voorhersenen. In het jargon: de prefrontale cortex. Dit gebied speelt een rol in een heleboel belangrijke processen, zoals het verwerven van kennis, het maken van plannen, het beheersen van impulsen, de verwerking van emoties, sociaal gedrag … Kortom: zowat alles wat ons menselijk maakt en onze persoonlijkheid bepaalt.
Chris Baeken: “In de magneetspoel worden heel kort elektromagnetische pulsen opgewekt, die door de schedel heen gaan en een specifiek hersengebied binnendringen. Eén sessie duurt tien à vijftien minuten. Omdat we tijdens zo’n sessie meerdere pulsen toedienen, hebben we het over repetitieve TMS.” Ondertussen is bewezen dat rTMS helpt bij depressie. De verklaring? De magnetische ­stimulatie herstelt een onevenwicht dat in de hersenen ontstaan is.
Chris Baeken: “De voorhersenen staan in contact met het limbisch systeem, een dieper gelegen hersengebied dat onder andere betrokken is bij emotie, genot en motivatie. Vanuit dat limbisch systeem vertrekken er emotionele pulsen naar de voorhersenen. Bij een depressie is het evenwicht tussen de twee hersendelen verstoord: de voorhersenen kunnen de pulsen van het limbisch systeem niet meer onder controle houden. rTMS zet een hele reeks reacties in gang en zorgt zo voor een ‘reset’ van het verstoorde netwerk. Eenvoudig gezegd: de voorhersenen worden actiever en het limbisch gebied wordt afgeremd.”

rTMS is veilig en heeft bijna geen bijwerkingen

Prof. dr. Chris Baeken, psychiater in de vakgroep Hoofd en Huid van het UZ Gent

Vandaag is rTMS meestal voorbehouden voor ‘uitbehandelde’ patiënten, vaak als alternatief voor elektroconvulsietherapie, een techniek die een stuk ingrijpender is (zie kader). rTMS werkt het best bij mensen die niet genezen zijn na één of twee behandelingen met antidepressiva en die nog niet langer dan een jaar depressief zijn. De therapie kan ook een alternatief zijn voor wie veel last heeft van de bijwerkingen van antidepressiva. De vaak gebruikte SSRI’s, waarvan Prozac de bekendste is, kunnen bijvoorbeeld leiden tot slaapproblemen, stoornissen van het libido en fysieke klachten.
Chris Baeken: “rTMS is veilig en heeft bijna geen bijwerkingen. Het is een beetje wennen aan het gevoel en sommige patiënten krijgen wat hoofdpijn, maar die trekt snel weer weg. Héél af en toe kan rTMS een epileptische aanval uitlokken. Maar dat hebben wij hier in al die jaren nog niet meegemaakt.”
Een klassieke behandeling van een ernstige depressie duurt drie tot vier weken, waarbij er elke werkdag een ­rTMS-sessie gegeven wordt. Twintig keer in een maand naar het ziekenhuis komen, is helaas niet zo handig. Daarom experimenteert het UZ Gent nu met een kortere, intensievere therapie. Die duurt maar vier dagen, met vijf sessies per dag. Dat schema blijkt even goed aan te slaan als de veel langere behandeling.

Na afloop van de intensieve therapie heeft veertig procent van de mensen geen symptomen meer

Prof. dr. Chris Baeken, psychiater in de vakgroep Hoofd en Huid van het UZ Gent

Chris Baeken: “Na afloop van de intensieve therapie heeft veertig procent van de mensen geen symptomen meer. Twintig tot dertig procent voelt zich iets beter. Bij de rest heeft rTMS geen effect. Dat resultaat is vergelijkbaar met de effecten van antidepressiva of psychotherapie. Je moet wel onderhoudssessies voorzien, eventueel in combinatie met medicatie en psychotherapie. Zonder verdere behandeling hervalt ongeveer de helft van de patiënten na zes maanden. Een op de vier is langer dan een jaar verlost van de depressie.”

Liever vroeger starten

Dat de korte, intensieve behandeling hetzelfde resultaat bereikt als de lange versie, biedt mogelijkheden om rTMS al in een vroeger stadium te gebruiken.
Chris Baeken: “Op dit moment wordt rTMS meestal pas ingezet wanneer achtereenvolgende medicatiekuren met twee verschillende types van antidepressiva niet aanslaan. Na de eerste kuur moet je altijd eventjes afbouwen voor je aan de tweede mag beginnen. Die periode, die één à twee weken duurt, zouden we graag gebruiken om intensieve rTMS uit te proberen. Als we op die manier veertig procent van de patiënten helpen, hoeven die alvast geen andere medicijnen meer uit te proberen, waarvan we pas na acht tot twaalf weken weten of die aanslaan. We onderzoeken ook hoe we psychotherapie met rTMS kunnen combineren. Dat zou de successcore nog verder kunnen opkrikken. Het is dus geen of-of-verhaal. Wat bij de ene persoon aanslaat, doet niets bij de andere en omgekeerd. We zoeken de beste combinatie voor elke patiënt.”
rTMS is dus efficiënt en geeft nauwelijks bijwerkingen. De logistieke kant ligt wel wat moeilijker. De magneetspoel is een medisch toestel en mag alleen onder supervisie van een arts gebruikt worden. Momenteel hebben maar een zestal centra in Vlaanderen er eentje staan. Een sessie neemt ook wat tijd in beslag. Reken, met de voorbereiding erbij, op een halfuur tot drie kwartier. Thuis medicijnen nemen is een stuk makkelijker natuurlijk. rTMS is voorlopig ook nog niet erkend door het RIZIV. De behandelingen worden dus niet terugbetaald.
Chris Baeken: “rTMS is gratis als je aan een studie deelneemt. In het andere geval betaal je een psychiatrische consultatie, die gelukkig grotendeels terugbetaald wordt, en een forfaitair bedrag van enkele tientallen euro’s per sessie – in het UZ Gent is dat maximaal 35 euro – voor het gebruik van het toestel. Een volledige terugbetaling zou zeker op zijn plaats zijn. Een slecht behandelde depressie zorgt voor veel psychisch lijden en kost de maatschappij handenvol geld. Als je dan weet dat vier op de tien patiënten na een week intensieve rTMS van hun symptomen verlost zijn en dat we op een volledig herstel mikken, kunnen we dus veel leed vermijden én veel geld besparen.”

En er is meer …

rTMS heeft nog andere toepassingen dan ernstige depressie. De Amerikaanse Food and Drug Administration heeft de behandeling ook goedgekeurd voor obsessief-compulsieve stoornissen, zoals dwanggedachten en dwangmatig gedrag. Waarschijnlijk heeft rTMS ook een gunstig effect op posttraumatische stress, maar dat moet verder uitgezocht worden.
Chris Baeken: “Veel onderzoek richt zich ook op mensen met een bipolaire stoornis. Die wisselen manische, extreem uitgelaten periodes af met neerslachtige, depressieve periodes. In de depressieve periodes antidepressiva toedienen is niet gemakkelijk, omdat ze ernstige stemmingsschommelingen of zelfs een switch naar een manische periode kunnen veroorzaken. We zouden dus graag rTMS gebruiken in de depressieve fase, in plaats van medicatie.”

BRON: https://www.hln.be/nina/fit-gezond/elektromagnetische-pulsen-als-middel-tegen-depressie-na-afloop-van-de-therapie-heeft-4-op-de-10-geen-symptomen-meer~a50cb40e/

Zelf had ik er ook al van gehoord dat dit doeltreffend werkt. Niet alleen bij mensen met een depressie en waar medicatie niet voldoet. Maar ook inzetbaar voor andere psychische klachten. Natuurlijk is het altijd beter als medicatie. Want je begint met een pilletje en je weet niet waar het eindigt. Net als de afbouw ervan of de verslaving. Dan is dit toch doeltreffender. Natuurlijk is in eerste instantie de oorzaak vinden. Want dat is de bron die aangepakt moet worden bij gelijk welk psychisch probleem. Als dat niet opgenomen wordt zal het ook moeilijk zijn om te genezen en op een goede manier door het leven verder te gaan. Zonder donkere gedachten te hebben.

Geestelijke Gezondheid, Abstract, Anatomie, Kunst

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM