Je tiener bazig aanspreken werkt niet. Hoe komt het dat ze zo opstandig zijn?

Afbeeldingsresultaat voor praten met tiener

Ouders die hun tienerdochters of -zonen toespreken met een controlerende of bazige stem, krijgen minder van hen gedaan. Ze kunnen beter op een verzoenende manier praten, zo blijkt uit onderzoek aan de Britse Cardiff University bij duizend 14- en 15-jarigen.

Bij het onderzoek werd nagegaan hoe de tieners reageerden op instructies, zoals ‘Vanavond lees je een boek’, die op verschillende manieren werden uitgesproken. “De toon die we gebruiken, kan een sterke invloed hebben”, meent onderzoekster Netta Weinstein. “Als ouders met hun kinderen willen spreken op een manier die meer resultaat oplevert, dan doen ze er goed aan om daarop te letten. Het is gemakkelijk om dat te vergeten, vooral als ouders zelf moe zijn of onder druk staan. Maar als je je kinderen bemoedigend toespreekt, dan voelen ze zich beter omringd en gelukkiger. Het resultaat is dat ze beter hun best doen op school.”

Maar hoe komt het nu eigenlijk dat tieners vaak zo opstandig zijn?

Het opstandige gedrag van je tiener hoort bij het opgroeien en valt perfect te verklaren. Natuurlijk spelen hormonale veranderingen een belangrijke rol, maar daarnaast ligt een deel van de verklaring in het puberbrein. “Dat is simpelweg nog onvoldoende ontwikkeld”, zegt Sven Bussens, auteur van het boek ‘Waakzaam zorgen voor tieners’ in Goed Gevoel. “Het brein bestaat grosso modo uit drie delen: het oerbrein (gefocust op overleven), het zoogdierenbrein (met gewoontegedrag en emotionele reacties) en het moderne brein. Dat laatste deel – ook wel de prefrontale cortex genoemd – maakt ons tot wie we vandaag zijn. Het stelt ons in staat om afstand te nemen van problemen en te redeneren. Precies dat deel ontwikkelt zich het laatst. Pas op de leeftijd van 25 jaar zijn de hersenen in volle operationaliteit.” Die rollercoaster aan emoties en impulsieve reacties? Juist: het resultaat van het onvolledige brein. “Tieners handelen vooral vanuit het emotionele brein. Dat verklaart ook waarom ze vaak moeilijk grenzen respecteren. Een tienerbrein denkt niet aan gevolgen op lange termijn. Hun brein is er onvoldoende voor uitgerust. Als ouder komt het erop aan om de functie van de prefrontale cortex tijdelijk over te nemen, in afwachting van de volledige rijping van het puberbrein.”

Het duidelijk afbakenen van grenzen is dus een belangrijk aandachtspunt voor ouders van tieners. Dat klinkt misschien niet zo verrassend. Tegelijkertijd blijkt het in de praktijk niet vanzelfsprekend. “Ik merk dat vele ouders het moeilijk hebben met begrenzen”, zegt Sven Bussens. “De angst om de goede relatie met hun kind te verliezen, speelt daarbij mee. Een goede band met je kind is belangrijk. Tegelijkertijd is het niet de bedoeling om de beste vriend of vriendin van je kind te worden. Dat houdt zelfs risico’s in. De relatie met jouw kind kan beter een ander gewicht hebben.”

Begrenzen betekent niet dat je een streng leefregime moet opstellen. Het kan ook op een verbindende manier, met een warme thuisbasis als ankerpunt. “Het gezin moet voor pubers een soort van veilige haven zijn. Een plek vanwaaruit ze aangemoedigd worden om de wereld te ontdekken én waar ze onvoorwaardelijk terechtkunnen wanneer het misgaat of ze vragen hebben. Daarbij is een zekere vrijheid belangrijk. Je kind vaart als het ware de haven uit in een bootje waaraan je als ouder een ketting voorziet. De lengte van die ketting bepaal jij, maar af en toe moet je kind de kans krijgen om de zee op te gaan, zelfs als het water wat woelig is. Als blijkt dat bepaalde verantwoordelijkheden nog niet gedragen kunnen worden, wordt de ketting weer wat ingekort.”

Aandacht

Hoe opstandig je kind zich ook gedraagt, diep vanbinnen heeft zelfs de meest rebellerende puber het verlangen om geliefd te zijn. Om te werken aan de relatie met je tiener hoef je het niet altijd ver te zoeken. Met voldoende tijd en aandacht kom je al een heel eind. “Op jonge leeftijd verliezen ouders hun kind geen seconde uit het oog, maar naarmate hun kroost ouder wordt, verzwakt die aandacht. Nochtans blijft alertheid ook later even belangrijk”, zegt de therapeut. “Ik verduidelijk het graag met een voorbeeld: stel je voor dat je aan het koken bent en je kleuter in de keuken rondloopt. Je bent je dan voortdurend bewust van zijn aanwezigheid. Hoor je een vreemd geluid, dan verscherpt je aandacht automatisch en zal je meteen checken of er iets aan de hand is. Bij een reële dreiging grijp je meteen in door het gevaar – die hete pan op tafel – weg te nemen. Kortom, we switchen bij jonge kinderen heel makkelijk en flexibel tussen drie aandachtsniveaus: van algemene oplettendheid en gerichte aandacht tot eenzijdig ingrijpen.”

Bij tieners verloopt dat proces veel moeizamer, terwijl aandacht ook bij hen cruciaal blijft. Natuurlijk hoef je niet elke stap die je puber zet te volgen. Het draait erom dat je voeling houdt met het leven van je tiener. “Dat is cruciaal voor een goede relatie en de verantwoordelijkheid van iedere ouder. Op tienerniveau betekent algemene oplettendheid dat je op eigen initiatief interesse toont in wat je kind bezighoudt, zelfs al vind je er niets aan, zoals bij gamen. Geregelde contactmomenten helpen je je kind goed te (leren) kennen, in elke levensfase. Ze maken je gevoeliger voor eventuele gedragsveranderingen, waardoor je eventuele problemen sneller opmerkt. Onderzoek heeft aangetoond dat gedragsproblemen minder vaak voorkomen in gezinnen die gezamenlijke eetmomenten inplannen.”

Duidelijke taal

Communiceren met je tiener doe je het best in duidelijke taal. “Een puberbrein is erg selectief in het interpreteren van de werkelijkheid”, zegt Sven Bussens. “Geef aan je boodschappen voldoende gewicht, zodat ze duidelijk aankomen. Benadruk bijvoorbeeld dat het hele gezin onder zijn gedrag lijdt. Verwoord je boodschap zelfs wat explicieter, ook de positieve punten. We denken nogal snel dat kinderen wel weten dat we het beste met hen voorhebben. Maar dat blijkt niet zo te zijn.” Ook de plaats waar je het gesprek voert, kan je boodschap extra kracht bijzetten. “Door je er samen voor aan tafel te zetten, maak je het gesprek vanzelf gewichtiger.”

Slaande deuren, hoogoplopende discussies, kwetsende verwijten. Als ouder van een puber wordt je geduld meermaals op de proef gesteld. Sven Bussens: “Bij een opstoot van adrenaline en cortisol gaat je prefrontale cortex – het redenerende brein – offline. Je schiet in je emotionele brein en doet en zegt zaken waarvan je later spijt hebt. Bewust focussen op je eigen gedrag kan helpen om escalaties te voorkomen. Sta eens stil bij wat je kan doen om je prefrontale cortex langer scherp te houden. Raken de gemoederen oververhit? In plaats van automatisch te reageren en je tot roepen uit te laten nodigen kan je bijvoorbeeld reageren met: “Met dit gedrag ga ik niet akkoord. Dit is niet goed voor jou. Ik kom hier later nog op terug.” Smeed het ijzer wanneer het koud is, als de emoties wat gezakt zijn.” Loopt het toch eens helemaal fout? Ook dat is menselijk. “We gaan allemaal weleens de mist in en zelfs dat geeft je kind een belangrijke les mee. Het goede aan fouten maken is namelijk dat je ze kan herstellen. Je zou zelfs kunnen stellen dat er niets zo erg is als kinderen groot laten worden bij de ideale ouders. Zo krijgen kinderen niets van wapening mee.”

Een goede relatie met je kind maakt het makkelijker om de puberjaren door te komen. Maar die sterke band komt er niet vanzelf. Daarin moet je als ouder bewust investeren, ook als het moeilijk gaat. ‘Zeker in spannende tijden worden relatiegebaren extra belangrijk’, benadrukt de therapeut. “Het lievelingseten van je puber klaarmaken, een spontaan sms’je sturen, een briefje in de brooddoos … Zulke kleine, onvoorwaardelijke gebaren tonen je liefde voor je kind, ongeacht zijn gedrag.’ Ze vergroten bovendien je aanwezigheid als ouder, een belangrijk stokpaardje van de auteur. ‘Het is belangrijk om jouw stem in het hoofd van je kind vast te houden. Daar kan je bewust aan werken. Wil je kind na school bijvoorbeeld meteen naar het jeugdhuis? Spreek dan af dat hij voor het avondeten even naar huis komt en daarna weer de deur uit mag. Op die manier ben je zelfs in het jeugdhuis aanwezig, want om halfzeven beseft je kind dat het bijna naar huis moet vertrekken. Door geregeld van je te laten horen, klinkt jouw stem ook als iemand je kind joints, pillen of de zesde pint voorstelt.’ Wees erop voorbereid dat je puber niet altijd zit te wachten op jouw goedbedoelde gebaren. “De reactie van je kind is op dat moment minder belangrijk. Het gaat niet om zijn gedrag – dat kan je niet controleren – maar om de kracht van jouw boodschap. Laat afwijzende reacties je dus niet verlammen en hou vol. Verandering vraagt tijd.”

BRON: https://www.hln.be/nina/familie/je-tiener-bazig-aanspreken-werkt-niet-hoe-komt-het-dat-ze-zo-opstandig-zijn~ac161696/

Soms krijg ik ook de vraag hoe ga je ermee om dat je kind tegenspreekt of bazig overkomt. Het belangrijkste is het je spreekt in begrijpbare taal naar je kind tiener of jonge volwassene. Ze proberen ook hun grens te verleggen en dat kan voor een ouder heel frustrerend zijn. Ook is het gewenst om je niet hoger gaan op te stellen dan je kind, maar je even groot om ermee te praten. Zowel de ouder als het kind kan zeggen van dat of dat wil ik en daar moet ook over gepraat kunnen worden. Zonder roepen zonder gebaren. Het heeft vaak te maken met compromis te sluiten naar elkaar toe. Zo krijg je een goede verstandhouding. En weten ze ook waar ze met bepaalde problemen terecht kunnen als het nodig. Maar het is zeker niet altijd makkelijk.

Afbeeldingsresultaat voor praten met tiener

 

AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Om Shanthi,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden

AUM MANI PADME HUM